5. SINIF DERSLERİ

[sanalkampusbot]

GECE VE GÜNDÜZ OLUŞUMU
Deneyin Amacı: Gece ve gündüz oluşumunu deney yaparak görmek
Hazırlık Soruları:
1.
Kullanılan Araç ve Gereçler:
1.Döküm ayak 4.Güç kaynağı
2.Bağlama parçası 5.Dünya ve ay modeli
3.Işık kaynağı
Deney Düzeneği:

Deneyin Yapılışı:
1.Şekildeki düzeneği kurunuz.
2.Işık kaynağını paralel ışın verecek şekilde ayarlayınız.
3.Dünya modelinin aydınlık ve karanlık yüzünü gözleyiniz.
4.Küreyi kendi ekseni etrafında çevirerek gece ve gündüz oluşumunu gözleyiniz.
Deney Sonucu:
Dünya modelinin ışık alan yüzünde gündüz, ışık almayan kısmında ise gece oluşur. Dünya modelini elimizle çevirerek dünyanın ışık alan yerlerinin sürekli değiştiğini görürüz.
Teorik Bilgi:
Dünya kendi ekseni etrafındaki bir dönme hareketini 24 saatte tamamlar. Bu süreye 1 gün denir. Dünya kendi ekseni etrafında dönerken güneşe dönük olan yüzü aydınlık olur. Burada gündüz olur. Dünyanın güneşe dönük olmayan yüzü ise ışık alamadığı için karanlık olur. Burada ise gece olur.

[sanalkampusbot]

IŞIĞIN YANSIMASI

Deneyin Amacı: Düz aynadan yansıma kanunlarının doğrulandığını görmek.
Hazırlık Soruları:
Gece düz bir aynaya fener tutunuz ve sonuçları gözleyiniz.
Kullanılan Araç ve Gereçler:
1.2 döküm ayak 5.ekran maşası
2.2 bağlama parçası 6.diyagram ve taşıyıcısı
3.statif çubuk 7.düz ayna(takozlu)
4.saplı ekran 8.güç kaynağı
Deney Düzeneği:

Deneyin Yapılışı:
1.Şekilde görülen düzeneği kurunuz.
2.Diyaframın üçlü yarığı yardımıyla ışık kaynağını paralel ışın demeti verecek şekilde ayarlayınız. Sonra tekli yarığı ışık kaynağının önüne sürecek bir ışın demeti elde ediniz.
3.Işın demetinin yolu üzerine gelecek şekilde ekrana aynayı tutturunuz.
4.Aynanın açısını her durumda değiştirerek gelen ve yansıyan ışınları gözleyiniz.
Deney Sonucu:
Aynanın gelen ışına göre açısını değiştirdiğimizde gelen ışın , yansıyan ışın ve yüzeyin arasındaki açının her zaman eşit olduğunu görürsünüz. Ayrıca gelen ışın, yansıyan ışın ve normalin aynı düzlem üzerinde olduğu görülür.
Teorik Bilgi:
Hava, cam, su gibi saydam ortamda ilerleyen ışığın bir cismin yüzeyine çarptıktan sonra normaller eşit açı yaparak doğrultu ve yönünü değiştirmesi olayına ışığın yansıması denir.
Yansıma ikiye ayrılır;
1. Düzgün yansıma: pürüzsüz düzgün yüzeylere ( ayna, durgun su, parlak metal yüzeyleri) paralel gelen ışınların her biri yüzeyle eşit açı yaptığından yansımaları da paralel ve aynı doğrultuda olur. buna “düzgün yansıma” denir.
2.Dağınık yansıma: pürüzlü yüzeylere çarpan paralel ışınlar her yana doğru yansırlar. bu şekilde olan yansımaya dağınık yansıma denir. defter, kitap, duvar, dalgalı su yüzeyleri dağınık yansıma yapar. dağınık yansımada cisimlerin değişik açılarla yansıyan ışınların bir kısmı gözümüze gelir. Bu sayede cisimleri görebiliriz.

YANSIMA KANUNLARI
1.Gelen ışın, normal ve yansıyan ışın aynı düzlem üzerindedir.
2.Gelen ışının normalle yaptığı açı (gelme açısı), yansıyan ışının normalle yaptığı açıya
( yansıma açısı) eşittir. (NORMAL: Düzleme (aynaya) dik olan doğrultudur.
3. Aynaya dik olarak (normal doğrultusunda) gelen ışınlar, aynı doğrutuda geri döner.

[sanalkampusbot]

DÜZ AYNADA GÖRÜNTÜ

Deneyin Amacı: Düz aynada görüntüyü ve özelliklerini görmek.
Hazırlık Soruları:
Evinizdeki aynada kendi görüntünüzü inceleyiniz.
Kullanılan Araç ve Gereçler:
1.döküm ayak 5.tabanı kesik şişe
2.bünzen kıskacı 6.mum (2 adet)
3.bağlama parçası 7.plastik levha
4.cam levha
Deney Düzeneği:

