5. SINIF DERSLERİ

[sanalkampusbot]

ISI MADDE MİKTARINA BAĞLI MIDIR?

Deneyin amacı:Farklı miktarlardaki aynı cins maddelerin eşit sıcaklığa gelmesi için gerekli ısı miktarlarının farklı olduğunu gözlemlemek.
Hazırlık Soruları:
1-Güneşli bir havada bir kova dolusu su ile bir bardak suyun eşit sıcaklığı ile çekilmesi için hangisini daha çok bekletiriz?
2-Bir fincan dolusu kaynar su mu yoksa bir damla kaynar su mu daha fazla ısı enerjisine sahiptir?
Kullanılacak Araçlar:
1- İspirto ocağı
2- 250 ml.lik beherglas(2 adet)
3- Termometre(2 adet)
4- Su
Deney Düzeneği:

Deneyin Yapılışı:
1- Beherglaslardan birine 50 ml , diğerine 200 ml çeşme suyu koyun.
2- Termometre ile beherglaslardaki suyun ilk sıcaklıklarını ölçün. Sıcaklıkları arasında bir fark gördünüz mü?
3- Her iki beherglasdaki suyu ispirto ocağında sıcaklıkları 50 C oluncaya kadar ısıtın. Hangisi daha uzun süre
ısıtıldı? Not edin.
Deney Sonucu:
Beherglaslardaki sular 50C’ye ulaşmaları için ısıtılma süreleri eşit oldu mu? Sebebini tartışınız.

Teorik Bilgi:
Sıcaklıkla ısı birbirinden farklı kavramlardır.Maddele rin sıcaklıkları eşit olsa bile sahip oldukları ısı enerjileri madde miktarına bağlı olarak farklılık gösterir. Maddelerin molekül sayıları (madde miktarı)
arttıkça sahip oldukları ısı enerjisi de artacaktı
O halde ısı bir maddenin sahip olduğu moleküllerin kinetik enerjilerinin toplamıdır. Isı bir enerji çeşididir ve birimi kaloridir. Cal şeklinde yazılır.
Sıcaklık ise bir tek madde molekülünün sahip olduğu enerjiyle ilgili bir büyüklüktür.Madde miktarına bağlı değildir. Sıcaklık termometre ile ölçülür. Birimi derecedir.

[sanalkampusbot]

ISININ AKIŞ YÖNÜ

Deneyin Amacı:Farklı sıcaklıktaki eşit kütleli iki aynı maddenin ısısının akış yönünü tespit etmek
Hazırlık Soruları:
Bir buz parçasını sıcak bir ortama bıraktığımızda eridiğini gözlersiniz. Nedenlerini tartışınız.
Kullanılan Araç ve Gereçler:
1.büyük boy beherglas
4.saç ayak
7.saat
2. küçük boy beherglas -2 adet
5. amyantlı tel – 2 adet
8.derece silindir
3.ispirto ocağı
6.termometre
Deney Düzeneği:



Deneyin Yapılışı:
1.Farklı sıcaklılardaki sulardan eşit kütleler alınız.
2.Büyük beherglasa soğuk su küçük beherglasa da sıcak su koyup,
aynı anda iki ayrı termometreyle
suların sıcaklıklarını ölçüp kaydediniz.
3.Küçük beherglastaki sıcak suyu büyük beherglasın içine
dökerek termometreyle suların sıcaklık değişimini gözleyiniz.
Deney Sonucu:
Sıcak ve soğuk suları birbiri içinde karıştırdığınız halde ısı alış verişi olmuştur.Yani sıcak sudan soğuk suya doğru ısı akmıştır.
Sıcak su soğurken soğuk olan su ısınmış ve sıcaklığı artmıştır.

Teorik Bilgi:
Sıcaklıkları farklı iki madde yan yana gelince sıcaklığı fazla olan
maddeden sıcaklığı az olan maddeye doğru ısı akarak sıcaklığı
fazla olanın sıcaklığı düşerken az olanın sıcaklığı yükselir.Isının
akış yönünü sıcaklıklar belirler yani ısının akış yönü sıcaktan
soğuk alana doğrudur.
Sıcak suya parmağımızı batırıp suyu sıcak hissettiğimizin
sebebi çaydanlıktaki suyu kaynatmak tencerede pişirdiğimiz yemek
hep ısının sıcaktan soğuğa aktığını gösteren örnektir.

