Sigara Býrakmada Nikotin Yerine Koyma Tedavisi ve Antidepresan Kullanýmý

[kampusgaleri]

Sigara Býrakmada Nikotin Yerine Koyma Tedavisi ve Antidepresan Kullanýmý

Hazýrlayan : Doç.Tuncay Çaðlar
Trakya Üniv. Týp Fakültesi Gögüs Hastalýklarý Anabilim Dalý
Sigara býrakmada yararlý ajanlarýn ülkemizde geç piyasaya çýkmasý ya da bir bölümünün bulunamamasý önemli bir eksiklik. Bu konuda yararlanýlabilecek piyasada bulunan nikotin deri bandýna ek olarak, antidepresan bir ilaç olan Bupropion yakýnda ülkemize gelebilir.
Ýlaçla tedavi nikotin baðýmlýlýðýn ortadan kaldýrýlmasýnýn önemli öðelerinden biridir. Sigara býrakmada doðru yöntemin seçimi ve izlenmesinde þu sorular yanýtlanmalýdýr.
Aþaðýdaki özellikler bireylerin baðýmlý tiryakiler olduklarýný ve tedavilerinin zor olduðunu gösterir.

• Günde 20'den çok sigara içenler,
• Uyandýktan sonra yarým saat içinde sigara içenler,
• Daha önceki sigara býrakma giriþimlerinde þiddetli yoksunluk belirtisi gösteren ve erken dönemde yeniden sigaraya baþlayanlar,
• Þimdi ya da geçmiþte majör depresyon ve þizofreni gibi psikiyatrik bozukluðu olanlar,
• Þimdi ya da daha önce tedavi olmuþ alkol ve diðer ilaç baðýmlýlarý.

