resimlerin ve gözlerin, söylemleri

[ömer faruk]

Bakış Açısı: Yine iki çocuk. Yer Irak’ın başkenti Bağdat. Amerikan askerleri bu çocukların evine baskın düzenlemiş ve babaları da tutuklanmış. Bu fotoğrafta özellikle kardeşlerin küçük olanına bakınca insanın içi eğiliyor. Ama Amerikalı askerlerin dimdik duruşu, üst tarafındaki kayıtsız görüntünün ipuçlarını veriyor. ‘O’ an, “Amerikalı fotoğraftan çıksa, bir de oalya bu taraftan baksa içi ne kadar eğilir?” diye bir soru da sorduruyor....





Gözlerin Söyledikleri : Elbette yüzündeki çizgiler dikkat çekiyordu. Ama Keşmirli 70 yaşındaki Muhammed Azam Abbasi, uzak geçmişin anılarını kırışıkların içinde saklıyordu. Çünkü o sırada yakın geçmişi, depremi anlatıyordu. Deprem sırasında geniş ailesinden kimsenin ölmediğini söylüyordu. Zaten yüzünün kırışıklıklar dışında kalan bütünü, ışığı şükran duygularıyla karşılıyordu. Gözleri hariç... Denedik, elimizle kapatıp sadece gözlere baktık. Yaşlı adam, köyünde 22 kız çocuğunun öldüğünü, 250 evin neredeyse yerle bir olduğunu anlatmayı gözlerine bırakıyordu. (Associated Press / David Longstreath)




Hiç de eğlenceli değil: Burası İsrail Tel Aviv. Musevilerin antik İran’dan kurtuluşları şerefine yapılan Purim Bayramı sırasında çekilen bir fotoğraf. Geleneğe göre, bu bayramda çeşitli eğlenceler düzenleniyor. Fotoğraftaki renkler eğlenmeye hazır. Ama sanki çocukların içinde bulundukları coğrafyanın genel fotoğrafından bir şeyler, ‘o’ ana giriyor. Her nedense hüzün ağır basıyor. (Associated Press / Ariel Schalit)







Yaralı baykuş: Amerika'nın Oregon Eyaleti’nde bir boynuzlu baykuş, türünün ortak özelliği vahşi ama hayret içeren bakışlarıyla fotoğrafını çeken kişiyi kolluyor. Bakışları ne kadar vahşi olsa da bu hayvan asla vahşi hayata dönemeyecek çünkü yaralı. Bir hayvanseverin evinde barınıyor. Elbette içgüdüsel olarak böyle bakıyor ama en azından içinde bulunduğu durum bu hayret dolu bakışlara uyuyor çünkü neden uçamadığını, vahşi hayata neden dönemediğini anlamadığı kesin.









Bilinmeyen gerçeklerin de ötesinde: ''Gerçeklerin en az bilindiği ülke''... Sınır Tanımayan Doktorlar Örgütü, bu çocukların yaşadığı memleketi böyle tanımlıyor. Yani Uganda'daki insanlık krizinin boyutları bilinenin çok üstünde. Uganda'da 19 yıldır hüküm süren bir iç savaş var. Bilindiği kadarıyla bu savaş yüzünden 1 buçuk milyon insan yerinden oldu. Yine bilindiği kadarıyla binlerce çocuk, gerilla olarak devşirilmek üzere kaçırılma tehlikesiyle karşı karşıya. Gulu kentindeki hastanenin pediatri servisinde sağlık işlemlerini seyreden bu çocukların bakışları, 'o' anlık da olsa, Uganda'daki insanlık krizinin bilinemeyen boyutlarını da taşıyor.







