Edebiyat DersLeri

[Joss]

ADLAR (İSİMLER)

Bütün sözcük türleri,iki gruba ayrılarak değerlendirilir.
A)Ad Soylu Sözcükler:

1)Ad (İsim)
2)Sıfat (Önad)
3)Zamir (Adıl)
4)Zarf (Belirteç)
5)Edat (İlgeç)
6)Bağlaç
7)Ünlem

B)FİİLLER (Eylemler)

1)Adlar:Varlıkları ya da kavramları karşılayan,onları tanımamızı sağlayan sözcüklere “ad” denir.Bir kelimeye -mek, -mak ya da -ma, -me olumsuzluk ekini getiremiyorsak o kelime addır.

*Bahçe, kum, Ali, kitap, çanta, Almanya, Merkür,…
İsimleri:

A)Görev ve anlamlarına göre,
B)Varlıkların türüne göre,
C)Varlıkların sayısına göre,
D)Yapılarına göre olmak üzere 4grupta inceleyebiliriz.

GÖREV VE ANLAMLARINA GÖRE İSİMLER

1)Somut İsimler:Taş,kitap,çi çek,…
2)Soyut İsimler:Akıl,sevgi,s aygı,şeytan,iyilik,k eder,…
3)İş ve Eylem Gösteren İsimler:Fiil soylu kelimelere “-mek, -mak, -ış, -iş, -me, -ma” ekleri getirilerek türetilen ve iş,oluş,eylem bildiren isimlerdir.Bunlara “fiilimsi” (isim-fiil) de denir.
*Çalışmak, uyumak, dokunma, eğlenme, bakış, gülüş,…

VARLIKLARIN TÜRÜNE GÖRE İSİMLER

1)Özel İsimler:Tek olan,diğer varlıklara benzemeyen varlıkların özel adlarıdır.
*Köroğlu, Nedim, Türkçe, Mehmet,Minnoş, Pamuk, Türk Dil Kurumu,...

2)Tür (Cins) İsimleri:Aynı türden birçok varlığın ortak adlarıdır.
*El, ayak, kardeş, amca, kedi, kaşık,şehir, kasaba,…

VARLIKLARIN SAYILARINA GÖRE İSİMLER

1)Tekil İsimler:Aynı türden varlıkların bir tekinin adıdır.
*Çocuk, ay, kalem, kitap, elbise,…

2)Çoğul İsimler:-ler,-lar çokluk ekini almış isimlerdir.
*Çocuklar, ağaçlar, kitaplar, öğrenciler,…

3)Topluluk İsimler:Biçim bakımından tekil göründüğü halde çokluk ya da topluluk anlamı veren adlardır.
*Ordu, alay, sürü, kurultay, meclis, takım,…
YAPI BAKIMINDAN İSİMLER

1)Basit İsimler:Hiçbir yapım eki almamış isimlerdir.
*Araba, insanlar, evimiz, yoldan, tahtayı, çanta, kuşlarım,…

2)Türemiş İsimler:İsim ya da fiil kök ve gövdelerinden yapım ekiyle türeyen isimlerdir.
*Yol-cu, meslektaş, silgi, ölüm,…

3)Birleşik İsimler:İki ismin aralarına başka bir kelime girmeyecek şekilde birleşip kalıplaşmasıyla oluşan isimlerdir.
*Anayurt, Çanakkale, açıkgöz, boşboğaz, aslanağzı, gecekondu, ateşkes, biçerdöver, bakarkör, giderayak,…

İSİM TAMLAMALARI

1)Belirtili Ad Tamlaması:Tamlayanın “-in” ilgi ekini tamlananın da “-i,si” 3.tekil kişi iyelik ekini aldığı tamlamalardır.

NOT:Belirtili isim tamlamasını bulmak için tamlanana neyin,kimin sorularını sorarız.
Türkçe’nin önemi,
Yolun sonu,
Ali’nin amcası,
Arabanın boyası,
Fırtınanın gücü,
Bizim köyümüz.

2)Belirtisiz Ad Tamlaması:Tamlayanı yalın halde bulunan,tamlananı 3.kişi iyelik ekini alan tamlamalardır.
*Sokak kapısı,
*Tarla kuşu,
*Çam ağacı,
*Okul müdürü,
*Hızlı koşanı (sıfat)
*Devlet memurları

NOT:Belirtisiz isim tamlamasını bulmak için tamlanana “-ne” sorusunu sorarız. “Nasıl,ne kadar,kaç,hangi” gibi sorular sıfat tamlamasını buldurur.

3)Takısız Ad Tamlamaları:Tamlayan ve tamlananın tamlama ekleri almadan oluşturdukları ad tamlamasıdır.Bu tür tamlamalarda tamlayan,tamlananın ya neye benzediğini ya da neden yapıldığını anlatır.
*Yünden çorap
*Çelik tencere
*Ahşap dolap
*Taş duvar
*Bakır tel

Tamlayan tamlananın neden yapıldığını belirtiyor. Tamlayanla tamlananın arasına “den” ekini getirdiğimizde anlam bozulmuyor.Oysa sıfat tamlamalarında bozulur.


*Sarı çorap (sıfat)
*İnci (gibi) diş
*Kömür göz
*Altın kalp
*Çelik bilek

Tamlayan,tamlananın neye benzediğini ifade ediyor.Tamlayanla tamlananın arasına “gibi” edatını getirirsek sıfat tamlamasıyla karıştırmayız.Çünkü sıfat tamlamalarının arasına “gibi” edatını getiremeyiz.

NOT:Takısız isim tamlamalarının tamlayanları doğada tek başına bulunurken sıfat tamlamalarındaki doğada tek başına bulunmaz.

