AÖF 4.Sınıf Uluslar Arası İşletmecilik Ders Özeti

[Periyim]

ÜNİTE – 1

ULUSLAR ARASI İŞLETMECİLİĞE GİRİŞ
Ulusal sınırlar dışında yürütülen faaliyetlere uluslar arası işletmecilik faaliyetleri denir.
Uluslar arası işletmecilik faaliyetleri çoğunlukla özel işletmeler tarafından yürütülür. Devletin küçük
oranda bu faaliyetleri üstlenmesinin sebebi politik ya da stratejik olabilir.
Uluslar arası işletmecilik faaliyetinde bulunan işletmeler için şu terimler uygundur.
1) Uluslar arası İşletme
2) Dünya İşletmesi
3) Global İşletme
4) Transnasyonel İşletme
** Uluslar Arası İşletmecilik Faaliyetlerinin Kapsamı;
Uluslar Arası Ticaret Uluslar Arası Yatırım

(Dış Ticaret)
-

İhracat - Kaynak Transferi

- İthalat
Uluslar Arası İşletmeciliği Ulusal İşletmecilikten Ayıran Farklar;

1) Finansal Ortam;

Her ülkenin para birimi, kur politikaları ve devlet kanunları farklıdır.

* Örnek; Ana ülkeye transfer edilecek kar miktarına ilişkin sınırlamalar.
2) Hukuki Çevre;

Ev sahibi ülkenin kanun ve kararnamelerine uyulmalıdır. Uyulmaz ise işletmenin

imajı ve mali durumu zedelenir.
* Örnek; Ortak mülkiyete ait sınırlamalar ve zorluklar.
3) Kültür;

Ev sahibi ülkenin gelenek, görenek ve adetlerine uyulmalıdır. Aksi durumda uzun dönemde

işletme zarar görür.
4) Tüketici Tercihleri;

Her ülkedeki tüketici tercihlerine göre ürünler geliştirilir ve maliyet düşürülür.

* Örnek; Ürünün adı ya da ambalajı ev sahibi ülke dilinde çirkin ise değiştirilmelidir.
Uluslar Arası işletmeciliği Önemli Kılan Faktörler;

1) Rekabet
2) Teknoloji
3) Ekonomik Entegrasyon ve Globalleşme
4) Standardizasyon
5) Politik Etki
6) İş çevresi
1) Rekabet;

Uluslar Arası işletme ev sahibi ülke pazarına girdiğinde rekabet gücü düşük olan

firmalar piyasadan kaçar, ancak uzun dönemde piyasa dengeye gelir.
2) Teknoloji;

Teknolojik gelişmeler sadece mamul ve hizmet alanında değil, reklam, yönetim,

pazarlama gibi alanlarda da ortaya çıkar ve tüm dünya ile paylaşılır.
./..
- 2 -
3) Ekonomik Entegrasyon ve Globalleşme; Dünya pazarlarının mamul ve hizmet üretiminin entegre

ve birbirine bağlı hale geldiği dinamik süreçtir.
4) Standardizasyon;

Dünya genelinde kabul gören norm ve uygulamaların benimsenmesidir.

5) Politik Etki;

Hükümetler uluslar arası işletmeleri çekmek için Finansal olan ya da olmayan teşvik

uygularlar
Örnek; Çin’in dünya ticaret örgütüne üye olabilmek için kapitalizme karşı yumuşaması, insan hakları
çocuk işgücü hakkında taahhütte bulunması.
6) İş Çevresi;

a) İç Çevre; İşletmenin büyük ölçüde kontrol edebildiği çevredir. (Misyon, Personel Politikası, Örgüt

Yapısı, Tedarikçi Firmalarla ilişkiler.)
b) Dış Çevre; İşletme kontrolünün çok az olduğu çevredir. (Ticaret Politikaları, Sağlık ve Güvenlik

