7.SINIF DERSLERİ

[Anektod]

SUYUN ELEKTRİK AKIMININ ETKİSİYLE ELEMENTLERİNE AYRILMASININ GÖZLENMESİ

DENEYİN AMACI: Bileşikleri (su) elektrik enerjisi ile ayrıştırarak başka saf maddeler elde etmek.
HAZIRLIK SORULARI:
1-Farklı yükler birbirini çekerler yargısı elektrotta gerçekleşen olaylar için söylenebilir mi? Araştırınız.
2-Suyu oluşturan gazlardan oksijen gazı hangi elektrotta toplanmasını beklersiniz?
3-Suyun elektrolizinde oluşan hidrojen ve oksijen gazları arasındaki yaklaşık oran nedir? Araştırınız.
4-Saf su ile elektroliz olayını gerçekleştirmek mümkün müdür?
KULLANILAN ARAÇ VE GEREÇLER:
1.güç kaynağı
4.krokodil kablo
7.üç ayak
10.bunzen kıskacı
2.deney tüpü- 2 adet
5.cam çubuk
8.statif çubuk
11.su
3.çelik elektrot-2 adet
6.damlalık
9.beherglas (800 ml)
12.sülfirik asit veya sodyum karbonat
DENEY DÜZENEĞİ:

DENEYİN YAPILIŞI:
1-Bir beherglas içerisine 500 ml su koyunuz. İçine az miktar sülfirik asit veya 30 gr kadar çamaşır sodası (Na2CO3) koyarak çözeltinizi hazırlayınız.
2-İki deney tüpünü de hazırladığınız çözeltiyle ağzına kadar doldurunuz. Sonra hava almayacak şekilde parmağınızla kapatarak ters çeviriniz ve beherglas içerisindeki çözeltiye daldırınız. Tüpleri Bunzen kıskacıyla sabitleyiniz.
3-Elektrotların uçlarını şekilde görüldüğü gibi tüplerin içlerine yerleştiriniz. Krokodilleri elektrotlara bağlayarak, diğer uçlarını güç kaynağının doğru akım çıkışına bağlayınız.
4-Tüplerdeki gaz birikmesi sona erdikten sonra yine hava almayacak şekilde sudan çıkarınız. Tüplere kibrit alevi yaklaştırdığınızda patlayarak yanan gaz hidrojen (yanıcı gaz), alevi daha parlak yakan gaz ise oksijen (yakıcı gaz) gazıdır.
DENEYİN SONUCU:
Suyun elektrolizinde; ( - ) kutba bağlı olan tüpte iki hacim hidrojen , ( + ) kutba bağlı olan tüpte bir hacim oksijen gazı toplanır.
TEORİK BİLGİ:
Bir bileşiğin elektrik yardımıyla bileşenlerine ayrılma olayına “elektroliz” denir. Herhangi bir bileşiğin elektrolizinde bileşiğin anyonu anottan, katyonu ise katottan açığa çıkar.
Elektroliz düzeneğinde pozitif ve negatif kutupların her ikisine birden “elektrot” denir. Güç kaynağının pozitif kutbuna bağlanan elektrot “anot” , negatif kutbuna bağlanan ise” “katottur”. İki kutup arasında elektrik taşınmasını sağlayan iletken çözeltiye “elektrolit” denir.
Suyun elektrolizinde katotta ( - ) “hidrojen, anotta( + ) ise oksijen gazı toplanır. Deney sırasında bir süre sonra tüplerde toplanan hidrojen gazı hacim olarak oksijen gazının iki katı olur. Yapılan deneyde yaklaşık olarak 1 coulomb’luk yükün devreden geçmesi halinde yaklaşık olarak 0,12 cm3 hidrojen, 0,06 cm3 oksijen gazının açığa çıktığı görülmüştür.

[Anektod]