4)Zincirleme Ad Tamlamaları:Bir ad tamlamasının üçüncü bir adla ya da başka bir ad tamlamasıyla oluşturduğu tamlamaya zincirleme ad tamlaması denir.
*Bahçe kapısının anahtarı
b.siz ad tam. ad
zincirleme ad tam.
*Çevre yolunun ağaçlandırma çalışmaları
b.siz ad tam. b.siz ad tam.
zincirleme ad tam.

Ad Tamlamalarıyla İlgili özellikler:

1)Belirtili ad tamlamalarında tamlayan çoğul,tamlanan da belgisiz bir sözcük olursa tamlayan eki “-in” yerine “-den” eki kullanılabilir.
*Aşağıdakilerden hangisi (Aşağıdakilerin hangisi)
*Yolculardan biri (Yolcuların biri)

2)Belirtili ad tamlamalarında kimi zaman tamlayan ile tamlanan yer değiştirebilir.
*Tadı yok sensiz geçen günlerin.

3)Belirtili ve zincirleme ad tamlamalarında tamlayan ile tamlanan arasına sözcükler girebilir.
*Masanın ayağı Masanın kırık ayağı)
*Evin borcu.(Evin bir türlü bitmek bilmeyen borcu)

4)Belirtili ad tamlamalarında tamlayan,tamlanan ya da ikisi birden zamir olabilir.
*Onun kızı (Tamlayan zamir)
*Çocukların bir çoğu (Tamlanan zamir)
*Onların bir çoğu (Tamlayan da tamlanan da zamir)

5)Tamlayanı zamir olan belirtili ad tamlamalarında tamlayan genellikle düşer.Bunlara “tamlayanı düşmüş ad tamlaması” denir.
*Olayı bize babası anlatmıştı. (Onun babası)
*Evimiz çok güzel oldu. (Bizim evimiz)
*Paran var mı?(Senin paran)

6)Bir tamlayan,birden çok tamlanan için;bir tamlanan da birden çok tamlayan için ortak kullanılabilir.
*Evin kapısı ve penceresi açık kalmıştı.(Tamlayan ortak)
*Ahmet’in,Murat’ın ve Deniz’in velisi toplantıya katılmadı.(Tamlanan ortak)
ADLARDA KÜÇÜLTME

Adlarda küçültme “cik ve ceğiz” ekleriyle sağlanır.
*Şu tepeciği aşarsak köy görünür.(Küçük tepe)
*Çocukcağız evin yolunu şaşırdı.(Küçük çocuk)

Adların sonuna getirilen “cik,ceğiz” ekleri adlara değişik anlamlar da katabilir.

*Anneciğimi çok özledim.(Sevgi)
*Bir milyarcık borç verir misin?(önemsememe-azımsama)

NOT:-cik eki kimi zaman somut bir varlığa ad oldukları zaman küçültme anlamını yitirebilir.
*Mehmetçik (Türk askeri)
*Gelincik (Çiçek ismi)
*Maymuncuk (Kapı kilidini açan araç)
ÇOĞUL EKİNİN (-LER,-LAR)GÖREVLERİ VE EKLENDİĞİ SÖZCÜKLERE KATTIĞI ANLAMLAR:
-Ler,-lar eki eklendiği sözcüğe her zaman çoğul anlamı katmaz;farklı anlam ilgileri de katabilir.

*Birazdan Zeynepler gelir.(Belirli bir aileyi belirtiyor)
*Bu cami Karahanlılar döneminde kalma.(Sülale,soy anlamı katmış)
*Müdür Beyler henüz gelmediler.(Saygı)
*Hanımefendiler daha uyanmadılar. (Alay,küçümseme, sitem anlamı katmış)
*On yaşlarında bir çocuktu.(Yaklaşık anlamı katmış)
*Hasta ateşler içinde kıvranıyordu.(Abartm a)
*Anadalu’da Yunus’lar bitmez.(Özel ada benzerleri anlamı katmış)
*Akşamları televizyon seyrederim.(Belgisiz sıfat yerine geçerek “her” anlamı katmış)

[Joss]

İSİMLER-ZAMİRLER
1. “Panjurları aralanmış pencereden ışık sızıyordu içeriye.”

Yukarıdaki cümledeki altı çizili isimlerin özellikleri aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

A)soyut-cins-tekil-basit
B)somut-cins-tekil-basit
C)somut-özel-tekil-türemiş
D)soyut-cins-çoğul-basit
E)somut-cins-tekil-türemiş



2.Aşağıdakilerden hangisinde altı çizili sözcüğün kökü isimdir?

A)İçindeki korkuyu bir türlü atamıyordu,uyuyamıyo rdu.
B)Solgun bir gül oluyor dokununca, dizesi kimi hatırlatır?
C)Dağ havasıyla daha bir gençleşmiş, güzelleşmişti.
D)Soğuk suların aktığı yüksekçe bir dağ köyüydü burası.
E)Çocuğun çağrısına kulak veren anne telaşla ayağa kalktı.




3.Aşağıdakilerden hangisinde “-lık,-lik” eki soyut bir anlam türettiği halde, cümle içinde somut bir varlığı karşılama işleviyle kullanılmıştır?

A)Kahramanlık gerektiren işler için cesur olmak gerekir.
B)Gençlik, acaba bizi nereye götürecek bu akşam?
C)İnsanlık, başka bir deyişle vicdan insanlarda zamanla gelişmiştir.
D)Akıllılık edersen hedefine erken varır, rahat edersin.
E)Özgürlük, başkalarının özgürlüğüyle sınırlı olmalıdır.





4. “-den” eki aşağıdakilerden hangisinde tamlayan eki görevinde kullanılmıştır?

A)Sözlerinden bir anlam çıkarmak mümkün değildi.
B)Kamyon, yokuşun tam ortasından geçti çekinmeden.
C)Aydın, her şeyden habersiz koltukta uyuyordu.
D)Sonbaharda her zaman senden bir şey vardır.
E)Şiirlerden birkaçını yayımlamayı hiç düşünmemiş.