Yasaları)
* Örnek; Nike firması çocuk işgücü çalıştırdığı gerekçesiyle Asyalı ortaklarından birisiyle sözleşme
iptali için zorlanmıştır.
NOT; Günümüzde standardizasyonu kolay uygulanma sebepleri;
-Teknoloji
- İletişim
- Reklam ve
- Ulaşım dır.
NOT; Uluslar arası işletme yöneticisi daha büyük zorluklar ve risklerle karşı karşıyadır.
ULUSLAR ARASI İŞLETMECİLİK DÖNEMLERİ;

1) 1500 – 1850 Ticaret Dönemi
2) 1850 – 1914 Sömürgecilik Dönemi
3) 1914 – 1945 Ayrıcalıklar Dönemi
4) 1945’ten sonra Uluslar Arası Dönem.
1) TİCARET DÖNEMİ (1500 – 1850)

- Bireyler ülke dışından getirdikleri egzotik malları yüksek kar ile sattı.
- İngiltere, Fransa ve Hollanda ipek baharat ve kıymetli madenlerin ticaretini yaptılar. (Sadece ticaret yaptılar. Çünkü sermaye ve alt yapı yetersizdi.
- İngiltere, Fransa ve Hollanda’ya ayrıcalıklar tanındı. (Osmanlı Kapitülasyonları)
*** - Bankacılık sektörü önem kazandı. (İtalya/Floransalı, Medici Ailesi)
- Asya, Afrika ve Latin Amerika’da koloniler kurulup Çin ve Japonya’da batılı işletmelere ayrıcalık
tanınmasıyla sona ermiştir.
2) SÖMÜRGECİLİK DÖNEMİ (1850 – 1914)

- Coğrafi keşifler tamamlanmış, İngiltere(daha önde), Fransa, Hollanda ve Almanya faaliyetlerini
arttırmıştır.
- ABD pasif kalmıştır. İstisnası; Dupont silah firmasının Kanadalı 2 barut fabrikasını satın
almasıdır.
*** - Sanayi devrimi sonunda büyük işletmelerin kurulmasıdır.
- Tarım ve Madencilik önem kazanmıştır.
- 3 -
3) AYRICALIK DÖNEMİ (1914 – 1945)

- Otomotiv sektörü önem kazanmıştır.
- General Motor (ABD) Otomobil parçası üreten fabrikalar kurmuştur.
** - İlk modern uluslar arası işletme UNİLEVER kurulmuştur.
- Uluslar arası işletmeciliğin öncüsü koloni gemileridir.
- ABD ve Avrupa ülkeleri şu sebeplerden güç kaybetmiştir.
a) 1929 Dünya ekonomik buhranı
b) Dünya Savaşlarındaki işgaller.
4) ULUSLAR ARASI DÖNEM (1945’ten Sonra)
- 1945 – 1970 arası Global Genişleme Dönemidir. Çünkü ülkeler yeni Pazar ve ürünler aramıştır.
- 1950 – 1960 arası Uluslar arasılaşma ABD Olayı haline gelmiştir.
- 1970’lerde ev sahibi ülkeler, ticaret engellerini arttırmıştır. (Kota, Tarife, Gümrük Vergisi gibi)
- 1970’lerde ABD Yatırımlarının % 10’unu satmıştır.

- 1980’den sonra ev sahibi ülkelerin kültürüne uyum sağlanarak faaliyetler devam etmiştir.

[Periyim]

ÜNİTE – 2

EKONOMİK TEORİLER
Ekonomik teoriler iki ana sınıfta toplanır.
1) Tanımlayıcı Teoriler; Kısıtlamaların olmadığı durumlarda ne üretileceği, ne kadar üretileceği ve

hangi ülkelerle ticaret yapılacağı konularını sorgular.
2) Zorlayıcı Teoriler; Uluslar arası ticaretin yapısı ve işleyişinde devlet müdahalesinin gerekli olup

olmadığını sorgular.
1) MERKANTİLİZM (1500 – 1800)

