Program Dışı DeneyLeR

[sanalkampusbot]

ISITILAN BAZI MADDELERİN IŞIMA YAPTIĞININ İNCELENMESİ
(Spektra takımı)

DENEYİN AMACI: Maddelerin ısıtılınca ışıma yaptığını görmek ve bu ışımanın atomun yapısı hakkında bilgi verdiğini kavramak.
HAZIRLIK SORULARI:
1-Elementler ısıtılınca değişik ışımalar yaymaktadır. Nedenlerini araştırınız.
2-Elementlerin yaptığı ışımalar o elementin atom yapısı hakkında bir fikir verebilir mi? Araştırınız.
KULLANILAN ARAÇ GEREÇLER:
1-deney tüpü küçük- 8 adet
5-CuCl2- Bakır II klorür
9-NaHCO3–Sodyum hidrokarbonat
2-spatül ve nikel krom tel
6-Cu(NO3)2- Bakır nitrat
10-Ca(NO3)2- Kalsiyum nitrat
3-ispirto ocağı
7-NaNO3- Sodyum nitrat
11-CaCl2- Kalsiyum klorür
4-hidroklorik asit çözeltisi
8-NaCl – Sodyum klorür
12-Cu2Cl2- Bakır I klorür
DENEYİN YAPILIŞI:
1-Deney tüplerinin her birine sırasıyla bir spatül ucu kadar spektra takımınızdaki kimyasal maddeleri koyunuz. Üzerine 1-2 ml su koyarak çözünüz ve üzerine birkaç damla hidroklorik asit damlatınız.
2-Nikel veya platin teli tüplerden birindeki çözeltiye daldırınız. İspirto ocağının alevi üzerinde şekildeki gibi biraz ısıtınız ve alev renginin değişimini gözleyiniz.
Aynı deneyi tüplerdeki her madde için tekrarlayınız.

DENEYİN SONUCU:
Deneyde her bir elementin alevi farklı renge boyamasının nedeni; ısıtılan elementlerin kendine özgü ve enerjileri farklı olan ışınlar yaymasıdır.
TEORİK BİLGİ:
Bazı kimyasal maddeler ısıtılınca değişik renkte ışınlar yayarlar. Bu ışınların enerjisi maddenin cinsine yani maddenin atomunun yapısına bağlıdır.
1913 yılında N. Bohr, hidrojen atomunun yaptığı ışımaları inceleyerek yeni ufuklar açan bir atom modeli önermiştir.

[sanalkampusbot]

HAVANIN BİR YER KAPLADIĞININ GÖZLENMESİ

DENEYİN AMACI: Havanın varlığını deney yaparak kavramak.
HAZIRLIK SORUSU:
İçine hava hapsedilmiş bir kaba su doldurabilir miyiz? Nedenlerini tartışınız.
KULLANILAN ARAÇ VE GEREÇLER:
1.cam balon
3.cam veya plastik huni
5.su
2.tek delikli lastik tıpa
4.bardak

DENEY DÜZENEĞİ:

DENEYİN YAPILIŞI:
1-Cam huniyi lastik tıpanın deliğine takınız.
2-Lastik tıpayı cam balonun ağzına sıkıca geçiriniz.
3-Cam huniye su doldurunuz. Sonucu gözlemleyiniz.

DENEYİN SONUCU:
Cam huniye su doldurmanıza rağmen suyun cam balona akmadığını göreceksiniz.
Hava da diğer varlıklar gibi bir cisimdir. Havanın bulunduğu yere, hava çıkmadan başka bir cisim giremez.
TEORİK BİLGİ:
Yeryüzünü kalın bir tabaka ile saran gaz kütlesine ”hava küre” veya “atmosfer” denir. Hava bir gaz karışımıdır. Gazlar da bir madde olduğu için onlarında kütleleri vardır. Bu yüzden yerçekimi etkisiyle ağırlıkları ortaya çıkar. İşte bu ağırlık etkisiyle hava hem yeryüzüne hem de içinde bulunan cisimlerin yüzeyine bir kuvvet uygular. Bu kuvvetin birim yüzeye etkisine “Açık Hava Basıncı ( AHB) veya Atmosfer Basıncı” denir.

[sanalkampusbot]

SIKIŞTIRILAN GAZIN CİSME YAPTIĞI ETKİNİN İNCELENMESİ

DENEYİN AMACI:Gaz basıncı ile oluşturulan tepki kuvvetini görmek.
HAZIRLIK SORUSU:
Ağzı tıpa ile kapatılan cam tüp içindeki hava ısıtılırsa tıpa fırlar mı? Nedenlerini tartışınız.
KULLANILAN ARAÇ VE GEREÇLER:
1.deney tüpü
3.statif çubuk
5.ispirto ocağı
7.iplik
2.deliksiz tıpa
4.üç ayak
6.bağlama parçası
8.hertz ayağı
DENEY DÜZENEĞİ:

DENEYİN YAPILIŞI:
1-Şekilde görülen düzeneği kurunuz.
2-Tüpün içerisine az miktarda su koyarak, ağzını tıpa ile fazla sıkı olmadan kapatınız.
3-Tüpü şekilde görüldüğü gibi hertz ayağına iki yerden asınız.
(Tüpün hareket esnasında statif çubuğa çarpmaması için uygun konumda bağlayınız.)
4-İspirto ocağı ile tüpteki suyu ısıtarak, tüpü gözleyiniz.
DENEY SONUCU:
Tüp içerisinde yeteri kadar basınç sağlanırsa, tıpa ileri doğru, deney tüpü geriye doğru fırlar.
TEORİK BİLGİ:
Bir lastik balon hava ile şişirildikten sonra ağzı serbest bırakılırsa balonun, çıkan havanın tersi yönünde hareket ettiği görülür. Roketlerin hareketi de lastik balonun hareketine benzetilebilir.
Roketin ileri doğru hareketi, dışarıya atılan gaz akımının tepki kuvveti ile sağlanır. Gazı, rokete göre sabit bir çıkış hızı ile atan roketin kütlesi sürekli azalırken, hızı sürekli artar.