5.Aşağıdakilerden hangisinde bir şeyin neye veya kime ait olduğunu bildiren bir ek (iyelik eki) kullanılmamıştır?


A)Gönlümde yatan şey, dışarıda okumaktır.
B)Ayakları turuncuya, gagası karaya benzer bir kırmızılıktaydı.
C)Galiba içlerinde en kırmızısı ve serti, bu karpuzdu.
D)Benim; tüm yaz, gündüz işe gidip akşam ders çalışan.
E)Aklı bir karış havada, ayakları yere basmıyor.





6.Aşağıdakilerden hangisinde “ler” eki “her” anlamında kullanılmıştır?

A)Böyle zamanlarda çok sakin ve sabırlı olmalısın.
B)Bulutlar geçiyor üzerimizden yavaş yavaş.
C)Sabahları uyanır uyanmaz gazete okurdu.
D)Okullar gezilip ihtiyaç analizi yapılacaktı.
E)Tüm konuları öğrenmek için planlı olmalısın.





7.Aşağıdakilerden hangisinde den” eki neden bildirme işlevinde kullanılmıştır?

A)Gözlerimin morarması geceler boyu uyumadığımdandır.
B)Okuduklarından en iyi şekilde yararlanmayı biliyordu.
C)Babadan kalma üç odalı, küçük bir evleri vardı.
D)Oturmuş, şundan bundan söz ediyorduk bahçede.
E)Onun mantıktan uzak konuşmaları bizi şaşırtmıştı.




8.Aşağıdakilerden hangisinde isim tamlaması kullanılmamıştır?

A)İç rahatlığıyla, korkusuzca yaşıyorum bu ücra yerde.
B)Çayın kenarından gidip eski bir taş köprüden geçtik.
C)Senin içeri girdiğini görünce ne diyeceğini bilemedi.
D)Bir gazete patronu olalı olaylara bakışı yazık ki değişti.
E)Deniz kıyısına balıkçı lokantaları sıra sıra dizilmişti.





9.Aşağıdakilerden hangisinde altı çizili sözcük somut anlamda kullanılmıştır?

A)Yüreğimde garip bir ağrı var, doktora gitmeliyim.
B)Onu tanımazsınız, o ne keçidir bilir misiniz?
C)Ayrılığın verdiği acıyla ne yaptığını bilmiyor.
D)Tatsız ilişkiler yaşanmaması için gerekeni yaptık.
E)Kafadan çatlak mısın be kardeşim, diye bağırıyordu.





10.Aşağıdakilerden hangisinde topluluk adı bir isim tamlamasında tamlanan görevinde kullanılmıştır?

A)Ordu komutanı, birçok askerin sorumluluğunu yüklenir.
B)Bilim düşmanı insanların eğitime ihtiyacı olduğu tartışılmaz.
C)Öğrenci velisi, okul müdürünün odasına bir dilekçeyle geldi.
D)Buranın halkı kız çocuklarına da mutlaka karateyi öğretirdi.
E)Milletin huzuru ve refahı için herkes birbirine hizmet etmeli.





11.Aşağıdaki altı çizili isimlerden hangisi soyut anlamlıdır?

A)Uzaktan gelen o sesle yıkıldı dünyam.
B)Gönül bir kuştur sevgilinin saçına konan.
C)Baharın kokusu, yaşama sevinci aşılıyor.
D)Kentin renk renk ışıkları gece bir bir söndü.
E)Böbreğindeki taş en az iki santimetre kadardı.





12.Ayın çevresinde bir ışık halkası
Denizden dumanlar tütmeye başladı
Islak ince bir yaz
Ağacına kadar işledi sandalın

Yukarıdaki dizelerde aşağıdakilerden hangisi yoktur?

A)Somut isim
B)Belirtili isim tamlaması
C)Birleşik isim
D)Tamlayanla tamlananı yer değiştirmiş isim tamlaması
E)Ayrılma durum eki




13.Aşağıdakilerin hangisinde çoğul eki almamış bir topluluk ismi kullanılmıştır?

A)Bir sürü gezer dağın ormanlık yamacında.
B)Sınıfların dışarı çıkarmalarına beş dakika kaldı.
C)Cahilliktendir halkların birbirine düşmanlığı.
D)Ellerinde çiçek demetleriyle geldi yanıma.
E)Ormanların tükenmesi, hayatın tükenmesidir.





14.Aşağıdakilerden hangisinde yansıma sözcük isim görevinde kullanılmamıştır?

A)Tencerenin fokurtusunu duyunca mutfağa koştu.
B)Gölge oyunu olan Karagöz bir zırıltıyla başlardı.
C)Önce şimşek çaktı, gök gürledi, sonra yağmur yağdı.
D)Kuşların cıvıltısı, ağaçların sesiyle sarmaş dolaştı.
E)Yaprakların fısıltısını dinleyerek dinlenirim hep.





15.Aşağıdakilerden hangisinde zaman anlamlı bir sözcük isim görevinde kullanılmıştır?

A)Yurt dışındaki küçük kardeşini görmeyeli yıllar oldu.
B)Akşam erken yatarsan daha düzenli bir yaşamın olur.
C)Haftaya önemli bir konuğumuz gelecek şehir dışından.
D)Sınava aylarca çalıştı, başarılı olarak emeğinin karşılığını aldı.
E)Dün çarşıya çıkmış, evin tüm ihtiyaçlarını almıştı.




16.Aşağıdakilerin hangisinde küçültme eki alan bir isim kullanılmamıştır?

A)Masmavi Akdeniz’de yüzen bu yat büyükçeydi.
B)Bu bölgede beyazımsıdır göğün mavisi yaz aylarında.
C)Ciğerden aldığı küçük bir parçacıktı zehirlenmesinin nedeni.
D)Acımtırak yemeğin sağlığa yararlı olacağı konusu tartışmalıydı.
E)Kedicik, annesine sığınmış hasta bir çocuğa benziyordu.





