500 ton YTL cayýr cayýr yakýlacak

[RashoAga]

500 ton YTL cayýr cayýr yakýlacak


Toplam aðýrlýðý yaklaþýk 500 tonu bulan 29,4 milyar YTL deðerindeki kâðýt paranýn imhasý için adres belli oldu. Yeni YTL'ler çimento fabrikasýnda yakýlacak.



Merkez Bankasý 1 Ocak 2009'da Türk Lirasý'na geçileceði için piyasadan toplayacaðý YTL'leri imha edecek. Toplam aðýrlýðý yaklaþýk 500 tonu bulan 29,4 milyar YTL deðerindeki kâðýt para, çimento fabrikalarýnda yakýlacak. Merkez Bankasý, 1 Ocak 2005'te tedavülden kalkan TL'lerin imha sürecini tamamladý. Yaklaþýk 13,5 katrilyon lira (13,5 milyar YTL) aradan geçen dört yýlda fabrikalarda yakýt olarak deðerlendirildi. 1 Ocak 2009'da tekrar Türk Lirasý'na geçilmesiyle birlikte piyasada bulunan toplam aðýrlýðý yaklaþýk 500 ton olan 29,4 milyar YTL deðerindeki kaðýt paralar için de ayný imha yöntemi kullanýlacak. 2010 yýlýna kadar toplanmasý planlanan YTL banknotlar Merkez Bankasý'nýn Türkiye genelinde bulunan 21 þubesince bertaraf edilecek. Ýmha yöntemi olarak ise katý atýk toplama tesisleri ve çimento fabrikalarý kullanýlacak.
Kaðýt paralarýn imha yöntemlerine iliþkin Merkez Bankasý'ndan yapýlan açýklamada, banknot kýrpýntýlarýnýn deðerlendirilmesi konusunda Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araþtýrma Kurumu (TÜBÝTAK) ile yürütülen çalýþmalar sonucunda alternatif yöntemler tespit edildiði belirtilerek, "Bunlar arasýnda en yaygýn olarak kullanýlan yöntem, kýrpýntýlarýn çeþitli tesislerde ve fabrikalarda yüksek sýcaklýk derecesinde yakýlarak deðerlendirilmesi veya katý atýk toplama merkezlerine gönderilmesidir. Bu konudaki çalýþmalar Çevre ve Orman Bakanlýðý ile iþbirliði içinde yürütülmektedir." ifadelerine yer verildi.
Büyük þehirlerden toplanan yýpranmýþ banknotlar, öncelikli olarak Türkiye'nin "yakma lisansý"na sahip tek kuruluþu olan Ýzmit'teki Ýzaydaþ'a (Ýzmit Atýk ve Artýklarý Arýtma, Yakma ve Deðerlendirme AÞ) gönderiliyor. Yýpranmýþ banknotlar "tehlikeli atýk" sýnýfýnda olduðu için en az bin 200 derece sýcaklýkta yakýlmasý gerekiyor. Anadolu'daki yýpranmýþ banknotlar ise belediyelerin katý atýk depolarýnýn yaný sýra çimento fabrikalarýnda yakýlýyor. TÜBÝTAK ile yürütülen çalýþmalar çerçevesinde geçen yýllarda banknotlarýn asfalt, gübre veya çimento fabrikalarýnda yakýt olarak deðerlendirilebilece ði tespit edildi. Kâðýt paralarýn ilk olarak asfalt yapýmýnda kullanýlmasý planlandý. Ancak çok pahalý olduðu gerekçesiyle belediyeler bu fikre yanaþmayýnca, katý atýk tesisleri ve fabrikalarda yakýt olarak deðerlendirilmesi yöntemi tercih edildi. Bu yöntem uygulanýrken herhangi bir suistimal olmasýn diye banknotlar önce Merkez Bankasý'nda kýrpýntý haline getiriliyor. Kýrpýntý haline getirilen banknotlar daha sonra çimento ve atýk depolarýnda yakmaya götürülüyor. Bu iþlemler sonunda Merkez, biriken geçersiz banknotlardan kurtulurken, yakma iþlemini gerçekleþtiren çimento þirketleri de bedava yakýt saðlamýþ oluyor. Bu iþlemlerde herhangi bir þekilde ücret alýnmýyor.
1 Ocak 2009'dan itibaren yenilenen tasarýmlarý, deðiþen boyutlarý ve geliþmiþ güvenlik özellikleriyle yeni banknot ve madeni paralar, "Türk Lirasý (TL)'' ve "Kuruþ (Kr)'' adýyla kullanýma girecek. Ancak dolaþýmdaki paranýn kýsa sürede yýpranmasý ve eskimesi Merkez Bankasý'ný kara kara düþündürüyor. Yýlbaþýndan itibaren kullanýma girecek Türk Lirasý tanýtým kampanyasýnda banknot kullanýmýna özen gösterilmesine aðýrlýk vereceklerini aktaran yetkililer, kirlenme hýzýný etkileyen en temel faktörleri þöyle sýralýyor: "Banknotlarýn satýn alma gücü, halkýn banknot kullaným alýþkanlýðý ve iklim þartlarý."

30 milyar YTL yakýlacak

Türkiye, 1 Ocak 2005 tarihinde Yeni Türk Lirasý ile tanýþtý. YTL'ye geçiþ öncesi, 31 Aralýk 2004 tarihi itibarýyla emisyon hacmi (yani dolaþýmdaki banknot tutarý) yaklaþýk 13,5 milyar YTL (13,5 katrilyon lira) idi. 2005 yýlýnýn Ocak ayýndaki Kurban Bayramý'nýn etkisiyle emisyon hacmi bayram öncesi 1 haftalýk dönemde yaklaþýk yüzde 26 oranýnda arttý. 2005 yýlý Mart ayý sonunda dolaþýmdaki banknotlarýn tutar olarak yaklaþýk yüzde 71'i yeni lira banknotlardan oluþtu. Ýlk 6 ay sonunda deðiþim oraný tutar olarak yüzde 86'ya, 9 ay sonunda yüzde 93'e, 2005 yýlý sonunda ise yüzde 96'ya ulaþtý. Haziran 2008 sonu itibarýyla yaklaþýk 29,4 milyar YTL olan emisyon hacminin yüzde 99,4'ü Yeni Türk Lirasý banknotlardan oluþuyor. Bu banknotlar da yýlbaþýndan itibaren katý atýk tesislerine götürülerek bertaraf edilecek.

(Zaman)

[esmer bela]

wersinler bana ben yakarým