a) Feodalizmin yıkılıp ulus devletlerin kurulmasına kadar devam eden ve Kralın yetkilerini
arttırmaya yönelik siyasi akımdır.
** b) 17. yüzyılın sonlarından 18. yüzyıl başlarına kadar devam eden altın ve gümüş rezervlerini
arttırmak için ihracata ağırlık veren müdahaleci sistemdir.
c) Bir ülkenin altın ve gümüş rezervlerini arttırmak için ihracat fazlası (Dış Ticaret Fazlası)

verilmesini savunur.
** d) Günümüzde sosyal ve politik amaçlar için dış ticaret fazlası vermeye çalışan ülkelere NEOMERKANTİLİS denilmektedir.
e) Dünya servetleri sabittir, arttırılamaz. Bu yüzden ticaret yapan iki ülke aynı anda kar edemez.

f) Dış göç yasaklanmış, nüfus artışı özendirilmiş, ticaret filoları kurulmuş, sömürgeler kullanılmış,

hammadde ithalatı serbest, nihai ürün ihracatı serbest.
- 4 -
1,5 Kat
Ucuz
2 Kat
Ucuz
2) MUTLAK ÜSTÜNLÜKLER TEORİSİ;

(1776 Ulusların Zenginliği Kitabı – AdaM SMİTH)

1) Bir ülke ucuza mal ettiği üründe (Mutlak Üstün Olduğu Üründe) uzmanlaşmalı ve uluslar arası işbirliğine gitmelidir.
Çay Buğday
Türkiye 4 30
İngiltere 20 15
Bu tabloya göre Türkiye çay üretiminde, İngiltere ise buğday üretiminde mutlak üstündür.
2) Mutlak üstünlük iki şekilde ortaya çıkar.
a) Doğal Üstünlük; Bir ülkenin iklim koşulları, doğal kaynakları ve işgücü yeteneği sebebiyle diğer

ülkelere sağladığı üstünlüktür.
Örnek; Brezilya – Kahve
b) Kazanılmış Üstünlük;

Bir ülkenin mamul ve ürünler açısından sağladığı üstünlüktür.
“Ürün teknolojisinde kazanılmış üstünlük” Bir ülkenin rakiplerinden kolayca ayırt edilebilecek
benzersiz ürünler üretmesidir.
Örnek; Danimarka’nın gümüş-çatal-kaşık takımları.
3) KARŞILAŞTIRMALI ÜSTÜNLÜKLER TEORİSİ (David RiCARdo)

1) Bir ülke, diğer ülkelere göre ucuza ürettiği malda uzmanlaşmalıdır.
2) Ricardo’ya göre önemli olan karşılaştırmalı üstünlüklerin derecesidir.
*** 3) Ricardo’ya göre uluslar arası ticaretin koşulu karşılaştırmalı maliyetlerin farklı olmasıdır.
Şarap Buğday
Portekiz 15 10
İngiltere 30 15
Bu tabloya göre Portekiz her iki malda da mutlak üstündür.
Ayrıca Portekiz Şarap üretiminde, İngiltere ise buğday üretiminde karşılaştırmalı üstündür.
4) FAKTÖR ORANLARI (DONATIMI) TEORİSİ; (Heckscher – Ohlin)

1) Karşılaştırmalı üstünlükler teorisinin eksiklerini gidermek için ortaya atılmıştır.
** 2) Bir ülke hangi üretim faktörüne zengin olarak sahip ise o faktörün yoğun olarak kullanıldığı ürünler
üretmelidir. (Sermaye yoğun ülkeler sermaye malı üretmeli, emek yoğun ülkeler emek yoğun mallar üretmelidir.
3) Bu teoriden üç teori üretilmiştir.
a) Faktör Fiyatları Eşitliği Teorisi
b) Stolper-Samuelson Teorisi
c) Rybczynsky Teorisi
5) LEONTİEF PRADOKSU

