7.SINIF DERSLERİ

[sanalkampusbot]

SIVILARIN BASINCI NASIL İLETTİĞİNİ İNCELEMEK

(PASCAL DENEYİ)

DENEYİN AMACI: Sıvıların basıncı nasıl ilettiğini deneyle göstermek.
HAZIRLIK SORULARI:
1-Her yöne delikleri bulunan bir kutuya su doldurulursa, su deliklerden hangi yöne doğru fışkırır?
2-Suyun en hızlı akışı hangi delikte gözlenir? Nedenlerini tartışınız.
KULLANILAN ARAÇ VE GEREÇLER:
1.basınç iletim aleti
2.su
3.kova
DENEY DÜZENEĞİ:

DENEYİN YAPILIŞI:
1-Basınç iletim aletinin üzerindeki subop boşluğundan içine su doldurunuz.
2-Kova üzerinde tutarak basınç iletim aletinin arkasındaki pistonu ileri doğru itiniz.
3-Suyun topuz etrafındaki deliklerden fışkırdığını gözleyiniz.
DENEYİN SONUCU:
Bu deneyle Paskal ilkesi doğrulanmış olur. Basınç iletim aletinin pompalanması sonucu suyun her yönde aynı şiddetle dağıldığı gözlenir.
TEORİK BİLGİ:
Sıvıların esnekliği çok küçüktür. O bakımdan yapılan deneylerde “sıvılar sıkıştırılamaz” demek daha doğru olur. Kabın şekli nasıl olursa olsun, kapalı bir kaptaki sıvının herhangi bir noktasında, birim yüzeye uygulanan bir kuvvet, kabın bütün yüzeylerine aynen iletilir. (PASCAL PRENSİBİ)
Sıvılar kuvvetin yönünü ve büyüklüğünü değiştirebilirler. Sıvıların bu özelliğinden yararlanılarak;
1.Hidrolik frenler 2.Su cendereleri 3.Hidrolik kaldıraçlar 4.Pres ve kriko 5.Sıvılı barometre 6.Manometre vb. yapılmıştır.

[sanalkampusbot]

BİLEŞİK KAPLARIN TANITILMASI

DENEYİN AMACI: Bileşik kapları tanımak ve bileşik kaplardaki sıvıların basıncını gözlemek.
HAZIRLIK SORUSU:
Bileşik kaplar günlük hayatımızda nerelerde kullanılmaktadır? Araştırınız.
KULLANILAN ARAÇ VE GEREÇLER:
1.döküm ayak ( 2 adet)
5.dik tutturucu
9.lastik tıpa
2.statif çubuk (2 adet)
6.şişe tutturucu
10.kısa cam boru
3.bağlama parçası (3 adet)
7.lastik hortum
11.su
4.tabanı kesik şişe
8.huni
12.mürekkep
DENEY DÜZENEĞİ:

DENEYİN YAPILIŞI:
1-Şekildeki düzeneği oluşturunuz. Şişeye bir miktar renkli su dökünüz.
2-Hunideki su seviyesiyle şişedeki su seviyesinin aynı olduğuna dikkat ediniz.
3-Huniyi aşağı yukarı hareket ettirerek, her iki durumda kaptaki su seviyesinin aynı olup olmadığını gözleyiniz.
DENEYİN SONUCU:
Kabın şekli nasıl olursa olsun, huniyi aşağı yukarı hareket ettirseniz bile kaplardaki su seviyeleri eşit olacaktır. Bunun nedeni her iki koldaki açık hava basıncının birbirini dengelemesidir.
TEORİK BİLGİ:
Kesitleri birbirinden farklı veya aynı olan, birbiri ile bağlantılı borulardır.En basit bileşik kap örneği “U” borularıdır.Pascal ve bileşik kapların çalışma prensiplerinden yararlanılarak sıvıların yoğunlukları hesaplanır.
Ayrıca artezyen kuyularındaki suyun fışkırması, su depolarının yüksek yerlere yapılması, bileşik kap ilkesine göre olur.

Yukarıdaki şekilde görüldüğü gibi

kollardaki sıvılar dengede olduğu için;

P1 = P2 = P3 = P4 = ... olur.

