4. SINIF DERSLERİ

[sanalkampusbot]

MADDENİN HACMİ DIŞINDA ÖLÇÜLEBİLİR ÖZELLİĞİ VAR MIDIR?
Deneyin Amacı: Maddenin Hacmi Dışında Da Ölçülebilir Özelliği Olduğunu Göstermek.
Hazırlık Sorusuı:
Marketten zeytin veya meyva istediğinizde tezgahtar ölçümü ne ile yaptı? Ölçüm başka hangi araçlarla yapılabilir? Araştırınız.
Kullanılan Araç ve Gereçler:
1) hidrostatik terazi
2) tartı takımı
3) yeraltı metal bloklar (yeraltı kütle takımı)
Deney Düzeneği:

Deneyin Yapılışı:
1) Aynı maddeden yapılmış blokları adlandır.(A,B,C,Ç,D gibi)
2) Her bir bloğu terazide ayrı ayrı tart . Tartım değerlerini not ediniz.
Verileri Değerlendirme:
1) Her bir blok için bulduğunuz tartım değerleri aynı mı?
2) En küçük değer hangi bloğa,en büyük değer hangi bloğa ait
3) Blokları bulduğunuz tartım değerlerine göre en küçükten en büyüğe doğru sırala
4) Yaptığınız bu sırala ile blokların hacimleri arasında bir ilişki var mıdır?
Deney Sonucu:
Aynı maddenin eşit hacimleri aynı miktarda madde,farklı hacimleri farklı miktarda madde içeriyor diyebilir misiniz?
Teorik Bilgi:
Kütle madde miktarı ile ilgili bir büyüklüktür.Maddeler in kütlesi,cismin hacmini dolduran madde miktarıdır.Ölçülebil en bir büyüklüktür.Terazi ile ölçülür. Terazi çeşitlerine eşit kollu ve elektronik teraziyi örnek verebiliriz.

[sanalkampusbot]

SIVILARIN (SUYUN) KÜTLESİNİ ÖLÇEBİLİR MİYİZ?
Deneyin amacı: Sıvıların da Kütlesi Olduğunu Görmek
Hazırlık Sorusu :
Sıvı Yağ Tenekesinin Üzerindeki Net Ve Brüt Olarak Belirtilen Değerlerin Anlamı Nedir? Araştırınız.
Kullanılan Araç ve Gereçler:
1) hidrostatik terazi ve tartı takımı
2) beherglas (1 adet 250 ml’lik)
3) su
4) dereceli silindir
Deney Düzeneği:

Deneyin Yapılışı:
1) Boş beherglası tartınız ve bulduğunuz değeri not ediniz.
2) Beherglasa bir miktar su koyunuz ve tekrar tartınız. Bulduğunuz değeri not ediniz.
3) İkinci bulduğunuz değerle (brüt) birinci tartımda bulduğunuz değeri (dara) çıkartınız ve not ediniz.

VERİLERİ DEĞERLENDİRME:
1) İlk tartım işlemi ile neyin kütlesini buldunuz?
2) İkinci tartım işlemi ile bulduğun değer neyi gösterir?
3) İkinci tartım sonucundan ilk tartım sonucunu çıkardığınız da neyin kütlesini bulmuş olursunuz?
SONUÇ:
Sıvıların da katılar gibi kütlesi vardır. Sıvıların kütlesi de ölçülebilir.
Teorik Bilgi:
Sıvıların kütlesini bulmak için önce sıvıyı koyacağımız kabı boş olarak tartar darasını alırız. Sonra sıvıyı koyarak tartar ve iki tartımın farkı bize sıvının kütlesini verir.

[sanalkampusbot]

HAVANIN AĞIRLIĞI VARDIR
Deneyin Amacı: Havanın bir yer kapladığını ve ağırlığını deneyle görmek.
Hazırlık Sorusu:
Birbirinin aynı iki balondan birini şişirip diğerini şişirmeden ikisini de iki elinizde ayrı ayrı tutunuz. Hangisi daha ağırdır? Tartışınız.
Kullanılan Araç ve Gereçler:
1-Birbirinin aynı iki balon.
2-Aynı ipten 10'ar cm'lik parça.
3-Hidrostatik terazi ve tartı (mg'lık) takımı
Deney Düzeneği:

Deneyin Yapılışı:
1-Teraziyi denge konumuna getirin.
2-Balonun birini bir miktar şişirip ip parçasıyla bağlayın.
3-Diğer şişmemiş balon ve ip parçasını teraziyi kullanarak tartın, not edin.
4-Şişirdiğiniz balonu diğer iple bağlayarak tartın ve not edin.
5-İki tartım sonucunu karşılaştırınız.
Deney Sonucu:
Şişirilmiş balonla diğer balon arasındaki tartım farkı balon içine doldurmuş olduğumuz havanın ağırlığıdır. Balon içine üflediğiniz hava arttıkça balonun ağırlığı artacaktır.
Teorik Bilgi:
Gazlarda sıvı ve katılar gibi bir yer kaplar. Maddelerin kapladıkları bu yere hacim denir. Gazların hacmi bulunduğu kabın şeklini alır. Kabı dolduran madde miktarına kütle denir. Bu kütleye etki eden yerçekimi kuvvetine ağırlık denir.