17. I-Değil yalnız yazların kızgın sıcaklarında
II-Hemen her gün, hele büyük kentlerde
III-Bulvarları tarıyor, hain gülüşleri sessiz.
IV-Pan’la karşı karşıya, gözleri kararıyor
V-Katı cıvık asfaltta yalınayak bir işsiz.

Yukarıdaki dizelerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

A)I.dizede hal eki vardır.
B)II. dizede tüm sözcükler basittir.
C)III. dizede ünlü daralması vardır.
D)IV. dizede iyelik eki kullanılmıştır.
E)V. dizede birleşik sıfat kullanılmıştır.




18. I-Gözlerden uzak yaşıyordu, kimsesiz.
II-Bedeninden kanlar fışkırıyordu.
III-İçimizde nice Molier’ler acılaşır kalır.
IV-Cumartesileri buluşur sinemaya giderdik.
V-2000’li yılların modasıdır düşük bel pantolon

Yukarıdaki cümlelerdeki “-lar,-ler” eki kaç değişik anlamda kullanılmıştır?

A)1
B)2
C)3
D)4
E)5




19.Aşağıdakilerden hangisinde ikileme isim görevinde kullanılmıştır?

A)Darı, darı! Hamama girdi kocakarı, dişleri sarı sarı.
B)Sesiz sedasız bir ortamda ders çalışma lüksü yoktu.
C)Kadın hırsızı yakalatmak için çığlık çığlığa bağırdı.
D)Zor iş yoktur, yarım yamalak bırakılan işler vardır.
E)Sarı sarı güllerin arasında beyaz papatyalar ekiliydi.




20.Aşağıdakilerin hangisinde “yanlış” sözcüğü isim görevinde kullanılmıştır?

A)Yanlış düşünceler, bilimin ışığıyla değiştirilebilir ancak.
B)Bu konuda bize yanlış bilgi verilmesinin hesabını soracağız.
C)Yanlışların zararını çekmektense işimi doğru yaparım.
D)Yanlış işler peşinde koşan insanlar,dorulara geç ulaşır.
E)Bu işe yanlış bir zamanda başlaması onun ticari hayatını bitirdi.



CEVAPLAR

1-E 2-C 3-B 4-E 5-D 6-C 7-A 8-C 9-A 10-D 11-B 12-C 13-A 14-C 15-A 16-D 17-B 18-E 19-A 20-C

[Joss]

ANLAM BAKIMINDAN ANLATIM BOZUKLUKLARI
1)Gereksiz Sözcük Kullanma:
Bir cümlede anlamları aynı olan veya anlamca biri diğerini içeren sözcüklerin birlikte kullanılması anlatım bozukluğuna yol açar.

*Kulağıma eğilerek alçak sesle bir şeyler fısıldadı.
*Bu yol yaya yürümekle bitecek gibi değil.
*Onlar da beş yıldır karşılıklı mektuplaşıyorlar.
*Geçmişteki hatıralardan bir şikayetim yok
*Ülkemizin sorunları bitmiyor ,tükenmiyor
*O günleri daha henüz dün gibi hatırlıyorum
*Bu gece ısı sıfırın altında eksi beş derece olacak.
*Gülmesinin nedeni bugün iyi bir haber almasındandır.
*Onunla ilk tanışmamızı unutamam.
*Dün gece uyurken gördüğü rüyayı anlattı.
*Sanki dalgasız bir deniz gibiydi yüzü.
*Sana söyleyeceğim bu gizli sırlarımı kimseye söyleme.
*Yaptıklarını kendi ağzıyla itiraf etti.
*Havada beyaz kar taneleri uçuşuyor.
*Bu iş yerinde aşağı yukarı üç dört yıldan beri çalışıyorum.
*Sınav yaklaştıkça öğrencilerin heyecanı gittikçe artıyor.
*Galiba başka çaresi de yok gibi görünüyor.
*Sınıfın boyu en kısa öğrencisini arkaya oturtmuşsun.
*Yaşlı adam söz almak için oturduğu yerden ayağa kalktı.
*Dosyadaki mevcut belgelerden anlaşılıyor ki bu iş uzun sürecek.
*Artık bundan sonra oraya gitmene gerek kalmadı.
*İki kardeşten en küçüğü okula gitmiyordu.
*Bu saatte oraya yalnız gidemem;seninle birlikte gitmek istiyorum.
*İşte seninle bu yüzden dolayı konuşmak istemiyorum.
*Niçin böyle yüksek sesle bağırıyorsun ki?
*Biz onlara iki günde bir, gün aşırı giderdik.
*Yorulmamıza rağmen basamaklardan yukarı hızlı hızlı çıkıyorduk.
*Türkçede Arapça ve Farsça dillerinden gelmiş sözcükler vardır.
*Böyle havalarda eve bir tane bile ekmek götürmeyi unutur.
*Kadın küçük çocuğa yaklaşarak senden büyük ağabeyin var mı diye sordu.
*Yarınki toplantıda ülkenin ekonomik ve iktisadi problemleri tartışılacak.

2)Sözcükleri birbiriyle karıştırma:
Anlamları veya yazılışları çok benzer olan sözcüklerin karıştırılması cümlenin anlam bütünlüğünü bozar.

*Geri kalmışlık Türkiye'ye özel bir durum değil.
*Bu binalar gerçekten çok yaklaşık yapılmış.
*Size birazdan düğün resimlerini göstereceğim.
*Bir öğrenci sınıfta kalmışsa onun sınıfı geçmesini güçlendiren nedenleri araştırmak gerekir.
*Bizden son öğretim durumunu gösteren bir belge istedi.
*Vatandaşlarımız arasında din ,dil,ırk ayrıntısı yapılamaz.
*Bazı öğrenciler derste çok çekimserdir.
*Uzun saçlı bir genç geldi,kendini bize tanıştırdı.
*Vezüv etken bir yanardağdır.
*Deterjandan elleri tahrip oldu.
*Bu bölgenin kendine özgün gelenekleri vardır.
*Camdan yankılanan ışık gözlerimi kamaştırdı.
*Yazarın on dördüncü kitabı da yayınlandı.
*Belediyeler sık sık güz etkenlikleri yapıyor.
*Çocukların birbirleriyle uygunluk içinde olmaları çok güzel.
*Bu iki olay arasında hiçbir ayrıcalık yok.
*Fiyatlar çok pahalı olduğu için satışlar çok durgun.
*Kar yolu kapadığı için geçit servis yolundan sağlanıyordu.