[sanalkampusbot]

EŞİT KÜTLELİ FARKLI MADDELERİN ISI SICAKLIK FARKI

Deneyin Amacı:Eşit kütleli farklı maddelerin özdeş ısı kaynaklarıyla eşit sürede ısıtıldığında maddelerdeki ısı ve sıcaklık farklarını görmek
Hazırlık Soruları:
1: Eşit miktarda tuzlu su mu? saf su mu daha çabuk kaynar?
2:Buzluktaki bir bardak su mu yoksa aynı miktarda şekerli süt mü daha çabuk donar?
Kullanılan Araç ve Gereçler:
1-2 adet beherglas (250ml’lik)
4-2 adet amyantsız tel örgü
7-hidrostatik terazi ve tartı takımı
2-2 adet termometre
5-2 adet ispirto ocağı
3- su ve sıvı yağ
6-2 adet sacayak
Deney Düzeneği:

Deneyin Yapılışı:
1-Beherglasları boş olarak tartın not edin.
2-Beherglasların içine 100 er gr su ve sıvı yağ koyarak tartın.
3-Termometreyle sıcaklıklarını ölçün ve not edin.
4-İspirto ocaklarını aynı anda yakarak beherglas içindeki su ve sıvıyağı eşit süreyle (5dk) ısıtın.
5-Termometreleri beherglas içine batırarak sıcaklıklarını ölçüp tekrar not edin.
6-Termometreleri çıkartıp 5 dk daha sıvıları ısıtalım.İspirto ocaklarını kapatıp ve termometreyle sıcaklığı tekrar not edin Sıvılar arasında termometrede okuduğunuz fark gözlediniz mi neden?
Deney Sonucu:
Beherglaslar içindeki su ve sıvı yağa eşit miktarda ısıtıldığı halde (eşit ısı verildi) sıvıların sıcaklık artışları eşit değildir.
Teorik Bilgi:
Farklı maddelere eşit miktarda ısı verilse de sıcaklık artışları eşit olmaz yani sıcaklık değişimi maddenin cinsine (özısına) bağlıdır.
Özısı:Bir gram maddenin sıcaklığını 1 0 C arttırmak için gerekli ısı miktarına özısı denir. Özısı maddeler için ayırtedici bir özelliktir.
Özısı su için:4,2 joule , buz için :2,1 joule, bakır için:0.38 joule dur.

[sanalkampusbot]

KÜTLELERİ FARKLI AYNI MADDELERİN SICAKLIK ARTIŞININ GÖZLEMLENMESİ

Deneyin Amacı:Kütleleri farklı aynı maddelerin sıcaklık artışlarının farklı olduğunu gözlemek.
Hazırlık Soruları:
1:Aynı büyüklükteki iki adet ısı kaynaklarının (LPG ocakları) birin üzerine tencere ile su diğerine ise çaydanlıkta su koyarak kaynatınız.Hangisi önce kaynamıştır? neden?
2: Buzdolabımızın buzluk bölümünde bulunan küçük buz kalıbındaki su mu? yoksa bü-yük plastik bardaktaki su mu önce donar? Nedenini tartışınız.
Kullanılan Araç ve Gereçler:
1- 2 adet ispirto ocağı
2- 2 adet saçayak ve tel kafes
3- 2 adet termometre ve su
4- 2 adet 250 ml’lik beherglas
Deney Düzeneği:



Deneyin Yapılışı:
1- İspirto ocaklarının üzerine saçayak ve tel kafesleri koyunuz.
2- Tel kafeslerin üzerine beherglasları koyarak birine 100ml. su diğerine 200ml.(200gr) su koyarak termometreyi içine daldırıp suların sıcaklığını not ediniz.
3- Termometreleri çıkartın ve ispirto ocaklarını aynı anda yakın ve 5-6 dakika suyu ısıt-tıktan sonra termometreyi suya sokarak son sıcaklıkları tekrar not edin ve ispirto ocak-larını söndürün.Beherglas içindeki suların sıcaklığında fark var mıdır? neden?
Deney Sonucu:
100 gr su bulunan beherglastaki su 200 gr’lık suyun sıcaklığından fazladır. Çünkü aldığı ısılar aynı olduğu halde madde miktarları farklıdır. 200 gram su bulunan beherglas daha çok ısı enerjisi almıştır. Çünkü 200 gram suda bulunan molekül sayısı 100 gram suda bulunan molekül sayısından daha fazladır.
Teorik Bilgi:
Isı madde miktarına bağlı olduğu halde sıcaklık madde miktarına bağlı değildir. Isı bir enerji şeklidir, fakat sıcaklık enerji değildir. Sıcaklığı termometreyle ölçeriz ve birimi derecedir.

[sanalkampusbot]

DOKUNMA DUYUMUZ VE SICAKLIK

Deneyin Amacı: Dokunma duyumuzla sıcaklığı doğru olarak ölçebilir miyiz?
Hazırlık Sorusu: 1-Bir bardak yeni doldurulmuş çay ve bir bardak buzlu meyve suyunu iki elinizle ayrı ayrı tuttuğunuzda sıcaklıkları hakkında ne söyleyebilirsiniz?
2- İki elinizdeki bardakları yer değiştirdiğinizde sıcaklıkları hakkında ne söyleyebilirsiniz?
3- Karlı bir ortamda kızakla kayan çocuk odaya girdiğinde oda sıcaklığı hakkında ne hisseder?

Kullanılan Araç ve Gereçler:
1- 2 adet beherglas (500mllik)
2- 1 adet plastik kova.
3- İspirto ocağı
Deney Düzeneği:
DENEYİN YAPILIŞI:
1- Beherglasın birine su doldurunuz ve kaynatınız.
2- Diğer beherglasa soğuk su koyunuz.
3- Plastik kovaya ılık su koyunuz .
4- Sıcak ve soğuk su bulunan beherglaslara aynı anda ellerinizi daldırınız. Ne hissettiniz?
5- Sıcak suda ve soğuk suda bulunan ellerinizi aynı anda çıkarıp plastik kovadaki ılık suya daldırınız. Sıcak sudan ve soğuk sudan çıkardığınız ellerinizde hissettiklerinizi söyleyiniz.

Deney sonucu:
1- Sıcak sudan ve soğuk sudan çıkarıp ılık suya batırdığımız ellerimizdeki sıcaklık hissi niçin değişti?
2- Dokunma duyumuz aynı anda bir cismin hem sıcak hem soğuk olduğu hissini verir mi?

TEORİK BİLGİ:
Maddelerin sıcak mı yoksa soğuk mu olduğunu dokunma duyumuzla anlarız.
Ancak dokunma duyumuz bizi sıcaklık ve soğukluk yönünden aldatır. Bu yüzden sıcaklıkları termometre adını verdiğimiz sıcaklık ölçme aracı ile doğru ölçebiliriz.
Teorik bilgi:
Isı:Bir maddeyi oluşturan moleküllerin yada atomların kinetik enerjilerinin toplamı maddenin ısı enerjisini verir. Birimi kaloridir.(1gr suyun sıcaklığını 10C yükseltmek için gerekli enerjidir.)
Katı, sıvı ve gaz halinde bulunan maddelerin atom veya molekülleri hareketlidir.Yani kinetik enerjiye sahiptir. Sıcaklık maddedeki bir molekülün (Atomun) ortalama kinetik enerjisi ile orantılı yani onun ölçüsüdür ve termometreyle ölçülür. Sıcaklığın kesin ve doğru değerlerini veren ve sayı ile gösteren araçlara ''Termometre''denir. Isıca genleşmeleri orantılı katı,sıvı ve gaz gibi maddelerden yapılmış termometreler vardır.
İki maddenin hangisinin sıcak, ılık veya soğuk olduğunu anlarız fakat sıcaklık derecesinin sayısal değerini söylerken yanılma ihtimalimiz çok yüksek olacaktır.