Input – Output tekniğine göre yapılan analizle ABD’nin sermaye yoğun ülke olmasına rağmen
sermaye malları ithal ettiği, emek yoğun malları ise ihraç ettiği ortaya çıkmıştır.
(Sermaye Malları İthal – Emek Yoğun Malları İhraç)
- 5 -
6) ÜLKE BÜYÜKLÜĞÜ TEORİSİ;

a) Kaynak Çeşitliliği; Coğrafi alanı geniş ülkeler, iklim koşulları, doğan kaynakları açısından küçük

ülkelere göre avantajlıdır.
b) Taşıma Giderleri; Yüzölçümü küçük ülkeler daha avantajlıdır.

c) Ekonomik Büyüklük ve Üretim Ölçeği; Milli geliri yüksek ülkeler teknolojik ürünlere daha

yatkındır.
TEORİLERİN DAYANDIĞI VARSAYIMLAR;

1) Ekonomi tam istihdamdadır. (Tüm üretim faktörleri üretime katılmıştır.)
2) İki ülke vardır.
3) İki mal vardır.
4) Ticaret takas yoluyla yapılır.
5) Taşıma giderleri sıfır kabul edilir.
6) Üretim faktörleri ülke içinde hareketli, ülkeler arasında hareketsizdir.
7) Teknoloji faktör arzları ve işgücü yeteneği veri kabul edilir.
8) Hizmetler (ABD,Eğitim)
9) Karların bölüşümü Bunlar günümüzde geçerlidir.
10) Ekonomik etkinlik
Taşıma Giderleri; Günümüzde taşıma giderleri çok yüksek olduğu için ticarete konu olmayan mallara

TİCARET DIŞI MALLAR denir.
Örnek; Çimento (Ağırlığı değerinden yüksektir.)
Taşıma giderlerinden dolayı üç tip endüstri ortaya çıkmıştır.
1) Kaynağa Yönelimli endüstriler; Üretim sırasında ağırlığı azalan ürünler kaynağına yakın yerde

üretilmelidir.
Örnek; Taş Ocakları
2) Pazara Yönelimli Endüstriler;

Üretim sırasında ağırlığı artan ürünler pazara yakın yerde

üretilmelidir.
Örnek; Otomobil montajı
3) Serbest Endüstriler;

Pazara ya da kaynağa yakın olmak fark yaratmıyorsa geçerlidir.

YENİ TEORİLER;

1) Nitelikli İşgücü Teorisi; (Keesing – Kenen)
2) Teknoloji Açığı Teorisi; (Posner)
*** 3) Ürün Dönemleri Teorisi; (Vernon)
4) Tercihlerde Benzerlik Teorisi; (Brunstam Linder)
5) Ülke Benzerliği Teorisi
6) Monopolcü Rekabet Teorisi
*** 7) Endüstri İçi Ticaret Teorisi
8) Ürün Farklılaştırması Teorisi
9) Ölçek Ekonomileri Teorisi
1) Nitelikli İşgücü Teorisi; (KEESİNG – KENEN)

Bir ülke nitelikli işgücüne yoğun olarak sahipse bu faktöre bağlı üretim yapmalıdır.
Ülkede niteliksiz işgücü çoksa bu faktöre bağlı üretim yapmalıdır.
Örnek; Japonya bilgisayar malzemesi, Çin şemsiye
** Be teoriye günümüzde NEO FAKTÖR ORANLARI teorisi denilmektedir.
- 6 -
*** 2) Teknoloji Açığı Teorisi; (POSNER)
Sanayileşmiş ülke yeni bir ürün icat eder ve piyasaya girer.
Ürünün ilk ihracatçısı olur. (Sermaye Bolluğu, Nitelikli işgcü, teknoloji, halkın talebi ve satın almagücü)
Daha sonra teknolojik taklit, doğal kaynak bolluğu ve ucuz işgücü nedeniyle gelişmekte olan ülkeler
aynı ürünü daha ucuza üretir.
Sanayileşmiş ülke ürünü ithal etmeye başlar.
**** 3) Ürün Dönemleri Teorisi; (VERNON)
a) Piyasaya Giriş dönemi; Sanayileşmiş ülke, icat ettiği ürün ile piyasaya girer.
b) Büyüme Dönemi; ürüne olan talep özellikle gelişmiş ülkelerde ve dünya pazarlarında artar,
rakipler piyasaya girmeye başlar.
c) Olgunlaşma Dönemi; Bazı ülkelerde talep artar, bazılarında azalır.
Ürün standartlaşır. Ölçek ekonomilerinden dolayı birim maliyetleri düşer, gelişmekte olan ülkeler
piyasaya girer.
d) Düşüş dönemi; Sanayileşmiş ülke halkı başka ürünler talep ettiğinden pazarın tamamını gelişmekte
olan ülkeler ele geçirir.
Sanayileşmiş ülke ürünü ithal etmek zorunda kalır.
4) Tercihlerde Benzerlik Teorisi;