Deneyin Yapılışı:
1.Döküm ayağa statif çubuğu tutturunuz.
2.Bünzen kıskacı bağlama parçası ile statif çubuğa tutturunuz.
3.Cam levhayı bünzen kıskacı yardımıyla masa üzerinde dik bir konumda durdurunuz.
4.Cam levhanın arka tarafına tabanı kesik şişeye oturtunuz.
5.Cam levhanın ön kısmına koyduğunuz mumu yakınız ve mumun yerini ayarlayarak mumun görüntüsünü şişenin içinde görmeye çalışınız.
6.Şişe yerine aynı boyda ikinci bir mumla deneyi tekrarlayınız. İkinci mumu yanıyormuş gibi gördünüz mü?
Deney Sonucu:
Yanan mumdan çıkan ışınlar düz aynaya (cam levha) çarparak yansırlar ve gözümüze uzantıların kesiştiği noktadan geliyormuş gibi görünürler.
Bu kesişme noktaları, mumun görüntüsünü verir. Bu durumda oluşan görüntü, gözümüzün aldanmasından başka birşey değildir. Böyle görüntülere zahiri (yalancı) görüntü denir.
Mumun cam levhaya olan uzaklığı ile görüntüsünün cam levhaya uzaklığını ölçtüğünüzde her iki uzaklığında birbirine eşit olduğunu görürsünüz. Aynı zamanda görüntünün boyu ile cismin boyu birbirine eşittir.
Teorik Bilgi:
Işığı yansıtan yüzeyi düzlem olan aynalara düz ayna denir.
Düz aynada görüntünün özellikleri;
1. Düz aynalarda görüntünün boyu ile cismin boyu birbirine eşittir.
2.Görüntünün düz aynaya olan uzaklığı ile cismin aynaya olan uzaklığı birbirine eşittir.
3.Düz aynalarda oluşan görüntü zahiri (yalancı) görüntüdür. Yani görüntü aynanın içindedir, ekran üzerine alınama

[sanalkampusbot]

ÇUKUR AYNADA ODAK VE MERKEZ NOKTALARININ BULUNMASI

Deneyin Amacı: Çukur aynada özel ışınların yansımasını ve bunun sonucunda odak ve merkez noktalarının yerini görmek.
Hazırlık Soruları:
Bir yemek kaşığının içine baktığınızda kendi görüntünüzü nasıl görürsünüz? İnceleyiniz.
Kulanılan Araç ve Gereçler:
1.döküm ayak (2 adet) 6.ekran maşası
2.statif çubuk 7.güç kaynağı
3.bağlama parçası (2 adet) 8.diyafram ve taşıyıcısı
4.ışık kaynağı 9. çukur ayna modeli
5.saplı ekran
Deney Düzeneği:

Deneyin Yapılışı:
1. Şekilde görülen düzeneği hazırlayınız.
2. Işık kaynağı ile üçlü paralel ışın demeti elde ediniz.
3. Aynayı , çukur yüzü ışınlara bakacak şekilde ekran maşası ile ekrana tutturunuz.
4.Işık kaynağından gelen paralel ışınların aynaya çarptıktan sonra izlediği yolu gözleyiniz.
Deney Sonucu:
1.Çukur aynaya merkez doğrultusunda gelen ışın aynı yolu takip ederek geri döner.
2.Çukur aynanın asal eksenine paralel gelen 1. ve 3. ışınlar yansıdıktan sonra aynı noktada birbirini keserler. ışınların kesiştiği bu noktaya, çukur aynanın Odak Noktası denir. Odak noktası, F harfi ile gösterilir. Odak noktasının aynaya olan odak uzaklığı denir. Odak uzaklığının iki katı uzaklığında olan noktaya Çukur Aynanın Merkezi denir ve M harfi ile gösterilir.
Teorik Bilgi:
Yansıtıcı yüzeyi, bir küre kapağının iç yüzeyi olan aynalara çukur ayna denir. Çukur aynalar, paralel ışınları bir noktada toplayacak şekilde yansıtırlar.

[sanalkampusbot]

TÜMSEK AYNADA PARALEL IŞINLARIN YANSIMASI VE

ODAK NOKTASININ BELİRLENMESİ

Deneyin Amacı: Tümsek aynada paralel ışınların yansıması ve odak noktasının yerini görmek.
Hazırlık Soruları:
Bir arabanın yan dikiz aynasından baktığınızda neler gözlersiniz? İnceleyiniz.
Kullanılan Araç ve Gereçler:
1.döküm ayak ( 2adet) 6. ekran maşası
2.statif çubuk 7.güç kaynağı
3.bağlama parçası (2 adet) 8.diyafram ve taşıyıcısı
4.ışık kaynağı 9.tümsek ayna modeli
5.saplı ekran
Deney Düzeneği:

Deneyin Yapılışı:
1.Şekilde görülen düzeneği hazırlayınız.
2. Işık kaynağı ile üçlü paralel ışın demeti elde ediniz.
3.Aynayı, tümsek yüzü ışınlara bakacak şekilde ekran maşası ile ekrana tutturunuz.
4.Işık kaynağından gelen paralel ışınların aynaya çarptıktan sonra izlediği yolu gözleyiniz.
Deney Sonucu:
Tümsek aynaya paralel gelen ışınlar yansıdıktan sonra birbirinden uzaklaşırlar. Bu ışınların uzantıları
aynanın arka tarafında bir noktada kesişir. Bu noktaya tümsek aynanın odak noktası denir. Tümsek aynalar cisimlerin daima küçük, düz ve zahiri (yalancı ) görüntüsünü verirler.
Teorik Bilgi:
Yansıtıcı yüzeyi, bir küre kapağının dış yüzeyi olan aynalara tümsek ayna denir. Arabalarda kullanılan dikiz aynaları birer tümsek aynadır.
Tümsek aynada yansıyan ışınların uzantılarının kesiştiği noktaya odak noktası denir.