Çocuk gerilla: Nepal’de Kral’ın geri adım atarak Parlamento’yu açacağını ilan etmesinden sonra muhalif ittifakı içinde yer alan Maocu gerillalardan biri kutlamalar sırasında kameraya gülümsüyor. Fotoğrafla ilgili ayrıntılı bilgi yok ama çocuk olduğu görülebiliyor. Belki de bu yüzden, gülümsemesi canlı renkleri nasıl da kabulleniyor. Yüzündeki masum ışıma elindeki köhne silaha nasıl da ağır basıyor. (Associated Press / Manish Swarup)






Sayıların önemi var mı?: Ukrayna’nın Başkenti Kiev’deki Çocuk Hastanesi’nde kanser tedavisi gören Vika Chervinska annesiyle sıra bekliyor. Uluslararası Yeşilbarış Örgütü, Çernobil Nükleer Felaketi nedeniyle 90 bin kişinin kanserden öldüğünü iddia ediyor. Birleşmiş Milletler’se bu sayının 4 bin olduğunu öne sürüyor. Fotoğraf, ajans tarafından abonelerine geçirilirken bu bilgiye yer verilmiş. Çernobil felaketi 8 yaşındaki Vika’ya sinmiş işte. ‘O’ ana bakınca “Sayının bir önemi var mı?” sorusu akla geliyor. (Associated Press / Oded Balilty










Sessiz mesaj: Fotoğraf Kudüs’te çekildi. İki Filistinli, Cuma namazı kılmak için El Aksa Camii’ne gitmeden önce İsrail polisinin izin vermesini bekliyor. İsrail, 45 yaşın altındaki Filistinliler’in El Aksa Camii’ne girmesine izin vermiyor. AP Ajansı’ndan Enric Marti, tek bir kareyle yılların birikmiş öfkesini ‘o’ ana sığdırıyor. Özellikle sağdaki adam., dilinin değil gözlerinin ucuna gelmiş ifadeyi, sessiz bir mesaj olarak ‘o’ ana yayıyor. (Associated Press / Enric Marti)





Ruh temizliği: Hindistan’da Allahabat kentinde bir baba, 1 buçuk yaşındaki oğlunu inanışına göre, ruhu yıkansın diye Ganj Nehri’ne daldırıp çıkarıyor. Baba, oğlunun ruhunun yıkandığına inanıyor ama çocuk ne bilsin, ‘o’ anda ruhu temizlenmekten ziyade ruhu korkuyor. (Associated Press / Rajesh Kumar Singh)





“Neden?”: Irak'ta Amerikan Birlikleri, Suriye karayolu üzerindeki bir köyde silah ya da mühimmat arama operasyonu yapıyor. Annesi sorgulanan çocuk, Irak olayıyla ilgili bütün “neden” sorularını üstüne almış, bakışlarıyla bunları Amerikalı askere yönlendiriyor. Küçücük bedenin masum duruşundan öyle bir güçlü çıkıyor ki bu “neden?” demeti, 'o' an, çocuğun bakışları yüzünden bütün zerreleriyle askere doğru kayıyor. (AP/Jacob Silberberg)





Tanzanya'nın kırsal bölgelerinden birinde çekilmiş bir ‘o’ an. Güçlü ama yorgun eller... Fotoğrafın sol köşesinde eteği biraz sıyrıldığı için ipucu veriyor ve tabii biraz dikkatli bakınca ellere tezat narin kollar... O bir anne... Bir toprak işçisi... Toprak anayla o kadar haşir neşir olmuş ki, çamurdan bir kadına dönüşmüş ve en zor işlerin bile altından kalkabilmeyi başaran dünya kadınlarına bir örnek oluşturmuş





Afganistan'da burkaların arasında kalmış küçük bir çocuk. Biraz ürkek, biraz da çekingen bir hali var. Babası savaşta ölmüş ve onu annesi büyütmüş. Her zamanki gibi de yanından ayırmıyor. Annesi diğer dul Afgan kadınları gibi karneyle dağıtılan her ayki erzakını almak için kuyrukta bekliyor. Kabil'deki Uluslararası Koruma Örgütü verilerine göre şehirde eşlerini kaybeden 10 bin savaş mağduru kadın var.




Filistin'den bir annenin ‘o’ anı… 28 yaşındaki Beşir Ümran'ın cenazesinde çekilen bir fotoğraf. O bir polis memuruydu ama bir Hamas intihar komandosunun eylemini gerçekleştirmesi sonucu o da hayatını kaybetti. Yüreğinin acısı gözyaşlarıyla bütünleşmiş ve ‘o’ anda belki de sadece Beşir Ümran için değil, onbinlerce Beşir Ümranlar için gözyaşı döküyor...