(BURUNSTAM LİNDER)

Homojen olmayan malların ticareti üretim maliyetlerinden çok zevk ve tercihlerdeki benzerliğebağlıdır.
Yani ticaret arz koşullarına göre değil, talep koşullarına göre belirlenir. Bu yüzden ülke içine üretilen mallar ihraç edilirken tercihleri benzeyen ülke seçilir.
5) Ülke Benzerliği Teorisi;

Klasik teorilere göre iki ülke arasındaki fark ne kadar çoksa ticrat ihtimali o kadar yüksektir. Ancak günümüzde uluslar arası ticaret benzer ülkeler arasında gerçekleşmektedir. (Dil, Din, Kültür vs.)
6) Monopolcü Rekabet Teorisi;
Bir ülkenin aynı sanayi mallarını neden hem ithal, hem de ihraç ettiğini açıklamaya çalışır.
*** 7) Endüstri İçi Ticaret Teorisi;
Bir ülkenin aynı endüstriye ait malları hem ithal, hem de ihraç etmesidir.
* Ticaretin yapısı ve işleyişiyle ilgilidir. Nedeninin aramaz.
* Endüstri içi ticaret şu özellikleri gösteren ülkeler arasında gerçekleşir.
a) Gelişmişlik Düzeyi yüksek,
b) Gümrük duvarları aşağı çekilmiş,
c) İç pazarı geniş,
d) Kişi başı milli geliri yüksek,
- 7 -
* Endüstri İçi Ticaretin Nedenleri Şunlardır;
a) Ölçek Ekonomileri,
b) Ürün Farklılaştırması
c) Çevre Standardı
d) Taşıma Giderleri
T= 1-

│x – m │

x – m
x = İhracat
m = İthalat
Yukarıdaki formüle göre ticaret endeksi 0 ile 1 arasındadır.

m = x İthalat ihracata eşit ise sonuç 1 çıkar.
m 0 , x 0 Sadece ithalat ya da ihracat yapılıyorsa sonuç 0 çıkar.
8) Ölçek Ekonomileri Teorisi;
Girdi miktarı arttıkça birim maliyetlerinin düşmesidir.
Firmanın faaliyetleri genişlerse ortalama ve marjinal maliyetler yükselir.
Rakiplerin faaliyetleri genişlerse ortalama ve marjinal maliyetler düşer.
9) Ürün Farklılaştırılması Teorisi;

Homojen olmayan mallar, marka, kullanım, içerik veya ambalaj yönünden farklıdır.
Kalitesi aynı olan ürünler bile tüketici gözünde farklıymış imajı yaşatılarak üstünlük elde edilmeye çalışılır.
ELMAS MODELİ (PORTER)

Porter’e göre uluslar arası rekabetçi gücün belirleyicileri şunlardır.
a) Faktör arzları,
b) Ülke içi talep koşulları,
c) İlgili ve destekleyici endüstrilerin varlığı ve gelişmişlik düzeyi.
d) Firma yapısı stratejisi
ÜLKELER ARASI BAĞIMLILIK DERECESİ;

1) Bağımsızlık; Bir ülkenin hiçbir mal, hizmet ya da teknoloji konusunda başka ülkeye ihtiyaç

duymamasıdır.
2) Karşılıklı Bağımlılık; Karşılıklı ihtiyaçlar sonucunda ticaretin gerçekleşmesidir.