3)Sözcükleri Yanlış Anlamda Kullanma:
Sözcük anlamlarına uygun yerde kullanılmadığı zaman ya da yanlış anlama gelecek şekilde kullanıldığında anlatım bozukluğu doğar.

*Bu onların bolluğa düştükleri zaman bile savurganlık etmelerine yol açar.
*Şimdi size yarın yayınlanacak programlardan bazılarını hatırlatıyoruz.
*Bence sizin bu sınavı kaybetme şansınız hiç yok.
*Alınan bunca borç Türkiye'nin Avrupa'ya bağımlı olmasını sağladı.
*Bugün dünyanın yüz kırk ülkesinde cüzamlılar günü kutlanıyor.
*Bu yıl babamın yüzünden sınıfı geçtim.
*Annesi iyi çorap dokurdu.
*Ektiğin fidanlar meyveye döndü.
*Her türlü girişimden çekinmeyen biriydi.
*Aldıkları para mutluluklarına yol açtı.
*Cumhuriyet 1923 tarihinde ilan edildi.
*Ben 21 Mart 1978 yılında doğmuşum.
*Uzun bir ders yılı daha tamamlanmak üzere tatil iyice yanaştı.
*Tırnakların bir hayli büyümüş.
*Dünden itibaren yağmur yağıyor
*Adamın başına silahı dayayarak cebindeki parayı çalmışlar.
*Bize yapılacak her türlü baskı bizi yolumuzdan alıkoyamayacaktır.
*Bu gençleri azımsamak ,onların başarılı olacaklarına inanmamak doğru değil.

4)Sözcüğün Yapısındaki Yanlışlık:
Bir sözcük dilbilgisi kurallarına aykırı türetilirse anlatım bozukluğu doğar.

*Mehmet Efendi on beş yıldır bakkalcılık yapıyor.
*Yiyecekleri kokturmuşsun.
*Bölgevi sorunlar artıyor.
*Her şeyi pahalılandırmışsınız .
*Bilinçleşmenin gerçekleşmesini eğitim sağlayacaktır.
*Dilimizi çirkinletmeyelim.
*Sizce bu kişi kaçtı mı kaçtırıldı mı?

5)Yerinde Kullanılmayan Sözcük veya Öğeler:
Bir sözcüğün cümlenin akışına veya anlamına uygun yerde kullanılmaması anlatım bozukluğuna yol açar.

*Hakan çok iyi futbolcu ama fazla topla oynuyor.
*Bu çocuk seneye yüksek inşaat mühendisi olacak.
*Eski Adana millet vekillerinden biri daha ölmüş.
*Günde kırk kere limonlu salatalık turşusu satan dükkana uğrardı.
*Cesetler çok denizde kaldığından çürümüş.
*Burada her Allah'ın günü kaza oluyor.
*Başbakan Çin'e bu yılın sekizinci büyük gezisini yapıyor.
*Değil bir lokma ekmek bir tabak yemek yine bulamaz.
*Bakanımız bir hafta içinde petrol üreten ülkeleri gezecek.
*Ağrısız kulak delinir.
*Atatürk'ün 119.doğum yılı törenle kutlanmıştı.
*Bu yemek fazla dışarıda kaldığı için bozulmuş.
*THY'ye ait 158 yolcunun bulunduğu uçak denize düşmüş.
6)Anlamca Çelişen Sözcüklerin Bir Arada Kullanılması:
Bir cümlede anlamca birbirine ters olan sözlerin birlikte kullanılması cümlenin anlam bütünlüğünü bozar.Genellikle kesinlik ihtimal çelişkisi görülür.

*Hiç şüphesiz bu olaya en çok üzülen başkan olsa gerek.
*Şüphesiz sanatçı bu alanda çok başarılı eserler vermiş olmalı.
*Kesinlikle söyleyebilirim ki tedavi hastayı ayağa kaldırabilir.
*Gönderdiğim paketi eminim bugüne kadar almış olmalısınız.
*Müdür Bey bu adam için:"Çok mütevazı , burnundan kıl aldırmayan biridir."diyor.
*Artık kesinlikle böyle bir hataya düşmeyebilir.
*Okulu bitireli hemen hemen tam on yıl oldu.
*Elbette onunla birlikte gitmiş olabilirler.

7)Deyim ve Atasözü Yanlışları:
Deyimler ve atasözleri kalıplaşmış ve halk diline,kültürüne yerleşmiş kelime gruplarıdır.Bu yüzden deyimlerdeki kelimeler kesinlikle değiştirilemez.Kulla nılan deyim, cümleye de uygun olmalıdır.

*Babasını görünce paçaları tutuştu.
*Çok acıktım midem zil çalıyor.
*O kadar kalabalık ki çuvaldız atsan yere düşmez.
*Ona ayak bağı oluyor , işini çabuk bitirmesini sağlıyordu.
*Ona yardım et elinden geleni ardına koyma.
*Alma garibin ahını çıkar aheste aheste.
*Ev sahibi ,Ayşe Hanıma bu ne şıklık böyle deyince Ayşe Hanım üzerine alındı.
*Konferansta konuşmacının anlattıkları herkesin dikkatini çekmişti.Tüm dinleyiciler kulak kabartmış ,konuşmacıyı dinliyordu.
*Bu görüntüler karşısında saçlarım diken diken oldu.
*Bu konuyu onunla bir görüş o yol yolak bilen biridir.

