5. SINIF DERSLERİ

[sanalkampusbot]

BİR SU TERMOMETRESİ YAPALIM

Deneyin Amacı : Termometrenin yapılışını ve çalışma prensibini görmek.
Hazırlık Sorusu:
1-Gördüğünüz termometrelerde sıvı olarak ne kullanılmıştır?
2-Termometre çeşitleri nelerdir? Sıvılı termometreler sıvıların hangi özelliğinden faydalanılarak yazılır?araştırınız.
Kullanılan Araç ve Gereçler:
1.cam balon(250ml.lik)
5.tüp maşası
9.sacayağı
13.döküm ayak
2.tek delikli lastik tıpa
6.beherglas (500ml.lik)
10.mürekkep
14.statif çubuk
3.uzun cam boru
7.bağlama parçası
11.su
15.buz parçaları
4.karton parçası( 2.20cm)
8.ispirto ocağı
12.damlalık
16.cetvel ve kalem
Deney Düzeneği:

DENEYİN YAPILIŞI:
1-Cam balonu su ile doldur.Damlalık ile birkaç damla mürekkep damlat ve mürekkebin karışmasını sağla.
2- Tek delikli lastik tıpaya uzun cam boruyu geçir.
3- Cam boru geçirilmiş lastik tıpayı cam balona takınız.
4- 2.20 cm. ebadındaki karton parçasını cetvelle işaretleyerek derecelendiriniz ve iki ucunu bükerek cam boruya
geçiriniz.
5- Cam balonu , içinde buzlu su bulunan beherglas içine batırınız ve 5-6 dak. bekleyiniz. Cam borudaki su seviyesinin son durumunu tesbit ederek işaretleyiniz.
6- Cam balonu buzlu-su bulunan beherglasdan çıkarınız ve kaynamakta olan diğer beherglasdaki suya batırınız.
5-6 dak. bekledikten sonra cam borudaki su seviyesinin son durumunu tesbit ediniz ve işaretleyiniz.
VERİLERİ DEĞERLENDİR:
1- Cam balonu buzlu su ve kaynar sıcak su dolu beherglaslara koyduğunda cam borudaki su seviyesi nasıl değişti?
2- Yaptığın termometre ile gerçek termometrenin benzer ve farklı yönleri nelerdir?
Deney Sonucu:
Yaptığınız termometre ile gerçek bir termometrenin çalışmasını nasıl açıklarsınız?
Teorik Bilgi:
Termometre ile sıcaklık ölçülür. Yapıldıkları maddeye göre metal, sıvılı ve gazlı olmak üzere 3 çeşit termometre vardır. Sıvılı termometrelerde hazne ve kılcal borudan oluşmuştur. Hazne içine civa ya da renklendirilmiş alkol konur. Hazne ısıtılırsa içindeki sıvı, kılcal boru içinde yükselir. Soğuduğu zaman büzülerek yeniden hazneye döner. Sıvı seviyesinin karşısındaki sayılar ölçülen sıcaklığı Celcius ( Selsiyus) olarak gösterir.
Termometrelerde her aralık bir derece olarak adlandırılır.
Laboratuvarlarda, duvar ve hastalarda kullanılan termometreler sıvılı termometrelerdir.
Hasta termometresiyle ölçüm yapıldıktan sonra civa düzeyinin hemen düşmemesi için civanın toplandığı haznenin üzerinde bir boğum bulunur. Tekrar ölçüm yapmak için termometreyi silkelemek gerekir.
Metal termometreler, civalı ve alkollü termometrelerin ölçemediği sıcaklıklar için kullanılır. 1600santigrat dereceye kadar olan yüksek sıcaklıkları ölçer. Fırın ve fabrikalarda kullanılır.
Gazlı termometreler ise duyarlı sıcaklık ölçümlerinde kullanılır.

[sanalkampusbot]

ISININ İLETİM YOLUYLA YAYILMASI

Deneyin amacı:Isının iletim yoluyla yayıldığını görmek.
Hazırlık Soruları:
Yemek pişirirken tencerenin her yerinin ısınmasının nedenlerinin araştırınız.
Kullanılan araç ve gereçler:
1.ispirto ocağı
2.büyük çivi
3.cam boru
4.ağaç çubuk
Deney düzeneği:

Deneyin yapılışı:
1.Büyük bir çiviyi baş kısmından tutunuz.
2.Çivinin ince ucunu yanan ispirto ocağında ısıtınız.
3.Aynı deneyi cam boru ve ağaç çubukla da yapınız.
Deneyin sonucu:
Çiviyi ısıttığınızda elinizle tuttuğunuz kısmın ısındığını ve elinizin yandığını hissedersiniz. Yani metal ısıyı iletmiştir. Aynı deneyi ağaç çubuk ve cam boruyla yaptığınızda elimizde ısıyı hissetmeyiz. O halde cam boru ve ağaç çubuk ısıyı iletmemiştir.
Metaller ısıyı iyi iletirken , cam boru ve ağaç çubuk, ebonit ve bakalit gibi cisimler ısıyı iyi iletmezler.
Teorik bilgi:
Katı maddelerin atom veya molekülleri madde içinde yer değiştirmez. Ancak bulundukları yerde titreşim hareketi yapar. Katıya ısı verildiğinde, bu ısı moleküllerin titreşim hareketlerini arttırır ve hızı artan molekülün yanındaki moleküllere çarparak o molekülün daha hızlı titreşmesini sağlar ve kinetik enerjisi artar, böylece o bölgede sıcaklığın artmasına neden olur. Katılarda ısı molekülden moleküle geçer. Yani katılar ısıyı iletim yoluyla taşır.