3) Bağımlılık; Az gelişmiş, ya da gelişmekte olan ülkenin tek bir ürün ihraç etmesi ve tek ülke ile

ticaret yapmasıdır.

Örnek; İstisnası KANADA’nın gelişmiş ülke olmasına rağmen ABD’ye bağımlı olmasıdır.

[Periyim]

ÜNİTE – 4

ÜLKE DIŞI FAALİYETLER
Ülke Dışına Çıkma Nedenleri;

1) Ülke dışında fırsatların doğması,
2) Ülke içi pazarın doymuş olması, (Kar Tıkanıklığı)
3) Sermaye birikimi,
4) Yabancı sermayenin teşvik edilmesi,
5) Ülkelerin himayecilikten uzaklaşması,
6) Ülkelerin politika değiştirmesi,
7) Uluslar arası organizasyonlar,
8) Ticaret engellerinin kalkması,
9) Teknolojik gelişme
10) Üretim faktörü fiyatlarının ülkeden ülkeye değişmesi,
Ülke Dışı Faaliyet Türleri;

*** I) İhracat
- Dolaylı İhracat
- Doğrudan İhracat
II) Doğrudan Yabancı Yatırım

*** III) Ortaklıklar
- Lisans Anlaşması
- Joint Venture
- Franchising
- Yönetim Sözleşmesi
- Anahtar Teslim Projeler
I) İHRACAT;

- En eski yöntemdir,
- En çok tercih edilen yöntemdir,
- En kolay ve riski en az olan yöntemdir,
* - Yönetim yapısında fazla değişikliğe gerek kalmaz.
- %90’ı özel işletmeler tarafından yürütülür.
- İşletme faaliyetlerinin genişlemesini sağlar.
İki tür ihracat yöntemi vardır.
1) Dolaylı İhracat; Firmanın ürettiği ürünü aracılar vasıtasıyla veya bu ürünü başka ihraç ürünleriyle

birleştiren yerli bir firmaya satarak yurtdışına satmasıdır. (Diğerine göre daha üstündür.)
2) Doğrudan İhracat; Bir firmanın ürettiği ürünü doğrudan yurtdışına satmasıdır.

*** Dolaylı İhracatın Üstün Tarafları;
1) Daha az zaman alıcıdır.
2) Daha az taahhüt gerektirir.
3) Risk daha düşüktür.
4) Maliyet daha düşüktür.
*** 5) Deniz aşırı ticaret yapan küçük firmalarca tercih edilir.
6) Uluslar arası alanda rekabet şansı yaratır.
Ancak; Aracı kaynaklı kontrol kaybı yaşanabilir.
II) DOĞRUDAN YABANCI YATIRIM;

Yatırım yapan firmanın ev sahibi ülkedeki varlıkları, mülkiyeti ve yan kuruluşları üzerinde kontrol
imkanı sağlayan ticari hak yatırımı biçimidir.
Ticaret engellerinin çok olduğu durumlarda tercih edilir.
- 9 -
Örnekler;
Bir firmanın başka bir ülkede fabrika kurması doğrudan yabancı yatırıma örnektir.
Alman Wolkwagen firmasının İngiliz Rolls Royce firmasını ele geçirmesi örnektir.
III) ORTAKLIKLAR;
*** Ortaklık Kurma Nedenleri;
1) Sermaye ihtiyacı,
2) Sermaye ile ilgili riskler,
3) Politik baskılar,
4) Ev sahibi hükümet ile iyi ilişkiler kurma zorunluluğu,
*** 5) Başarı faktörleri ihtiyacı,
- Gerekli hammadde,
- Yetişmiş personel,
- Pazarlama yeteneği,
- İyi dağıtım ağı,
- Yetişmiş üst ve orta düzey yöneticiler,
*** Yerel Ortak Bulma Zorluğu;
1) Yerel ortağın geçmişteki çalışma sisteminin yetersizliği,
2) Yerel ortağa güven azlığı,
3) Çıkar çatışması,
4) Serbest hareket etme yeteneği,
*** Mülkiyet Stratejisini Etkileyen Faktörler;
1) Ev sahibi ülkenin ekonomik durumu,
2) Ev sahibi ülkenin tutumu,
3) Yerel ortak seçimi,
4) Üst yönetimin düşüncesi,
Ortaklık Türleri;