8)Gereksiz Yardımcı Eylemler Kullanma:
Türkçede doğrudan fiil olarak çekimlenebilecek bir kelimenin yardımcı eylem alarak çekimlenmesi yanlıştır.

*Boşuna umut etme oraya gelmeyeceğim.
*Benden kuşku etmemelisin.
*Senin düşüncelerin hiçbir zaman bana etki etmez.
*Bu işi onun yapabileceğinden şüphe etmiyorum.
Not:Bu konuyu bazı kaynaklar anlatım bozukluğu olarak kabul etmez.ÖSS'de de şimdiye kadar böyle bir soru çıkmamıştır.

9)Mantık Hataları: Msn Öğretmen össkpssGazeteler Sohbethazır mesajlarders izleBelirli Gün ve Haftalar Çanakkale savaşışiir
İyi ve sağlam bir cümlenin temel mantık ilkelerine uygun olması gerekir aksi taktirde anlatım bozukluğu yapılmış olur.

*Seninle değil şehir içinde gezmek, dünya turuna bile çıkılmaz.
*Önümüzdeki haftanın önemli programlarından bazılarını sizlere hatırlatmaya çalıştık.
*Beyin zarı iltihapları iyi tedavi edilmezse ölüme;hatta sara nöbetlerine dahi yol açabilir.
*Tezgahtar müşterinin aldığı oyuncağı kağıda sardı ve müşteriye verdi.
*Karar TBMM'nin 230'a karşı 190 oyla aldığı bir kararla kabul edildi.

10)Zamir Eksikliğinden Kaynaklanan Anlatım Bozuklukları:
Bazı cümlelerde iyelik zamiri kullanılmadığı taktirde bir anlam belirsizliği ortaya çıkar.Cümlenin başına hem senin hem de onun zamirini getirebiliyorsak orada bir anlam belirsizliği vardır.Bu tip cümlelerdeki anlam belirsizliğini gidermek için cümlenin uygun bir yerine iyelik zamirinin getirilmesi gerekir.Aksi taktirde anlam belirsizliğinden kaynaklanan bir anlatım bozukluğu doğar.

*Ehliyetini polis almış öyle mi?
*Bana ne söyleyeceğini biliyorum.
*Geleceğini ben biliyordum.
*Yarışmada birinci olduğuna sevindim.

Not:Bazen de bu belirsizlik noktalama işaretleriyle giderilir.

*Hırsız, çocuğu kovaladı.
*Genç, adama seslendi.
*O, soruları yapamadı.

11)Karşılaştırma Hataları:
Bazı cümlelerden iki farklı anlam çıkabilmektedir.Bu tip karşılaştırma bildiren cümlelerdeki anlatım bulanıklığı giderilmediği taktirde anlatım bozukluğu ortaya çıkar.

*Adam,politikayla karısından çok ilgileniyor.
*Bu kötü insanlara sizden çok kızıyorum.
*Sen onu benden çok aradın.

DİLBİLGİSİ BAKIMINDAN ANLATIM BOZUKLUKLARI

1)Yüklem Yanlışlığından Doğan Anlatım Bozuklukları:
Yüklemle ilgili yanlışlıklar, yüklemin çatı,kişi,zaman,yard ımcı eylemler,ek eylemler gibi noktalarda cümleye uygunluk göstermemesi durumudur.

*Kahvaltıda peynir,ekmek ve çay içtik.
*İçkiyi az sigarayı hiç içmem.
*Kimin dürüst,kimin dürüst olmadığını biliyor.
*Suçlamaların yersiz ve doğru olmadığını söyle.
*Baloya güzel bir elbise ve pahalı mücevherler takarak gelmişti.
*Çocuklarıyla bazen çok bazen de hiç ilgilenmezdi.
*Sabahları erken kalkar ve sakin havada koşuyordu.
*Annem yemek pişiriyor biz de ona yardım ediyorduk.
*Boyu kısa , bedeni de pek biçimli değildi.
*Aldığı şeyler hem pahalı hem de kaliteli değilmiş.
*Bu geziye okulumuz öğrencilerinden ve disiplin cezası almayanlar katılabilecek.


2)Özne Yanlışlığından Doğan Anlatım Bozuklukları:
Cümlede öznenin bulunmamasından,özne nin gereksiz ekler almasından, ya da özne olmayacak bir sözün özne gibi kullanılmasından kaynaklanır.

*Dernek müdürünün yetkileri alındı ve kovuldu.
*O insanların sayısı azalıyor bulunmaz oluyor.
*Belediye tarafından yaptırılan dört katlı binanın inşaatı bitirildi ve hizmete girdi.
*Yaşlı adamın parası alınarak evine gönderildi.
*Viraja hızlı giren aracın lastiği patladı ve kaza yaptı.
*Herkes kazayı seyrediyor, yardım etmeyi düşünmüyordu.
*Hastanın durumu gittikçe kötüleşiyor,yerinden kalkamıyordu.
*Filmin güzelliği herkesi etkiledi;çünkü güzel çekilmişti.


3)Özne Yüklem Uyuşmazlığından Kaynaklanan Anlatım Bozukluğu:
Öznenin tekillik çoğulluk ve şahıs bakımından uyuşması gerekir;aksi taktirde anlatım bozukluğu ortaya çıkar.

a)Topluluk isimleri özne ise yüklem tekil olur;ancak topluluk isimleri çoğul eki alıyorsa yüklem de alabilir.

*Bizim takım sahaya çıktılar.
*Takımlar nihayet sahaya çıktılar.
*Ordular uzun süredir savaşıyor.

b)Bitki,hayvan,cansı z varlık ve organ isimleri çoğul durumda özne ise yüklem tekil olur.