DEMİR (Fe) İLE KÜKÜRT (S) ELEMENTLERİNDEN KİMYASAL YOLLA DEMİR SÜLFÜR (FeS) BİLEŞİĞİNİN ELDE EDİLMESİNİN GÖZLENMESİ

DENEYİN AMACI:Elementlerden bileşik oluşumunu görmek, kütlenin korunumu yasasını doğrulamak.
HAZIRLIK SORULARI:
1-Endotermik ve ekzotermik reaksiyonları araştırınız. Örnekler veriniz.
2-Azot fabrikalarında açığa çıkan kükürt gazının oluşum sebebini araştırınız.
KULLANILAN ARAÇ VE GEREÇLER:
1- bir deney tüpü
10- kükürt tozu
2-üç adet saat camı
11- demir tozu
3-terazi ve tartım takımı
12- bağlama parçası
4-ispirto ocağı
13- bez parçası
5-saçayak
14- bunzen kıskacı
6-bir adet üçayak
15- spatül
7-mıknatıs
16- tüp maşası
8-destek çubuğu
17- balon
9-bir büyüteç
18- kibrit
DENEYİN YAPILIŞI:
1- 7 gram demir tozu ile 4 gram kükürdü spatül yardımıyla teraziye koyup tartarak, ayrı ayrı saat camlarına koyunuz.
2-Bunları diğer saat camına koyarak karıştırınız. Büyüteçle bu karışımı inceleyiniz.
3-Karışıma mıknatıs yaklaştırınız ve sonuçlarını gözlemleyiniz.
4-Oluşturduğunuz karışımı deney tüpüne doldurunuz.. Yukarıdaki şekil düzeneğini hazırlayınız.
5-Çıkacak olan gazlar zehirli olduğundan tüpün ağzına balon bağlayınız.
6-Hazırladığınız demir tozu ve kükürt karışımını ısıtınız. Isıtma sırasında karışımdaki değişiklikleri gözlemleyiniz.
7-Isıtma işlemi tamamlandıktan sonra elde ettiğiniz oluşumu soğumaya bırakınız.
8-Soğuduktan sonra deney tüpünü bir bezle sarıp çekiçle kırınız. Oluşan yeni maddeyi saat camına koyunuz.
9-Elde ettiğiniz yeni maddedeki değişiklikleri gözlemleyiniz. Yeni maddeye mıknatıs yaklaştırınız, mıknatıs tarafından çekiliyor mu?
10-Yeni maddeyi büyüteçle inceleyiniz, demir ve kükürt taneciklerini görebiliyor musunuz?
11-Yeni madenin kütlesi reaksiyona giren maddelerin kütleleri toplamına eşit mi?

DENEYİN SONUCU:
Yeni maddeyi elde etmek için kullandığınız demir tozunun gri, kükürt tozunun ise sarı renkte olmasına karşın, oluşan yeni maddenin rengi siyahtır. Demir tozları mıknatıs tarafından çekilmesine karşın, oluşan yeni madde mıknatıs tarafından çekilmez. Bu maddeyi büyüteçle incelediğinizde , içinde kükürt ve demir tozu taneciklerini göremezsiniz. Oluşan yeni maddenin kütlesi, reaksiyona giren maddelerin kütleleri toplamına eşittir.
Demir + Kükürt + Isı ® Demir sülfür

Fe + S + Isı ® FeS

7 gram demir tozu + 4 gram kükürt tozu = 11 gram demir sülfür bileşiği
TEORİK BİLGİ: Elementler kimyasal olaylar neticesinde birleşerek yeni bir madde oluştururlar. Oluşan yeni maddelerin özellikleri kendini oluşturan elementlerin özelliklerinden farklıdır. En az iki atomun kimyasal reaksiyonlarla, belirli oranlarda birleşerek oluşturdukları yeni saf maddelere BİLEŞİK denir.
Bir kimyasal reaksiyonda, reaksiyona giren maddelerin kütleleri toplamı, reaksiyon sonucu meydana gelen ürünlerin kütleleri toplamına eşittir. Fransız bilgini LAVOSIER ‘in bulduğu bu kanuna “ kütlenin korunumu kanunu” denir.

[Anektod]

ÜNİTE II: KUVVET VE HAREKETİN BULUŞMASI - ENERJİ

KUVVET DURAN BİR CİSMİ HAREKET ETTİRİR Mİ?

DENEYİN AMACI: Duran bir cisme kuvvetin etkisini görmek.
HAZIRLIK SORULARI:
1-Duran bir cismi harekete geçirmek için ne yapılmalıdır?
2-Hareket halindeki bir cisme bir etki uygulayarak cismin hızını, doğrultusunu ve yönünü değiştirebilir miyiz?
KULLANILAN ARAÇ VE GEREÇLER:
1-bir döküm ayak
2-dinamometre
3-iplik
DENEY DÜZENEĞİ:

DENEYİN YAPILIŞI:
1-Bir döküm ayağının vidasına bir iplik bağlayıp, ucuna ilmik yapınız.
2-Dinamometreyi ipliğe bağlayarak çekiniz.
DENEYİN SONUCU:
Yaptığınız deneyde dinamometre belli bir kuvvet değerini gösterirken, döküm ayağın hareket ettiğini görürsünüz.
TEORİK BİLGİ:
Kuvvet nedir?
Duran bir cismi hareket ettiren, hareket halindeki bir cismi durduran veya hareket hızını, yönünü,doğrultusunu ve cisimlerin biçimlerini değiştiren etkiye “kuvvet” denir.
Kuvvet vektörel bir büyüklüktür ve vektörle gösterilir ( → ) . Kuvvetin değeri dinamometre ( yaylı el kantarı ) ile ölçülür. Kuvvet “F” ile sembolize edilir ve dört elemanı ile tanımlanır. Bunlar:

1. Başlangıç noktası Kuvvet birimleri:
2. Doğrultusu gramkuvvet ................g-f
3. Yönü kilogramkuvvet...... .....kg-f
4. Şiddeti Dyn ve Newton ( N ) ‘dur.

[Anektod]

KUVVET CİSİMLERİN ŞEKLİNİ DEĞİŞTİRİR Mİ?