Anne her yerde annedir. Onların yüreği o kadar geniştir ki, hiçbir karşılık beklemeden severler. Amerika’da çekilen bu fotoğrafta Bayan Liegl ve Bayan Trotta, okulun ilk gününün sonunda çocuklarını almaya gitmişler. Bakışlarından anladığımız kadarıyla fotoğraftaki çocuklar onların çocukları değil, onlarınki bu kareye girmemiş. Her anne gibi sevgileri yüzlerindeki gülüşlerinden ve gözlerinden anlaşılıyor.





Hindistan dünyanın en çok HIV virüsü taşıyan insanın yaşadığı ikinci ülke. Bu ‘o’ anda da Kalküta’da AIDS’li bir kadın, çocuğunu sevgiyle öpüyor. 27 yaşındaki bu anne, geçen yıla kadar çocuğuna bakabilmek için para karşılığı fuhuş yapıyormuş. Yapılan tahlillerde AIDS olduğu ortaya çıkınca bu işi bırakmış. Beş yaşındaki Sanjiv'in sağlık durumu iyi ve o daha annesinin hasta olduğunu bilmiyor…





Fotoğraf Moskova'dan... O da bir anne ve adı Simona. İkiz çocuklarıyla birlikte Moskova Hayvanat Bahçesi'nde yaşıyor. İkizlerden biri sevgiyle sarılırken bir annenin en güzel anlarından biri ortaya çıkıyor.





Yer Filistin, Gazze Şeridi. Geçen hafta burada sekiz aylık hamile bir Yahudi yerleşimci ve 4 çocuğu, Filistinli gerillaların açtığı iddia edilen ateş sonucu can verdi. Yahudi yerleşimciler de katledilenleri anma töreni ve protesto için olay yerinde toplandı. O sırada uzaklardan bir yerden topluluğun üzerine ateş açıldı. Bütün göstericiler yere yattı, ama mermiler havada uçuşurken bir tek gösterici o ortamda hayatını tehlikeye atarak yer değiştirdi. Yahudi yerleşimci, kolunun altında kızı olay yerine getirilen otobüse koştu. ‘O’ anlarda kızını kurtarma dürtüsüyle hareket etti. Oysa bu topraklara kendisine ait olmadığı halde ''Buraları bize Tanrı verdi'' dürtüsüyle ya da inancıyla yerleşmişti.





Irak'ta işkence fotoğraflarıyla gündeme gelen mekanda yönetim değişti. Yeni yönetim Associated Press Ajansı'na yeni haliyle Ebu Garip Hapishanesi içindeki yaşamdan ‘o’ anlar saptamasına izin verdi. Foto muhabiri John Moore da içeride onca fotoğrafın yanısıra bu ‘o’ anı saptadı. Hapisliği demir parmaklılarla, tutuklunun dinini elindeki tespihle, tutuklunun ruh halini karanlıklar içindeki öne eğik başıyla, tutuklunun özgürlük arzusunuysa demir parmaklıkları kavrayan kanı çekilmiş ama tutkulu elleriyle vurguladı...





Yer Afganistan ve tüm dünya için Afganistan'ın simgesi neredeyse bu esaret burkaları. Kadına verilen değerin, daha doğrusu hiç verilmeyen değerin bir kanıtı daha bu ‘o’ anda görülüyor. Sanki birer eşya, birer valizlermiş gibi bir arabanın bagajına koyulmuş bu üç Afgan kadını yolculuk ediyor.



''Benim Kırmızı Ülkem''



Kırmızıyla siyahın mükemmel birlikteliği… Burası Almanya'daki bir sergi salonu. Hindu kökenli İngiliz heykeltraş Anish Kapoor ''Benim Kırmızı Ülkem'' adlı bir sergi açmış. İki ziyaretçi yanyana oturmuş Kapoor'un eserlerini seyrediyor. Kırmızının her yere sindiği sergi salonunda elde edilen bu ‘o’ an da sanat eseri havası veriyor. Verilen bilgide de fotoğrafın altında hem foto muhabiri Miro Kuzmanoviç'in hem de serginin sahibi Kapoor'un imzası bulunuyor.