*Nedense köpekler sabaha kadar havladılar.
*Çiçekler sıcaktan kurumuşlar.
*Bu sıralar çok sağlam yapılmışlar.
*Seni görünce gözlerim dolar.
Not:İnsan dışı varlıklar kişileştirme yolu ile çoğul özne ise yüklem de çoğul olabilir.

*Martılar denize dalıp dalıp çıkıyorlar.
*Martılar bize selam getirdiler.
*Dağlar beyaz şallarını omuzlarına attılar.

c)Eylem isimleri ,çoğul özne ise yüklem tekil olur.
*Gülüşmeler çok uzun sürdüler.
*Tartışmalar sabaha kadar devam ettiler.

d)Çoğul sayılar özne ise yüklem tekil olur.
*İki kişi bankayı soymuşlar.
*Derse on öğrenci girmediler.
*Bana beş soru bıraktılar.



e)Saygı,sitem,küçüms eme gibi durumlar için özne tekil de olsa yüklem çoğul yapılabilir.
*Ahmet Bey bizi hatırlamadılar.
*Ayşe Hanım odasında yoklar.

f)Öznede belgisiz zamir ya da belgisiz sıfat varsa yüklem tekil olur.
*Hiçbiri sizi görmüyorlar.
*Herkes bu konuda aynı fikirdeydiler.
*Birçok kişi aynı sorunu tartışıyorlar.

g)Bir cümlede birden fazla özne varsa ve bu öznelerin biri 1. kişi ise yüklem 1. çoğul olur.
*Ali, Ahmet ve ben dün size uğramıştık.
*Ben ve kardeşim size inanmıyoruz.

h)Birden fazla özneden biri 2.kişi ise yüklem 2.çoğul;öznelerin biri 3.kişi ise yüklem 3. çoğul olur.
*Sen ve kardeşin derse girmemişsiniz.
*Ahmetle o bu akşam gelecekler.
*Ben,sen,o burada nöbet tutacağız.
*O ve Murat bunu hemen yapacaklar

4)Tümleç Yanlışları:
Özellikle sıralı cümlelerde tümleç (dolaylı tümleç,nesne,zarf tümleci) kullanılması gereken yerde kullanılmamışsa anlatım bozulur.Bir tümlecin birden çok yüklem için ortak kullanımı mümkündür.Ancak bu ortak tümleç yüklemlerden birine dahi uymazsa cümlede anlatım bozukluğu doğar.Tümleç yanlışlarını şu başlıklar altında inceleyebiliriz:

a)Dolaylı Tümleç Eksikliği:

*Düşman kenti bombaladı ; ama giremedi.
*Çukurova'nın toprağı insanı diriltir, umut verir.
*Sizi önemseyen ve inanan insanlar var.
*Gençlerden çok şey bekliyoruz;fakat değer vermiyoruz.
*Kadının içeri girmesiyle çıkması bir oldu.
*Bu evden nefret ediyordu ;ancak darda kalınca geliyordu.

b)Zarf Tümleci Eksikliği:
*Yeni yetişen sanatçılara yardım eder,ilgilenirdi.
*Bir daha seni görmek ve karşılaşmak istemiyor.
*Arkadaşlarını aradı,sonra buluştu.
*Kötü bir beste yaptığımda beni eleştirir ve tartışırdı.
*Senin sorunlarını çözmeye çalışıyor; başa çıkmak için uğraşıyoruz.

c)Nesne Eksikliği:

*Size teşekkür etmek ve kutlamak istiyor.
*Yazıya özendiği,dikkatle yazdığı belliydi.
*Sana telefon açmış,merak ediyormuş.
*Evin onarımını haftaya bitirecek , sonra da satacak.
*Bu kuralların gerekli olduğunu biliyorum;ama uygulayamıyorum.
*Yardıma muhtaç olanlara yardım eder , doyururdu.
*Onun sıcacık sesi bize ulaşır,mutlu ederdi.
*Yazılarında, halkı soyanlara çatar,yerin dibine batırırdı.
*Suçlunun evini bastılar,yakalayıp polise teslim ettiler.

5)Tamlama Yanlışları:

a)Bir sıfatla bir adın ortak tamlanana bağlanması anlatımı bozar:

*Doğa ve toplumsal olayları inceledik.
*Dün epik ve aşk şiirleri okuduk.
*Askeri ve devlet okullarına giriş sınavı yapılacak.
*Gençlik, duygusal ve kişilik sorunları yaşıyor.
*Politik ve ahlak yozlaşması önemli bir sorundur.

b)Çoğul anlamı taşıyan bir sıfattan sonra gelen ad tekil olmalıdır:

*Birçok seneler geçti.
*Bizde iki türlü düşünürler vardır.
*Her türlü tedbirler alındı.
*Birçok festivaller düzenlendi bu yaz.
*Bin türlü çiçekleri derledim sana.

c)Tamlayan Eki Eksikliği:

*Her önüne gelen aklına esen sözcüğü dilimize mal etmesi yanlıştır.
*Bu duygular geçici ve insanı yanıltıcı olduğu bilinmelidir.
*Büyük emek harcanarak yazılan eserler bilimsel bir yaklaşımla değerlendirilmesi gerekir.


d)Tamlayan Eksikliği:

*Öğrenciye bir şey vermeden gelişmesini umma.
*Arkadaşına yardım ederek mutlu olmasını sağladı.
*Tanıdıklarından alışveriş yaparak para kazanmalarına katkıda bulunurdu.
*Çocuklarıyla her konuyu konuşur , yanlışa düşmemelerine çalışırdı.

6)Eylem - Eylemsi Arasındaki Çatı Uyuşmazlığı:
Birleşik veya sıralı cümlelerde aynı özneyi alan yüklemlerin her ikisi de etken veya her ikisi de edilgen olmalıdır.
*Bütün sorunlar halledilip öyle gidecekti.
*Bütün sahipsiz hayvanlar toplanıp şehir dışına götürecek.
*Sorular çok dikkatli okuyarak çözülsün.
*Çok emek harcanıp az para kazanabilmiş.