DENEYİN AMACI: Kuvvetin esnek cisimler üzerindeki şekil değiştirme etkisini görmek.
HAZIRLIK SORULARI:
1-Bir yay parçasının iki ucundan çekip bıraktığınızda nasıl bir değişim gözlenir?
2-Bir hamur yumağını avucunuzun içinde sıkıp bıraktığınızda nasıl bir değişim gözlenir?
DENEYDE KULLANILAN ARAÇ VE GEREÇLER:
1-döküm ayak
3-bağlama parçası
5-çelik şerit
7-yalıtkan saplı çubuk
2-statif çubuk
4-dik tutturucu
6-çengelli ağırlıklar

DENEY DÜZENEĞİ:

DENEYİN YAPILIŞI:
1-Yukarıdaki şekil düzeneğini hazırlayınız.
2-Çelik şeride değişik ağırlıklar asarak değişiklikleri gözleyiniz.
3-Astığınız ağırlıkların hepsini geri çıkarın ve sonuçları gözlemleyiniz.
DENEYİN SONUCU:
Esnek cisimlere bir kuvvet uygulandığı zaman cisimde şekil değişikliği meydana gelir. Uygulanan kuvvet ortadan kalkınca cisim tekrar ilk şekline döner.
TEORİK BİLGİ:
Kuvvet bir cisme etki ettiği zaman,cismin şeklini değiştiren, kuvvet ortadan kalktığı zaman ilk şekline dönebilen cisimlere “esnek (elastik) cisimler” denir. Kuvvet bir cisme etki ettiği zaman şeklini değiştiren, kuvvet ortadan kalktığı zaman ilk şekline dönemeyen cisimlere “esnek olmayan cisimler” denir.
Esnek cisimlerin esnekliğinin bir sınırı vardır. Bu sınırdan sonra cisimler esnekliğini kısmen veya tamamen kaybeder. Esneklik sınırı aşılmamak şartıyla esnek cisimlerin uzama miktarı, uygulanan kuvvetle doğru orantılıdır. (HOOKE KANUNU)
Uzama esnekliği;

1. Tele uygulanan kuvvetle doğru orantılıdır.
2. Telin uzunluğu ile doğru orantılıdır.
3. Telin kesiti ile ters orantılıdır.
4. Telin cinsine bağlıdır.

[Anektod]

YERÇEKİMİ KUVVETİ ETKİSİNİNİN GÖZLENMESİ

DENEYİN AMACI: Yerin bir çekim kuvveti olduğunu görmek.
HAZIRLIK SORULARI:
1-Elimizde bulunan bir elmayı serbest bıraktığımızda neden yere doğru düşer?
2-Dünyamız bütün cisimleri niçin yerin merkezine doğru çeker? Araştırınız.
DENEYDE KULLANILAN ARAÇ VE GEREÇLER:
1-döküm ayak
3-bağlama parçası
5-ip
7-yalıtkan saplı çubuk
2-statif çubuk
4-çengelli ağırlık
6-kibrit

DENEY DÜZENEĞİ:

DENEYİN YAPILIŞI:
1-Şekildeki düzeneği hazırlayın.
2-Çengelli ağırlığı ip ile yalıtkan saplı çubuğa asınız.
3-İpin gergin ve aşağıya doğru düşey oluşuna dikkat edin.
4-İpi kibrit ile yakınız. Çengelli ağırlığın neden yere düştüğünü tartışınız.
DENEYİN SONUCU:
Yerçekimi kuvveti bütün cisimleri yerin merkezine doğru çeker.
TEORİK BİLGİ:
Belirli bir yükseklikten serbest bırakılan bir cisim Yer’ e düştüğüne göre, Yer’ in bu cisme bir kuvvet uygulaması gerekir. Bu kuvvete “yerçekimi kuvveti” denir. Bir cismin ağırlığı , o cisme etki eden yerçekimi kuvvetidir (G = mg ) . O halde ağırlık da bir kuvvettir.
Dünya ile dünyada bulunan cisimler birbirlerine çekim kuvveti uygular. Ancak dünyanın kütlesi, cisminkine göre çok büyük olduğundan, dünya bu çekimden etkilenmez. Dünyanın çekim alanı enlemlere göre değişir. Bu yüzden herhangi bir cismin ağırlığı, ekvatordan kutuplara doğru gittikçe artar.
Yerçekimi kuvvetinin doğrultusu düşey, yönü Yer’in merkezine doğrudur. İngiliz bilgini “Isaac Newton “ bir gün elma ağacının altında otururken bir elmanın yere düştüğünü görür. Bu olay daha sonra kendi adıyla anılan “Newton Genel Çekim kanununu” bulmasına ışık tutmuştur.
Bu kanuna göre;” bütün kütleler birbirini çeker. Bu çekme kuvveti cisimlerin kütle büyüklüklerine ve aralarındaki uzaklığa bağlıdır.”
Örneğin yer elmayı çeker, elma da yeri çeker. Ancak yerin kütlesi elmanın kütlesinden büyük olduğu için, elmaya uyguladığı çekim kuvveti de o kadar büyüktür. Bu nedenle elma yere doğru düşer.