5. SINIF DERSLERİ

[sanalkampusbot]

TAHTA SESİ İLETİR
Deneyin Amacı: Katı bir madde olan tahtanın sesi ilettiğini doğrulamak.
Hazırlık Soruları:
Tahta kapıya bir cisimle vurduğunuzda neler gözlersiniz? Tartışınız.
Kullanılan Araç ve Gereçler:
1. kurşun kalem
2.tahta masa veya sıra
Deney düzeneği:








Deneyin Yapılışı:
Masanızın veya sıranızın bir ucuna oturunuz. Elinizdeki kalemin sivri ucuyla masaya hafifçe tıklayınız. Şimdi kulağınızı masanın veya sıranın üzerine dayayınız.

Deney Sonucu:
Masaya dayadığınız kulağınıza tıklama sesleri net olarak gelir. O halde tahta sesi iletir.
Teorik Bilgi:
Tahta oluşturulan ses dalgalarını iletebildiği için tahtada iletici bir ortamdır.

[sanalkampusbot]

DEMİR ÇUBUK SESİ İLETİR
Deneyin Amacı: Demir çubuğun sesi ilettiğini doğrulamak
Hazırlık Sorusu:
Tren raylarında tren sesini dinleyen bir çocuk trenin geldiğini önceden duyabilir mi? Nedenlerini araştırınız.
Kullanılan Araç ve Gereçler
1.statif çubuk
2.diyapozon (kutusuz)
3.diyapozon tokmağı
Deney düzeneği:

Deneyin Yapışı:
1.Çubuğu elinizle tutarak, bir ucunu kulağınıza değdiriniz.
2. Arkadaşınız diyapazonu sap kısmından tutarak, tokmağı ile diyapazon çatalına vursun.
3.Titreşmekte olan diyapazonun sapını, çubuğun öbür ucuna dokundursun
Deneyin Sonucu:
Diyapazonun sesini, kulağınıza dayadığınız statif çubuk vasıtasıyla duyarsınız. Arada statif çubuk yoksa diyapazonun sesini bu uzaklıktan net olarak duyamazsınız. O halde demir sesi havadan daha iyi iletir.
Teorik bilgi:
Ses dalgalar halinde yayılır ve ses dalgalarının yayılması için gerekli ortam iletici ortamdır ve demir ses dalgalarının iletildiği en iyi ortamlardan biridir.

[sanalkampusbot]

İPLİK SESİ İLETİR
Deneyin Amacı:İpliğin de ses dalgalarını ileterek iletici bir ortam oluşturduğunu doğrulamak.
Hazırlık Soruları:
Kibrit kutusuyla basit bir telefon nasıl yapabilirsiniz? Araştırınız.
Kullanılan Araç ve Gereçler:
1.diyapazon (kutusuz)
2.diyapazon tokmağı
3.1,5m uzunluğunda ip
Deney Düzeneği:

Deneyin Yapılışı:
1.1,5 metre uzunluğundaki ipin ortasına diyapazonu çatalından takınız.
2.İpin uçlarını yumak haline getiriniz ve kulağınıza temas ettiriniz.
3.Arkadaşınız diyapazonun sapından tutarak diyapazon tokmağıyla diyapazona hafifçe vursun ve baksın (Diyapazonun vücudunuza değmemesine dikkat ediniz.)
Deney Sonucu:
Diyapazonda çıkan sesi duyarsınız çünkü iplik sesi iletmiştir.
Teorik Bilgi:
Ses kaynağından çıkan ses dalgalarını duyabilmek için iletici bir ortam gerekir. Seslerin iletilebildiği ortama iletici ortam denir ve ip de bir iletici ortamdır.

[sanalkampusbot]

DİNLEME ALETİ (STETESKOP) YAPABİLİRSİNİZ
Deneyin Amacı: Dinleme aletinin basit yapısını ve çalışmasını görmek.
Hazırlık Soruları:
Rahatsızlanıp doktora gittiğinizde doktor sırtınızı ne ile dinliyor? Tartışınız.
Kullanılan Araç Ve Gereçler:
1.plastik hortum (2 adet)
2.lastik hortum (kısa)
3.y boru
4. plastik huni
5. lastik balon
Deney Düzeneği:

Deneyin Yapılışı:
1.Plastik huninin ağzına lastik balon parçasını geriniz.
2.Huninin diğer ucuna kısa lastik hortumu geçiriniz.
3.Lastik hortumun açıktaki ucunu Y borusuna takınız.
4.Y borunun açık iki ucuna birer plastik hortum geçiriniz.
5.Plastik hortumların açıkta kalan uçlarını da kulaklarınıza takınız.
6.Plastik huninin ağzını arkadaşınızın göğsüne tutunuz. Kalp atışlarını duymaya çalışınız.
Deney Sonucu:
Bu deneyde hazırlanan düzenek basit bir dinleme aletidir. Kalp atışları huni İçindeki havada dalgalar halinde yayılarak iletim yoluyla kulağımıza gelir.
Doktorların kullandığı dinleme aleti (Steteskop) bu esasa dayanır.

NOT: Bu deneyi huniye lastik balon takmadan da yapabilirsiniz.

Teorik Bilgi:
Kalp atışları o bölgede bir titreşim oluşturur. Kalbin bulunduğu
Bölgeye, ağzında gergin bir zar olan huni dokundurulursa, kalp atışları huni içindeki havayı titreştirir ve ince boru yardımıyla kulağımıza gelir. Bu sayede kalp atış seslerini duyarız. Kalp atışlarını duymamızı sağlayan alete dinleme aleti veya steteskop denir. Doktorlar tarafından kalp atışlarının ritmini kontrol etmek amacıyla
Kullanılır.

[sanalkampusbot]

2. Çevremizdeki Farklı Sesler ve Özellikleri

SU TROMBONU
Deneyin Amacı: Cam boruyu su içinde aşağı yukarı hareket ettirip üfleyerek değişik sesler duyabilmek.

Kullanılan araç ve gereçler: 1)dereceli silindir 2)kalın cam boru 3)su
Deney Düzeneği:

Deneyin yapılışı: 1)Dereceli silindire su doldurunuz,
2)Cam borunun bir ucunu suya daldırınız,
3 )Cam borunun diğer ucundan üfleyiniz,
4)Cam boruyu su içinde aşağı yukarı hareket ettirerek üflemeye devam ediniz.
Deney Sonucu:
Cam boruyu su içerisinde aşağı yukarı hareket ettirerek üflediğimizde değişik sesler duyarız.Cam borunun boyu kısaldığında ses kısaldığında ses tizleşir,boyu uzadığında ses kalınlaşır.Eğer cam borunun su içindeki hareketini çabuk çabuk değiştirebilirsiniz, basit melodiler elde edebilirsiniz.