5. SINIF DERSLERİ

[sanalkampusbot]

FARKLI SIVILAR FARKLI MİKTARLARDA GENLEŞİR

Deneyin Amacı:Sıvılardaki genleşme miktarı sıvının cinsine bağlı olduğunu görme
Hazırlık Sorusu:
İki su bardağından birini normal su ile diğerini şekerli su ile doldurup bardakları sıcak su içine koyalım. Şekerli su mu? yoksa diğer normal su mu önce taşar
nedenini tartışınız.
Kullanılan Araç ve Gereçler:
1- cam tüp - 2 adet
4- beherglas -1adet
7- statik çubuk- 2 adet
10-Bir miktar soğuk su (Normal çeşme suyu) ve ispirto
2- cam boru - 2 adet
(eşit uzunlukta)
5- bağlama - 2 adet parçası
8- bunzen kıskacı –
2 adet
3- tek delikli lastik tıpa –
2 adet
6- 3 ayak -2 adet
9-Bir miktar sıcak su
Deney Düzeneği

Deneyin Yapılışı:
1-Tüplerden birine tamamen çeşme suyu diğerini de ispirto ile dolduralım.
2-Dolu tüplere tek delikli lastik tıpaları takalım tıpaların ucuna cam boruları geçirelim.
Not:Cam boruların tüp içindeki kısımları eşit olması gerekir.
3- Cam borudaki sıvı yüksekliklerini işaretliyelim.
4-Cam tüpleri beherglas içindeki sıcak su içine koyalım ve bir müddet bekleyelim.
5-Suyun ve ispirtonun yeni yerini tekrar işaretleyelim.
6- Beher glası çekelim su ve ispirtonun hareketlerini gözleyelim.
Deney Sonucu:
Cam boru içindeki su ve ispirto yükselmiştir. Fakat ispirto daha fazla yükselmiş yani daha fazla genleşmiştir.
Sıcak su dolu Beherglası çektiğimizde cam borudaki su ve ispirto bir müddet sonra tekrar eski haline gelir.
Teorik Bilgi: Sıvılarda katılarda olduğu gibi ısı ile genleşir. Fakat sıvılardaki genleşmede katılarda olduğu gibi sıvının cinsine bağlıdır ve sıvılar hacimce genleşir.

[sanalkampusbot]

GAZLAR ISI İLE GENLEŞİR

Deneyin Amacı: Gazların da katı ve sıvı gibi genleştiğini görme
Hazırlık Soruları: Kullanmadığımız bisiklet veya arabanın tekeri uzun süre sonra neden inmiş olarak görürüz?
Kullanılan Araç ve Gereçler:
1- 1 adet lastik balon
2- 1 adet cam balon
3- Biraz iplik
4- Beher glas ve su
5- Sacayağı
6- Tel kafes
7- İspirto ocağı ve kibrit
Deney Düzeneği

Deneyin Yapılışı:
1- Cam balonun ağzına lastik balonu geçirip iple
bağlayalım

2-Sacayak üzerine tel kafesi koyalım
3-Tel kafesin üzerine içine su koyduğumuz Beğer glası onun üzerine balon bağladığımız cam balonu yerleştirelim
4-İspirto ocağını sacayak altında yakarak lastik balonun hareketini gözleyelim

Deney Sonucu:
Suyun sıcaklığı arttıkça lastik balonun yavaş yavaş şiştiğini görürüz.


Teorik Bilgi:
Isı etkisiyle gazların hacmi büyür yani gazların hacmi ısı etkisiyle katı ve sıvılarda olduğu gibi artar. Isı azaldıkça hacmi küçülür.

[sanalkampusbot]

GAZLARIN GENLEŞMESİNİN İNCELENMESİ

Deneyin Amacı: Gazların genleşmesini deney yaparak kavramak.
Hazırlık Sorusu:
Isıtılan gazların hacminde bir değişme olur mu? Nedenlerini tartışınız.
Kullanılan Araç Ve Gereçler:
1.cam balon (500 ml)
3.su dolu kab
2.delikli lastik tıpa
4.cam boru (30 cm)
Deney Düzeneği:

Deneyin Yapılışı:
1-Tek delikli tıpayı cam boruya geçiriniz ve tıpayı cam balona takınız.
2-Cam borunun ucunu içinde su bulunan plastik kaba daldırınız.
3-Cam balonu avuçlarınızda ısıtarak çıkan hava kabarcıklarını gözleyiniz.
4-Cam borunun ucunu sudan çıkarmadan balonu ıslak bir mendille sararak cam boru içinde
suyun yükselişini izleyiniz.
Deneyin Sonucu:
Cam balonu avuçlarımızla ısıtınca balondaki hava genleşir, suyun içinde kabarcıklar
halinde çıkar. ( Genleşme)
Cam balon ıslak mendille soğutulunca suyun cam boru içerisinde çıkan hava kadar yükseldiği görülür. (Büzülme)
Teorik Bilgi:
Gazlar moleküller arasındaki boşluk çok fazla olmasından dolayı maddelerin en düzensiz halidir. Belirli bir hacim ve şekillerinin olmama sebebi de budur. Gazlar konuldukları kabın hacmini ve şeklini alırlar.
Basınçları aynı olmak üzere, eşit hacimdeki gazlar, aynı derecede ısıtılırsa , eşit değerde genleşirler. Soğuyunca da aynı ölçüde büzülürler. Bütün gazlar sıcaklık değişmelerine karşı aynı davranışı gösterirler.
Genleşme gazlar için ayırt edici bir özellik değildir.

[sanalkampusbot]

ISI ENERJİSİ GÖZLENEBİLİR BİR ENERJİDİR

Deneyin Amacı: Yakıtların yanmasıyla oluşan ısı enerjisinin hareket enerjisine dönüşebildiğini görmek
Hazırlık Soruları:
1-Tencerede kaynamakta olan suyun üzerine kapağını örttüğümüzde kapağın oynadığını görürüz. Kapağın hareket etmesinin nedenlerini araştırınız.
Kullanılan Araç ve Gereçler:
1.deney tüpü
3.statif çubuk
5.ispirto ocağı
7.iplik
2.deliksiz tıpa
4.üç ayak
6.bağlama parçası
8.hertz ayağı
Deney Düzeneği:

Deneyin Yapılışı:
1-Şekilde görülen düzeneği kurunuz.
2-Tüpün içerisine az miktarda su koyarak, ağzını tıpa ile fazla sıkı olmadan kapatınız.
3-Tüpü şekilde görüldüğü gibi hertz ayağına iki yerden asınız.
(Tüpün hareket esnasında statif çubuğa çarpmaması için uygun konumda bağlayınız.)
4-İspirto ocağı ile tüpteki suyu ısıtarak, tüpü gözleyiniz.
Deney Sonucu:
Isınan su moleküllerinin kinetik enerjisi artmış ve lastik tıpaya çarparak tıpayı fırlatmıştır.
Teorik Bilgi:
Isı enerjisi artan maddelerin sıcaklığı artar. Isı enerjisi azalırsa sıcaklıkta azalır. Bu sıcaklığı termometre ile ölçebiliriz yani ısı enerjisini gözleyebiliriz.

[sanalkampusbot]

ISINAN GAZLAR GENLEŞİR

Deneyin Amacı: Isınan gazların hacimce genleştiğini görmek.
Hazırlık Soruları:
Soğuk ortamda duran topun yumuşak, sıcakta duran bir topun daha sert olmasının nedenlerini tartışınız.

Kullanılan Araç ve Gereçler:
1.Cam balon,
2.S cam boru,
3.Tek delikli lastik tıpa
4.Renkli su
Deney Düzeneği:
Deneyin Yapılışı:
1.S cam boruyu lastik tıpaya takınız ve içine bir miktar renkli su koyunuz . Yaptığınız bir manometredir.
2.Manometreyi cam balona takınız ve renkli suyun yüksekliğini işaretleyiniz.
3.Cam balonu avucunuzun içine alarak cam balonu ısıtınız ve suyun hareketini gözleyiniz.
Deney Sonucu:
Cam balonu avucunuza alıp ısıttığınızda cam balon içindeki havanın ısısı artmış ve hava moleküllerinin kinetik enerjisi arttığından moleküller hızlı hareket ederek aralarındaki uzaklık artmış olur. Bu nedenle cam balondaki gazın basıncı artar ve genleşir sonuçta S borudaki renkli su yükselir.

Teorik Bilgi:
Isınan gazlar sıvılarda olduğu gibi hacimce genleşir. Nedeni gaz moleküllerinin hareketlerinin hızlanması ve moleküllerin arasındaki uzaklığın
artmasından ileri gelir. Çünkü ısınan gaz moleküllerinin kinetik enerjileri artmış
ve moleküller daha hızlı hareket ederek hacminin büyümesine genleşmesine) neden olmuştur.