[sanalkampusbot]

KAPALI KAPTA BULUNAN BİR GAZIN BASINÇ HACİM İLİŞKİSİNİN İNCELENMESİ
(Boyle yasası)

DENEYİN AMACI: Kapalı kaptaki bir gazın basıncı ile hacim çarpımının sabit olduğunu göstermek.
HAZIRLIK SORULARI:
1-Aynı sıcaklıkta kapalı bir kaptaki gazın basıncı hacmine göre değişiklik gösterir mi? Nedenlerini tartışınız.
2-Kapalı kaplarda değişik hacimlerde hapsedilen gazların basıncı ile hacmi arasında nasıl bir ilişki kurulabilir? Açıklayınız.
KULLANILAN ARAÇ VE GEREÇLER:
1.manometre(boyle-mariotte için)
4.civa
7.büyük üç ayak
2.civa damlalığı
5.statif çubuk
8.ikili bağlama parçası
3.civa çanağı
6.küçük bunzen kıskacı
DENEYİN YAPILIŞI:
1-Manometreyi dik olacak şekilde, bunzen kıskacı ile statif çubuğa tutturunuz.
2-Manometrenin açık olan kolundan bir miktar civa koyarak kapalı kola hava hapsediniz.
3-Hapsedilen havanın hacmi( V1) ile P1 ( Po + h1) basıncını ölçünüz.
4-Açık olan koldan bir miktar daha civa ilave ederek V2 hacmi ile P2 basıncını ölçünüz.

DENEYİN SONUCU:
Sıcaklık sabit kalmak şartıyla kapalı bir kaptaki gaz için;

P1 x V1 = P2 x V2 = sabit

TEORİK BİLGİ:
Boyle- Mariotte kanunu şöyle ifade edilir: “Sıcaklığı sabit kalmak şartıyla, kapalı bir kaptaki gazın basıncı ile hacminin çarpımı daima sabittir.”Bu ifade, sıcaklıkta bir değişme olmadığı zaman kapalı bir kapta bulunan gazın hacmi büyürse, basıncının da aynı ölçüde küçüleceğini; hacmi küçülürse, basıncının yine aynı oranda büyüyeceğini gösterir. Bu durumda basınç hacimle daima ters orantılıdır.

[sanalkampusbot]

İLETKEN VE YALITKAN MADDELERİN İNCELENMESİ

DENEYİN AMACI: Kapalı bir devre kurarak iletken ve yalıtkan maddeleri tanımak.
HAZIRLIK SORULARI:
1-Maddelerde iletkenliği sağlayan etken nedir? Araştırınız.
2-Günlük hayatta kullandığınız araçlardan iletken ve yalıtkan maddeleri listeleyiniz.
3-Günlük hayatta elektrik akımını kullanmada yalıtkan maddelerin önemi nedir?Araştırınız.
KULLANILAN ARAÇ VE GEREÇLER:
1.güç kaynağı
4.bağlantı kablosu
7.yalıtkan saplı çubuk-2ad.
10.kalem
13.metal para
2.duy (lambasıyla birlikte)
5.bakır elektrot
8.tahta
11.çivi
14.cam boru
3.döküm ayak- 2 adet
6.çinko elektrot
9. asma ağırlık
12.iğne
15. silgi
DENEYİN YAPILIŞI:
1-Döküm ayaklara yalıtkan saplı çubukları, çubukların üzerlerine de bakır ve çinko elektrotları bağlayınız.
2-Yalıtkan saplı çubukların küçük deliklerine birer bağlantı kablosu bağlayarak uçlarını şekildeki gibi güç kaynağına bağlayınız.
3-Elektrotların her ikisini birbirini bağlayacak şekilde üzerlerine sırayla önce kalem, cam boru, silgi, tahta, …vb. bırakınız. Lambanın hangi konumda yanıp yanmadığını gözleyiniz.

DENEYİN SONUCU:
Şekildeki devrede elektriği ileten maddelere iletken madde, elektriği iletmeyen maddelere de iletken olmayan (yalıtkan) madde denir.
TEORİK BİLGİ:
Elektrik akımını ileten maddelere “iletken maddeler” denir. Metal gibi maddelerde iletkenliği sağlayan serbest elektronlar vardır. En iyi iletkenler sırayla; altın, gümüş ve bakırdır.
Elektrik akımını iletmeyen maddelere “yalıtkan maddeler” denir. Cam, ebonit, porselen gibi cisimlerde serbest elektronlar yok denecek kadar azdır. Bu yüzden elektriği iyi iletmezler.