[sanalkampusbot]

MANOMETRE İLE SIVI YOĞUNLUĞUNUN BULUNMASI

DENEYİN AMACI: Manometre ile yoğunluğu bilinen bir sıvıdan yola çıkarak, başka bir sıvının yoğunluğunu bulmak.
HAZIRLIK SORULARI:
1-Bir U borusu ile iki farklı sıvının yoğunluğunu bulabilir miyiz?
2-U borusunun içine konan iki farklı sıvının yükseklikleri hakkında ne söylenebir?
KULLANILAN ARAÇ VE GEREÇLER:
1.manometre
4.civa damlalığı
7.dik tutturucu
2.küçük üç ayak
5.civa çanağı
8.su
3.statif çubuk
6.civa
9.küçük huni
DENEY DÜZENEĞİ:

DENEYİN YAPILIŞI:
1-Manometreyi üç ayağa tutturunuz.
2-Manometre kollarından birine huni yardımıyla az miktar civa dökünüz.
3-Bu defa civa üzerine su veya yoğunluğu bulunacak olan sıvıdan az miktar dökünüz.
4-Gerekli sıvı yükseklikleri tespit edildikten sonra ;” d civa x h civa = d su x h su “ formülünü kullanarak, yoğunluğu bilinmeyen sıvının yoğunluğunu bulunuz.
DENEYİN SONUCU:
Yoğunluğu bilinen bir sıvıdan yararlanarak, manometre yardımıyla yoğunluğu bilinmeyen başka bir sıvının yoğunluğu bulunabilir.
TEORİK BİLGİ:
Sıvılar, üzerlerine yapılan basıncı, her doğrultuda ve şiddetini değiştirmeden iletirler.(PASCAL PRENSİBİ) . Pascal prensibi ve bileşik kaplar ilkesine göre; U borusunun kollarındaki sıvıların aynı seviyeye yaptığı basınçların eşit olması gerekir. Bu ilkelerden dolayı yoğunluğu civaya göre küçük olan suyun yüksekliği, civanın yüksekliğinden daha büyüktür.

[sanalkampusbot]

MANOMETRE (U BORULU) İLE SIVILARIN BASINCININ BULUNMASI

DENEYİN AMACI: Manometre ile değişik sıvıların basınçlarını karşılaştırmak.
HAZIRLIK SORULARI:
1-Yoğunlukları farklı sıvıların basınçları hakkında ne söylenebilir?Tartışı nız.
2-Denizde derinlere doğru dalan bir yüzücüye etki eden basınç artar. Nedenlerini tartışınız.
KULLANILAN ARAÇ VE GEREÇLER:
1.iki ucu açık manometre
4.kısa cam boru
7.büyük beherglas veya derin kova
2.lastik hortum
5.ispirto
8.su
3.tuz
6.l ve j kıvrımlı cam boru
9.mürekkep
DENEY DÜZENEĞİ:

DENEYİN YAPILIŞI:
1-Manometreye üçte bir kadar renkli sıvı (mürekkepli su) koyunuz.
2-Manometre borusunun bir ucuna plastik boruyu (60-70 cm) takınız.
3-Plastik borunun diğer ucuna cam boru takımındaki kısa düz cam boruyu takınız. Bu cam boruyu su dolu beherglasa daldırınız.
4-Cam borunun su içindeki derinliğini değiştirerek manometredeki basınç değerlerini izleyiniz.
5-Deneyi L ve J kıvrımlı borularla tekrarlayınız.
6-Bu defa deneyi tuzlu su, ispirto gibi farklı yoğunluktaki sıvılarla tekrarlayınız.
7-Sıvı basıncı = sıvının derinliği x sıvının özkütlesi formülünde hesapladığınız değer ile manometredeki değerleri karşılaştırınız.
DENEYİN SONUCU:
Yapılan deneyde sıvı basıncının yüzeyin konumuna ve sıvının miktarına bağlı olmadığı görülür. Ayrıca sıvı basıncının sıvı derinliği ve sıvı yoğunluğuyla doğru orantılı olduğu görülür.
TEORİK BİLGİ:
Bir noktadaki sıvının basıncı , bu noktanın sıvı yüzeyinden olan derinliğine ve sıvının özkütlesine bağlıdır.
Bir sıvının basıncı;
1.Sıvı derinliğine ve özkütlesine bağlıdır.
2.Sıvının doldurulduğu kabın çapına bağlı değildir.
3.Doldurulduğu kabın şekline bağlı değildir.
4.Sıvı miktarına bağlı değildir.
5.Bulunduğu yerin yerçekimi ivmesine bağlıdır.



