5. SINIF DERSLERİ

[sanalkampusbot]

MIKNATISLARDA ZIT KUTUPLARIN BİRBİRİNE ETKİSİNİN İNCELENMESİ

Deneyin Amacı: Mıknatıslarda zıt kutupların birbirine olan etkilerini incelemek.
Hazırlık Sorusu:
İki mıknatısın zıt kutupları arasında kalan bölgede bir çekim alanı oluşur mu? Araştırınız.
Kullanılan Araç Ve Gereçler:
1.iki çubuk mıknatıs
2.demir tozu
3.cam levha veya karton
Deney Düzeneği:

Deneyin Yapılışı:
1-İki çubuk mıknatısın, zıt kutupları karşı karşıya gelecek şekilde masaya koyunuz.
2-Cam levhayı mıknatısların üstüne yerleştiriniz.
3-Camın üzerine demir tozlarını dökünüz. Cama hafifçe vurarak demir tozlarının dizilmesini kolaylaştırınız.
Gördüklerinizi yukarıdaki şekille karşılaştırınız.
Deneyin Sonucu:
Cam levha üzerine dökülen demir tozlarının mıknatısın “N” kutbundan “ S” kutbuna gittiği kabul edilecek şekilde bir dizilim oluşturduğu, ayrıca zıt kutupların birbirini çektiği görülür.
Zıt kutuplar arasında düzgün magnetit çizgiler oluşur, mıknatısın alt ve üst kısımlarında ise şekilde görüldüğü gibi elips şeklinde dalgalanmalar oluşur.
Teorik Bilgi:
İki mıknatısın zıt kutupları birbirine yaklaştırıldığında, Kuzey(N) kutbundan çıkıp Güney(S) kutbuna gittiği varsayılan kuvvet çizgileri nedeniyle birbirlerine bir çekim kuvveti uygulayarak birbirlerini çekerler.

[sanalkampusbot]

MIKNATISIN DA BİR ÇEŞİT PUSULA OLDUĞUNUN İNCELENMESİ

Deneyin Amacı: Mıknatıs kutuplarını belirlemek.
Hazırlık Soruları:
1-Mıknatısı pusula olarak kullanabilir miyiz?
2-Mıknatısın kutupları ile yerin kutupları aynı mıdır?
Kullanılan Araç Ve Gereçler:
1.pusula
2.mıknatıs
3.üç ayak
4.statif çubuk – 2 adet (biri uzun, biri kısa)
5.bağlama parçası
Deney Düzeneği:

Deneyin Yapılışı:
1-Mıknatısı şekildeki gibi Statif çubuğa tutturunuz. Mıknatısı ip etrafında dönmesini sağlayıp bırakınız. Bir müddet sonra mıknatısın bir ucunun kuzeyi, diğer ucunun da güneyi gösterdiğini gözleyiniz.
2-Bu defa mıknatısın altına bir pusula yerleştiriniz. Pusula ibresi ile mıknatıs yönlerinin birbirine zıt olduğunu gözleyiniz.
Deneyin Sonucu:
Ağırlık merkezinden asılmış serbest bir mıknatısın bir ucu daima kuzeyi diğer ucu da daima güneyi gösterir.
Pusula ile mıknatısın kutupları birbirine zıt yönlüdür.
Teorik Bilgi:
Yönlerimizi bulmaya yarayan pusula esasen bir mıknatıstır. Pusula ibresinin boyalı ucu kuzeyi, diğer uç ise güneyi gösterir. Mıknatısı bir ipe bağlayıp serbest konumda bıraktığımız zaman mıknatısın bir ucu kuzeyi diğer ucu da güneyi gösterir. Eğer mıknatıs altına pusula konulursa; pusula ile mıknatısın kutupları birbirine zıt yönlü olur.

[sanalkampusbot]

MIKNATISIN ETKİSİNİ CİSİMLER ÖNLEYEBİLİR Mİ?

Deneyin Amacı: Mıknatıs etkisinin; manyetik alan içinde olmak şartıyla, cisimlere olan etkisini incelemek.
Hazırlık Sorusu:
Mıknatısla cisimler arasına cam, tahta, su, tahta gibi cisimler konulursa mıknatısın çekme etkisi önlenebilir mi? Nedenlerini tartışınız.
Kullanılan Araç Ve Gereçler:
1.beherglas
2.mıknatıs
3.karton
4.kitap
5.topluiğne
6.cam
Bir beherglasa su doldurunuz. İçine topluiğneleri koyunuz. Beherglasın kenarına mıknatısı yaklaştırınız. Mıknatısın topluiğneleri etkilediğini gözleyiniz.