[sanalkampusbot]

MADDELERİN ISI İLETKENLİKLERİ FARKLIDIR

Deney Amacı:Maddelerin ısı iletkenliğinin farklı olduğunu göstermek
Hazırlık Soruları:
Yemek yapılan tencerelerin ve çaydanlıkların sapları neden farklı maddeden yapılmıştır? nedenlerini tartışınız.
Kullanılan Araç ve Gereçler:
1-ısı iletim aleti
2-mum ve ispirto ocağı
3-toplu iğne
Deney Düzeneği:

Deneyin Yapılışı:
1-Mumu yakıp eritelim, eriyen mum damlalarını ısı iletim aletinin uçlarına damlatalım
2-Damlatılan mum soğuduktan sonra ısı iletim aletinin uçlarındaki muma toplu iğne tutturalım.
3-Uçlarındaki mum damlalarında toplu iğne bulunan ısı iletim aletini yanan ispirto ocağının üzerine sapından tutarak ısıtalım.
4-Çubukların üzerindeki mumun erimesini ve toplu iğnelerin hareketlerini inceleyelim
5- Hangi çubuktaki mum daha önce erimiş ve toplu iğne düşmüştür? nedeni nedir?
Deney Sonucu:
Çubuklar ısıyı bir ucundan diğer ucuna iletmiş, mumlar eriyerek toplu iğneler sırasıyla düşmüştür.
Teorik Bilgi:Katı maddeleri oluşturan çok küçük tanecikler (atom ve molekül) çok sıkı bir şekilde
dizilmişlerdir ve sürekli titreşim halindedir. Katı maddeyi bir ucundan ısıttığımızda taneciklerin
(atom ve moleküllerin) titreşimleri artarak diğer taneciklere daha hızlı çarpmasını ve daha şid-
detli titreşmesini sağlar. Böylece ısı enerjisi katının bir ucundan diğer ucuna taşınır. Isının madde içinde bu şekilde yayılmasına Isının İletimi denir.
Bütün katı maddelerde ısı iletim yolu ile yayılır.

[sanalkampusbot]

SIVILARDA ISININ YAYILMASI

Deneyin Amacı:Sıvılarda ısının yayılmasını yani konveksiyon akımını görmek.
Hazırlık Soruları:
Kahve yaparken cezvede hareketlenme olur. Nedenlerini tartışınız.
Kullanılan Araç ve Gereçler:
1.cam balon 5.statif çubuk
2.maşalı kıskaç 6.bağlama parçası
3.ispirto ocağı 7.su
4.döküm ocağı
Deney Düzeneği:

Deneyin Yapılışı:
1.Şekildeki gibi deney düzeneğini kurup ispirto ocağını yakınız.
2.Cam balondaki suyun hareketini iyi izleyebilmek için suyun içine bir miktar odun talaşı atıp olayı gözleyiniz.
Deney Sonucu:
Deneyde su ısındıkca yukarı çıktığını ve onun yerine soğuk su geldiğini ve suyun tamamının ısındığını gözleriz.
Isınan sıvı maddenin hareketiyle ısının yayılmasına konveksiyon (Isınan maddenin hareketi) akımı denir. Sıvı ve gazlarda ısı konveksiyon akımıyla iletilir.
Teorik Bilgi:
Sıvıyı meydana getiren moleküller arasındaki uzaklık katılara göre fazladır.Bu nedenle sıvılar ısıyı iyi iletmez sıvılarda ısı iletim yoluyla değil konveksiyon (Isınan maddenin hareketi )yoluyla yayılır.Bir kap içerisinde ısınan sıvı yukarı çıkarken onun yerini soğuk sıvı alır ve sıvının tamamı ısınmış olur.Bu olaya konveksiyon akımı yani ısınan maddenin hareketiyle ısının yayılması denir.

[sanalkampusbot]

GAZLARDA ISININ YAYILMASI

Deneyin Amacı:Gazlarda ısının konveksiyon akımıyla yayıldığını görmek
Hazırlık Sorusu:
1.Kışın klimaların ısısından daha fazla yararlanabilmek için peteklerin aşağıya indirilmesi önerilir. Nedenlerini araştırınız.
Kullanılan Araç ve Gereçler:
1.ispirto ocağı
3.terazi ibresi
5.statif çubuk
7.dik tutturucu
2.kağıt helezon
4.döküm ayak
6.bağlama parçası
Deney Düzeneği:



Deneyin Yapılışı:
Şekildeki düzeneği kurup ispirto ocağını yakınız ve helezonun hareketini gözleyiniz.
Deney Sonucu:
Hava bir gaz karışımıdır.Gazlar ısınınca özgül ağırlığı azalır ve yükselir,yükselirken ısıyı beraber taşır,ısınarak yükselen havanın yerini soğuk hava alır.Bu soğuk havada ısınarak yükselir bu olayda hava akımı denen konveksiyon akımını meydana getirir ve helezonun dönmesini sağlar. Ev ve iş yerlerinin ısıtma araçlarıyla ısıtılması konveksiyon akımıyla sağlanır.
Teorik Bilgi:
Hava bir gaz karışımıdır ve molekülleri arasındaki boşluk katılara göre çok fazladır bu nedenle gazlarda sıvılar gibi Sıvılarda da moleküller birbirine uzak)ısıyı iletim yoluyla değil konveksiyon akımıyla iletir.
Isınan havanın özkütlesi küçüleceğinden havanın özgül ağırlığı da azalacak ve yükselen havanın yerini soğuk hava alacaktır. Soğuk havada ısınıp odada yükselir (Isınan maddenin akımı )hava yükselirken beraberinde ısıda eşlik eder.