1) Lisans Anlaşması;

- Lisans veren (Lisansör) ve Lisans alan (Lisansiye) olmak üzere 2 firmayı kapsar.
- Lisansör firmanın belirli bir süre için bir ücret veya royalte karşılığında entelektüel varlıklarının
kullanım hakkını lisansiye firmaya devretmesidir.
Örnek; Fiat (Lisansör) ve Tofaş (Lisansiye)
Lisans Anlaşmasının Yararları;

- Ticaret kotası varsa olumlu sonuç verir.
- Pazar bilgisi eksikse uygundur.
- Risk paylaşılır.
- Hareketsiz entelektüel varlıklar harekete geçirilir.
Lisans Anlaşmasının Sakıncaları;

- Aşırı kar durumlarında lisansör firmanın kazancı royalte ile sınırlıdır.
- Anlaşmazlık durumlarında ev sahibi ülkenin kanunları geçerlidir.
- Lisansör firma, lisansiye firmanın pazarına giremez.
Royalte;

Lisansör firmanın satılan her ürün için alacağı sabit ücrettir. İşletme payı olarak da adlandırılabilir.

Entelektüel Varlık; Bir firmanın büyük AR-GE maliyetine katlanarak ve zaman harcayarak yarattığı fiziksel

olmayan varlıklardır.
Örnek; Marka, Patent, Lisans, Telif Hakları, Deneyim ve Uzmanlık, Teknik Know-how
*** 2) Joint Venture (Ortak Mülkiyet);
Yabancı bir firmanın yerli bir firmayla ortak işletme kurmasıdır.
*** % 100 mülkiyete izin verilmeyen durumlarda tercih edilir. Örnek; Toyota SA
- 10 -
*** 3) Franchising;
Franchiser (Lisans Veren) firmanın belli bir ücret karşılığından Franchisee (Lisans Alan) firmaya,
Franchiser (Lisans Veren) firmanın istediği şekilde işletme faaliyetlerini yürütmesi için entelektüel varlıklarının
kullanım hakkını devretmesidir.
*** Hizmet Sektöründe uygulanır. Örnek; Mc Donald’s, Hilton otelleri vb.
*** Franchising anlaşmasının başarılı olması için; Franchiser (Lisans Veren) firmanın personel eğitimi yönetim, kalite kontrol ve üretim aşamalarında destek hizmeti vermesi şarttır.
Franchising’in Yararları;

- Ürün ve Pazar araştırması yapmadan karlı bir sektörde hareket imkanı sağlanır.
- Ev sahibi ülke prestijli firmalar tarafından seçildiğinden saygınlığı artar,
- Franchiser (Lisans Veren) firmanın coğrafi alanı genişler.
4) Yönetim Sözleşmesi;

Etkin bir proje faaliyetini gerçekleştirmek üzere yerli firma yöneticilerinin, sözleşme yapan firma yöneticilerin uzmanlığından ve yönetim personelinin bir kısmından faydalanmasıdır.
3-5 yıllık süreler için yapılır.
5) Anahtar Teslim Projeler (Yap-İşlet-Devret Modeli);

Bir firmanın tek başına veya diğer firmalarla birlikte konsorsiyum içinde bir üretim ya da hizmet işletmesi sahibine teslim etmeden önce, faaliyete hazır hale getirmek için, tasarım, donatım, yapım ve personel eğitimi konularında taahhütte bulunmasıdır.

[Periyim]

ÜNİTE – 5

ÖRGÜT KÜLTÜRÜ
*** Not-1) Bir işl