Bu ‘o’ an, orada, o pencerenin o aralığında 50 yıldır var. Elbette insanlar değişiyor ama ‘o’ an değişmiyor. Kuzey Koreli bir asker, sınır köyü Panmunjom'daki karakoldan Güney Kore topraklarını gözlüyor. O pencerenin gerisindeki dünyaya kapalı ülkede yöneticiler, nükleer silah üretme kararlılığını sürdürüyor. Ve o pencerenin gerisindeki 22 milyon nüfuslu ülkede 6 buçuk milyon insan açlıkla karşı karşıya bulunuyor.



Ortadoğu’da geleneksel ‘şenlik’ ateşi



Alevler ve boşluk ve bir insan. Köktendinci Yahudiler, Kudüs'te geleneksel bir şenlik için yakılan ateşin etrafında eğleniyorl. Bu şenlik, yüzyıllar önce insanları kırıp geçiren veba salgının sona ermesi şerefine başlamıştı. Artık veba yok ama bölgede insanlar olağanüstü nedenlerden ötürü hala biçiliyor



Final heyecanı



Fotoğraf, İspanya'nın Başkenti Madrid'deki Avrupa Yüzme Şampiyonası’ndan. 200 metre karışık yarı finalinde İtalyan yüzücü Alessia Boggiatto finalde yarışacak 8 yüzücü arasında yer almak için çabalıyor.










“Gülme Kulübü’ne hoşgeldiniz!”



Fotoğraf, merkezi Hindistan'da bulunan Gülme Kulübü’nün üyelerinin, Dünya Gülme Günü’nde gerçekleştirdikleri etkinlikten. Kulübün kurucusunun iddiasına göre, gülme vücudun bağışıklık sistemine iyi geliyor. Eğer Gülme Kulübü’nün kurucusu haklıysa hep ‘o’ an sayesinde şu anda hep birlikte kendi bağışıklık sistemlerimizi güçlendiriyoruz.



Doğanın haşmeti



Amerika Birleşik Devletleri'nin Kansas Eyaleti’ndeki Hay Kasabası’nda bulunan hububat depolarına aynı anda iki yıldırım düşüyor. Ve ‘o’ anda sanki yeryüzündeki bazı noktaları elleriyle control ediyor



Kabil



Fotoğraf Afganistan'dan... 1933 yılında bir suikaste kurban giden eski Afgan Kralı Nadir Şar'ın mezarı, Tapae Maranyan. Bu yağıyla artık ilgilenen yok, pek çok yeri de yıkılmış, harabeye dönmüş. Ve Kabil'de ender rastlanan yağmurlu bir günde, tepedeki bu tarihi yapının bir ziyaretçisi var



Sarılma



Sarılmak en büyük sevgi gösterisidir... İnsan sevmediğine sarılamaz. Fotoğraf, Ürdün'de, Amman yakınlarındaki Polis Eğitim Merkezi'nde çekilmiş. Bir Iraklı ve bir İngiliz, Irak’ta görev yapacak yeni polislerin mezuniyet töreninde. Sekiz haftalık eğitimin ardından mezun olup Irak'ta güvenliği sağlamak ve yasaları hakim kılmak için diğer arkadaşları gibi memleketine gidecek olan bir polis, İngiliz eğitmenine minnetle ve sevgiyle sarılıyor. İngilizler pek alışkın değildir böyle sevgi gösterilerine. Nitekim İngiliz polisin yüz ifadesinden de bunu anlamak mümkün.



BisikLet



İtalya’da, tek başına bir adam ‘o’ anda merakla önünde olup bitenleri izliyor. Bir güruh halinde adamın üstüne geliyormuş gibi görünen bu kalabalık, bisiklet yarışçılarından oluşuyor. Giro D'italia Yarışları’nın üçüncü aşaması ve yarışın 191'inci kilometresine geldiklerinde Reueters foto muhabiri Stefano Rellandini bu ilginç ‘o’ anı yakalamayı başarmış. Yüzlerce bisikletli bir kişiye karşı...