Nikotin baðýmlýlýðý için ilaç yazan hekimler, güvenli ve etkili sonuç olasýlýðýný artýrmak için aþaðýdaki iþlemleri göz önüne almalýdýr.
Uygun seçim için bilgilendirici broþürler saðlanmalýdýr.Tedavi dozu ve süresi kiþiye göre ayarlanmalýdýr. Hekimler hastalarýnýn baðýmlýlýk düzeyini, yoksunluk belirtilerine hasta uyumunu bilmeli buna göre ilacýn kullaným süresini, tipini, sýklýðýný ve dozajýný belirlemelidir.Genel likle ilaçlarýn 2 haftalýk yazýlmasý doz deðiþikliði ve fazla ilaç kullanýmýnýn engellenmesi için esneklik saðlamaktadýr.
Genel olarak tedavi kiþi gereksinim hissettiði sürece sürdürülmelidir. Ancak tedavi 6 aydan uzun sürerse, kiþinin tek ilaçla sigara býrakma giriþimi daha önce baþarýsýz olmuþ ya da bir ilacý yüksek dozda kullanma isteði varsa kombine tedavi göz önüne alýnmalýdýr. Önceki çalýþmalar kombine tedavinin yararlarýný ortaya koymuþtur.
Sigara Býrakmada Nikotin Yerine Koyma (Replasman) Tedavisi:
Nikotin Sakýzý: Nicotine polacrilex'in nikotin baðýmlýlýk tedavisindeki deðeri kanýtlanmýþ olmasýna karþýn, diðer nikotin replasman ürünleri ve antidepresan (bupropion) ile birlikte kullanýmý daha sýktýr.
Nikotin Deri Bandý: Ülkemizde bulunan nikotin deri bandý kolay kullanýmý ile nikotinin deri yoluyla alýnmasýný saðlar. Çalýþmalar yoksunluk belirtilerinin tedavisinde doyurucu sonuçlar saðladýðýný göstermiþtir.
Nikotin Burun Spreyi: Nikotin burun spreyi plaseboya göre býrakma hýzý iki kat fazla olduðu gibi yoksunluk belirtilerini de ortadan kaldýrýcýdýr. Ancak doðru kullanýmýn öðretilmesi gereklidir.
Nikotin Ýnhaler: En yeni nikotin replasman yöntemi nikotin inhalerdir. Sigaraya dokunma alýþkanlýðý olanlar için en uygun seçenek olduðu söylenebilir. Diðer nikotin replasman ürünleri ve bupropion ile kombine tedavide yararlý bulunmuþtur. Nikotin inhaler, inhalerden çok soluma aygýtýdýr. Nikotin replasman tedavisinin güvenliði mükemmel gözükmektedir. Birçok hekim ve tiryaki nikotin içerdiði için nikotin replasman tedavisinden kaçýnmakta ya da olabildiðince kýsa süre kullanmaktadýr. Çalýþmalar anlamlý kardiyovasküler yan etkisi olmadýðýný göstermiþtir. Kanser yaptýðýna iliþkin kanýt yoktur.
Sigara Býrakmada Antidepresan (Bupropion) Kullanýmý
Nikotin, tütün baðýmlýlýðýnýn ilaçla tedavisinin baþlýca dayanaðýdýr, ama bupropion gibi antidepresan ilaçlar da etkilidir.
"Niçin antidepresan ilaçlar sigara býrakmada yardýmcý oluyor?" sorusunun yanýtýný aramamýz gerekiyor. Sigara içimi ve depresyon sýklýkla birliktedir. Sigara içenlerde içmeyenlere göre daha fazla majör depresyon öyküsü vardýr. Depresyon öyküsü olan tiryakilerde nikotin baðýmlýlýðý yüksek, býrakma ise düþük olasýlýktýr. Sigarayý býraktýklarýnda depresyon önemli bir yoksunluk belirtisi olacaktýr. Sigarayý býraktýktan sonra ortaya çýkan psikotik depresyon olgularý bildirilmiþtir.
Bupropion’un uzun etkili biçimi sigara býrakmada kullanýlan nikotin içermeyen ve FDA (Besin ve Ýlaç Örgütü) onayý alan ilk ilaçtýr. Norepinefrin ve dopamin nikotin baðýmlýlýðý geliþiminde anahtar rol oynar görünmektedir. Nikotin bu nörotransmiterlerin salýnýmýný uyarmaktadýr. Norepinefrin'in locus caeruleus'dan salýnýmý uyanýklýk, konsantrasyon ve bellek gibi yüksek kortikal iþlevleri etkinleþtirmektedir. Nikotin kesildiðinde oluþan norepinefrin uyarý kaybý yoksunluk belirtilerine neden olmaktadýr.
Bupropionun diðer potansiyel yararý da sigara býrakma ile ortaya çýkan kilo alma konusundaki etkisidir. Bir çalýþmada 7 hafta sonunda plasebo grubunda 2.9 kg alýnýrken, bupropion grubunda 1.5 kg alýnmýþtý. Aradaki fark küçük olmasýna karþýn, kilo alma korkusu nedeniyle sigarayý býrakma konusunda kararsýz olanlarda önemli olabilir.
Bupropion tedavisinin ilk haftasýnda sigara içme sürdürülebilir. Bupropionun etkili düzeye ulaþtýðý 2. hafta sigara içme býrakýlýr. Hasta bupropion tedavisini 3-4 ay sürdürebilir. Bupropionla, özellikle tek baþýna nikotin replasman tedavisi ile sigara býrakma giriþiminde daha önce baþarýsýz olmuþ ve yoksunluk belirtileri ortadan kalkmamýþ kiþilere, nikotin replasman tedavisi verilebilir.
Bupropion tedavisinde en sýk rastlanan yan etki uykusuzluk ve aðýz kuruluðudur. Epileptik nöbet 1000'de 1 oranýnda bildirilmektedir. Bupropion nikotine benzer biçimde bazý sempotomimetik etkileri vardýr. Koroner kalp hastalýðý ve hamile olanlarda güvenliði konusunda yeterli veri yoktur. Bupropionun yüksek dozda, zaman zaman da terapötik dozda, önemli anksiyete, hipertansiyon ve epileptik nöbetlere neden olabilir. Bupropion'da baðýmlýlýk riski yoktur ya da çok azdýr