Cam üzerine az miktarda topluiğne koyunuz ve alttan mıknatısı yaklaştırarak sağa sola gezdiriniz. İğnelerin mıknatıs tarafından çekilerek sağa sola hareket ettiğini görürsünüz. Bu deneyi diğer cisimlerle tekrarlayınız.
Bir tahta takoz üzerine az miktarda iğne dökünüz. Şekilde görüldüğü gibi mıknatısı alttan yaklaştırınız. Mıknatısın topluiğneleri etkilediğini gözleyiniz

Deneyin Sonucu:
Mıknatısın etkisini araya konan cisimler engelleyemez.

[sanalkampusbot]

MIKNATISLIĞIN BOZULMASININ İNCELENMESİ

Deneyin Amacı: Bir mıknatısın mıknatıslık özelliğini kaybetmesini görmek.
Hazırlık Soruları:
1-Mıknatıs ısıtılırsa mıknatıslık özelliği bozulur mu? Nedenlerini araştırınız.
2-Mıknatısa sert bir darbe ile vurulursa ya da mıknatıs paslanırsa mıknatıslık özelliği bozulur mu? Araştırınız.
Kullanılan Araç Ve Gereçler:
1.mıknatıs
2.topluiğne
3.ispirto ocağı
4.pusula
Deney Düzeneği:

Deneyin Yapılışı:
1-Topluiğneyi sürterek mıknatıslayınız.
2-İğneyi pusulaya yaklaştırınız. İğnenin pusula ibresinin bir kutbunu çekip diğer kutbunu ittiğini gözleyiniz. Bu size iğnenin mıknatıslandığını gösterir.
3-İğneyi ispirto ocağında ısıtınız. İğneyi ısıttıktan sonra tekrar pusulaya yaklaştırınız. Sonucu gözlemleyiniz.
4-Bu defa iğneyi sert bir yere hızlıca birkaç kez vurunuz. Sonra pusulaya yaklaştırınız ve sonucu gözleyiniz.
Deneyin Sonucu:
Isıtılan ve sert zemine vurulan iğne mıknatıslık özelliğini kaybeder.
Teorik Bilgi:
Mıknatısların mıknatıslık özellikleri üç şekilde bozulur.
1.Mıknatısa sert bir darbe ile vurulması
2.Oksitlenme (paslanma)
3.Isıtılma ile mıknatıslık özelliği bozulur.

[sanalkampusbot]

YERÇEKİMİ KUVVETİ ETKİSİNİNİN GÖZLENMESİ

Deneyin Amacı: Yerin bir çekim kuvveti olduğunu görmek.
Hazırlık Soruları:
1-Elimizde bulunan bir elmayı serbest bıraktığımızda neden yere doğru düşer?
2-Dünyamız bütün cisimleri niçin yerin merkezine doğru çeker? Araştırınız.
Deneyde Kullanılan Araç Ve Gereçler:
1-döküm ayak
3-bağlama parçası
5-ip
7-yalıtkan saplı çubuk
2-statif çubuk
4-çengelli ağırlık
6-kibrit

Deney Düzeneği:

Deneyin Yapılışı:
1-Şekildeki düzeneği hazırlayın.
2-Çengelli ağırlığı ip ile yalıtkan saplı çubuğa asınız.
3-İpin gergin ve aşağıya doğru düşey oluşuna dikkat edin.
4-İpi kibrit ile yakınız. Çengelli ağırlığın neden yere düştüğünü tartışınız.
Deneyin Sonucu:
Yerçekimi kuvveti bütün cisimleri yerin merkezine doğru çeker.
Teorik Bilgi:
Belirli bir yükseklikten serbest bırakılan bir cisim Yer’ e düştüğüne göre, Yer’ in bu cisme bir kuvvet uygulaması gerekir. Bu kuvvete “yerçekimi kuvveti” denir. Bir cismin ağırlığı , o cisme etki eden yerçekimi kuvvetidir (G = mg ) . O halde ağırlık da bir kuvvettir.
Dünya ile dünyada bulunan cisimler birbirlerine çekim kuvveti uygular. Ancak dünyanın kütlesi, cisminkine göre çok büyük olduğundan, dünya bu çekimden etkilenmez. Dünyanın çekim alanı enlemlere göre değişir. Bu yüzden herhangi bir cismin ağırlığı, ekvatordan kutuplara doğru gittikçe artar.
Yerçekimi kuvvetinin doğrultusu düşey, yönü Yer’in merkezine doğrudur. İngiliz bilgini “Isaac Newton “ bir gün elma ağacının altında otururken bir elmanın yere düştüğünü görür. Bu olay daha sonra kendi adıyla anılan “Newton Genel Çekim kanununu” bulmasına ışık tutmuştur.
Bu kanuna göre;” bütün kütleler birbirini çeker. Bu çekme kuvveti cisimlerin kütle büyüklüklerine ve aralarındaki uzaklığa bağlıdır.”
Örneğin yer elmayı çeker, elma da yeri çeker. Ancak yerin kütlesi elmanın kütlesinden büyük olduğu için, elmaya uyguladığı çekim kuvveti de o kadar büyüktür. Bu nedenle elma yere doğru düşer.