h:yükseklik(cm,m) d:özkütle(g/cm3,kg/m3)
P:Basınç(g-f/cm2,kg-f/m2, pa,atm,bar)
Bir sıvının tabana yaptığı basınç: P=h x d

[sanalkampusbot]

KAPALI KAPTAKİ GAZIN BASINCININ YÜKSELTİLMESİNİN GÖZLENMESİ

(heron balonu)

DENEYİN AMACI:Kapalı bir kapta bulunan gazın basıncının yükselmesini deneyle göstermek.
HAZIRLIK SORUSU:
Kapalı bir kaptaki (düdüklü tencere gibi) gazın basıncını nasıl yükseltebiriz?Araştı rınız.
KULLANILAN ARAÇ VE GEREÇLER:
1.cam balon(100 ml)
4.ucu çekik cam boru
7.ispirto ocağı
2.tek delikli tıpa
5.sac ayağı
8.kibrit
3.cam boru
6.beherglas (800 ml)
9.su
DENEY DÜZENEĞİ:

DENEYİN YAPILIŞI:
1-Tek delikli tıpanın üstte kalan kısmına ucu çekik cam boruyu, altta kalan kısmına da kısa cam boruyu takınız. Üstteki cam borunun sivri ucu balon dışında kalacaktır.
2-Cam balona yarıdan az soğuk su koyunuz. Hazırladığınız tıpadaki, kısa düz cam boru suyun içerisine girecek şekilde cam balonun ağzına kapatınız.
3-Beher içerisine yarıya kadar su koyunuz ve iyice ısıtınız.
4-Elinizin işaret parmağıyla sivri cam borunun ucunu kapatınız.Parmağınız ı kaldırmadan elinizdeki cam balonu kaynamaya yakın olan, beherdeki suyun içerisine daldırınız. Sıcak su balonun yuvarlak kısmını iyice kaplasın.
5-Bu şekilde 20-30 saniye bekledikten sonra işaret parmağınızı sivri uçtan kaldırınız. Ve olayı gözleyiniz.
6-Bu defa cam balonu beherden çıkardıktan sonra işaret parmağınızı sivri uçtan çekiniz ve suyun yeniden fışkırdığını gözleyiniz.
DENEY SONUCU:
Cam balonda bulunan kapalı havanın ısınma ile genleşmesi sonucu basınç artmakta, sıvı yüzeyindeki hava basıncının artması ile de su fışkırmaktadır.
TEORİK BİLGİ:
Gaz molekülleri hem ağırlıkları hem de hareket halinde olmaları sebebiyle içinde yer aldıkları kap çeperlerinde bir basınca neden olurlar.
Aynı miktar gaz kütlesinin hacmi sabit tutulursa, basıncının sıcaklıkla doğru orantılı olduğu görülür.(GAY- LUSSAC KANUNU)
Bir gaz kütlesinin sıcaklığı arttırılırsa, gaz moleküllerinin hızı da artar. Moleküller kap yüzeyine daha büyük bir hızla çarpar. Bu sebeple de gaz basıncı artar. Sıcaklığın düşmesi gaz basıncının da düşmesine neden olur.
Evlerimizde kullandığımız düdüklü tencere, su buharını kaçırmayan basınçlı tencerelerdendir. Tenceredeki suyun üstünde toplanan buhar, basıncı arttırır ve bu yüzden su 100 0C ‘ye çıktığı halde kaynamaz. Böylece suyun sıcaklığı 140 0C ‘ye kadar çıkabilir. Suyun sıcaklığı artınca yemek daha çabuk pişer.