[sanalkampusbot]

MADDELERİN KÜTLELERİNİN ÖLÇÜLMESİ
Deneyin Amacı:Katı, sıvı ve gaz maddelerin kütlelerini ölçerek bulmak.
Hazırlık Soruları:
1-Boş su şişesi ile dolu su şişesini iki elinizle tutunuz. Elinizde ne hissediyorsunuz?
2-Kütle nedir ve nasıl ölçülür?

Kullanılan Araç ve Gereçler:
1-bir adet beherglas
2-su
3-bir parça ip ve lastik balon
4-bir adet bağlama parçası
5-hidrostatik terazi
6-tartı takımı


Deneyin Yapılışı:
1-Hidrostatik terazinin kefelerini dengeleyin boş beherglası kefelerden birine koyarak tartınız ve not ediniz. Bu tartım beherglasın boş kütlesini yani darasını verir.Beherglasın içine su koyarak tartınız bulduğunuz değer suyun kütlesini verecektir.
Aynı şekilde ip ve lastik balonuda şişirmeden tartınız (darasını alın). Sonra şişirip tartınız.
Bağlama parçasını kefeye koyarak doğrudan kütlesini bulabilirsiniz






Deney Sonucu:
İlk tartımla (dara) son tartım(brüt) arasındaki fark maddelerin ortak özelliği olan kütleyi verecektir.
Teorik Bilgi:
Kütle,hacim,renk,biç im v.b özellikler maddelerin ortak olan özellikleridir. Kütle ve hacim maddenin ölçülebilir özelliğidir maddenin biçim ve miktarına bağlıdır.Cismin hacmini dolduran,değişmeyen madde miktarına kütle denir.

[sanalkampusbot]

B. AYNI MADDE FARKLI HALLERDE BULUNABİLİR

EŞİT HACİMDEKİ MADDELERİN KÜTLELERİ AYNI OLABİLİR Mİ?
Deneyin Amacı:Eşit Hacimdeki farklı maddelerin Kütlelerinin Farklı Olduğunu Gözlemek.
Hazırlık Sorusu:
Eşit Hacimdeki Katı,Sıvı Ve Gaz Maddelerin Kütleleri De Eşit Midir? Tartışınız.

Kullanılan Araç Ve Gereçler:
1) balon
2) su
3) portakal veya taş parçası
4) bağlama parçası
5) dereceli silindir
6) beherglas (500 ml.lik)
7) hidrostatik terazi ve tartı takımı
Deneyin Yapılışı:
1) Hidrostatik terazi ile patates veya portakal’ı tartıp kütlesini çizelge ye yaz.
Madde
Kütle(g)
Hacim(cm)
Kütle/ Hacim
Katı
Sıvı
Gaz
2)Katıyı beherglasdaki su içerisine koyarak hacim bulma yöntemiyle hacmini bulunuz ve tabloya yaz.
1) Katının hacmi kadar sıvıya (suyu) boş (önceden darası belli) beherglasa koyarak terazide tartınız ve suyun kütlesini çizelgeye yaz.
2) Boş balonu, ipi terazide tartınız.Darasını not et.
3) Balonu katı madde (patates veya portakal) büyüklüğünde olacak şekilde şişir.Ağzını iple bağla.(NOT: Büyükleri eşit olduğu zaman hacimleri de eşit olur.)
4) Şişirilmiş balonu terazide tartın.Daradan çıkarın.bulduğunuz havanın kütlesiniçizelgeye yaz.
5) Bulduğunuz katı, ve gaz maddelerin kütle değerlerini hacim değerlerine böl.

Verileri Değerlendirme:
1) Eşit hacimde aldığını portakal (veya patates), su ve havanın kütleleri eşit midir?
2) Eşit hacimde olan maddelerden kütlesi en büyük ve en küçük olan hangisidir?
3) Bu değerlerin büyük yada küçük olmasının maddelerin yapısı ile ilişkisi olduğunu düşünür müsün?
4) Suyun kütlesi ile hacmi arasında bir ilişki var mıdır? Sebebi nedir?
5) Hangi maddenin kütlesini bulmak güç oldu? Bu güçlüğün nereden kaynaklandığını düşününüz?
Deney Sonucu:
1) Portakalın (veya patatesin) kütlesi kadar kütleye sahip havanın hacminin ne kadar olması kadar büyük olacağını düşünürsün ?
2) Eşit hacimdeki katı,sıvı ve gaz maddelerin kütlelerinin farklı olduğunu söyleyebilir misin?