ANLATIM BOZUKLUKLARI

1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir anlatım bozukluğu yoktur?

A) Geçmişteki hatıralarımıza gülümseyerek baktığımız
anda büyümüşüz demektir.
B) Açlık ne dost,ne akraba,ne insanlık ne de hak tanı-
maz.
C) Ne hikmettir ,şu dünyaya gelen ağlar giden ağlar.
D) Küllük, arka arkaya yaktığım sigara izmaritleriyle
dolmuştu.
E) Akıllı adam,kendi aklını kullanır;daha akıllı adam
başkalarının da aklını kullanır.






2. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir anlatım bozukluğu vardır?

A) Halkın bu dünyadan benim hiçbir şey alamadığımı
görebilmesi için elimi tabutun dışında bırakın.
B) Eğer özgürce yaşamıyorsak, ölümü karşılamamız
daha doğru olur.
C) Bir gün ayrılacağımızı düşünebilseydik, birbirimize
daha iyi davranırdık.
D) Voltaire, ölüm anında başında duran papaza: “
İçimde güzel bir yere göç ediyormuşum gibi bir his
var.” dedi.
E) Hangi işe elimi atsam yüzüme gözüme bulaştırıyorum.







3.Aşağıdaki cümlelerin hangisinde gereksiz sözcük kullanımından kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?

A) Bugün öğleden sonraki yağan yağmur, insanları
işlerinden alıkoydu.
B) İnsanoğlu şüphe içinde yaşamak için değil, sorup
öğrenmek için yaratılmıştır.
C) Dalgın kafayla bir şeyler öğretmeye çalışmak, rüzgar-
lı havada ateş yakmaya benzer.
D) Bugün bildiklerimizin dışında bir kelime bile öğren-
sek dünden farklı bir kişi oluruz.
E) Senin bir gecede okuduğun kitabı, ben senelerce ya –
zabilmek için saçımı ağarttım.


4. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir anlatım bozukluğu yoktur?

A) Asırlar önce yaşamış büyük bilim adamlarıyla
tanışıp görüşme fırsatını sadece kitaplar verir.
B) Kitap, seni öfkelendirmeyen, üzmeyen ve öğüt veren
en yakın arkadaşındır.
C) Cahil insanın susması gerekir, zaten sussaydı cahil
olamazdı.
D) Uçmasını bilmiyorsan uçurumun kenarında yuva
yapma.
E) Bu öğrendiklerimiz de, bizim ne kadar cahil
olduğumuzu daha fazla ortaya çıkartıyor.




5. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir anlatım bozukluğu yoktur?

A) İçtiği sigaranın dumanları gökyüzüne doğru
yukarılara yükseldi.
B) Sincaptan ders alınmalıdır ;çünkü alt dala ulaşabilmek
için üst dalı hedef alır.
C) Düşünceler, derinleştikçe üzüntüler artarlar.
D) Ağabeyini bulmak için bir aşağı bir yukarı çıkıyordu.
E) Kendi bildiklerini başkalarına öğret, başkalarının
bildiklerini de kendi bilgilerine ilave et.


6. “Ay bir yandan sen bir yandan sar beni.”

Bu cümledeki anlatım bozukluğunun nedeni aşağıdakilerden hangisinde verilmiştir?

A) Mantık hatası
B) Özne eksikliği
C) Yüklem eksikliği
D) Gereksiz sözcük kullanımı
E) Tamlayan eksikliği




7. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde diğerlerinden farklı bir nedenden kaynaklanan anlatım bozukluğu vardır?

A) Rüştü, iyi bir kaleci ;ancak fazla topla oynuyor.
B) Eğer sütü çok dışarıda bırakırsanız, süt bozulur.
C) Penceremden uçan kuş sürülerini izliyordum.
D) Sanatçının eserini yazdığı mekan uygunsa, tabi ki
daha orijinal eserler yazacaktır.
E) Günde on kez telefon satan dükkana uğrardı.

8. “Geçtiğimiz ay okulda yapılan toplantıya
katılamamıştım.”

Bu cümledeki anlatım bozukluğu aşağıdakilerin hangisinden kaynaklanmaktadır?

A) Özne – yüklem uyuşmazlığı
B) Gereksiz sözcük kullanımı
C) Mantık hatası
D) Çatı uyuşmazlığı
E) Tümleç eksikliği




9. I. Bugün GAP projesine yeterince ödenek
ayrılmadığı için bu proje neredeyse durma
noktasına gelmiştir.
II. Sınav giriş belgesi gelmeyenler ,ÖSYM
merkezine başvursun.
III. Görevliler , ÖSS sınavının yapılacağı
okulların önündeki satıcılara bağırmamalarını
söyledi.
IV.KPSS’ye on beş binin üzerinde
yaklaşık on üç bin öğretmen adayı girdi.
V. KKTC cumhuriyetine her alanda destek
olmalıyız,dedi.

Yukarıdaki cümlelerdeki anlatım bozukluğunun hangisi farklı bir nedenden kaynaklanmaktadır?

A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.




10. “Bir cümlede aynı ekleri alan kelimelerin peş peşe sıralanması bir anlatım kusurudur.”

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu açıklamaya örnek olabilecek bir anlatım kusuru vardır?

A) Akıl kendine ait bir yerdedir ve orada cehennemi
cennete ya da cenneti cehenneme çevirebilir.
b) İyi ya da kötü bir şey yoktur sadece düşünce onu öyle
yapar.
C) Şu anki eğitim sistemimiz tek tip insan yetiştirmek –
tedir.
D) Sokağa çıkıp biraz gezip arkadaşlarımla sohbet edip
sonra eve gelip yattım.
E) Yıllardır yaşadığım ve çok sevdiğim bu şehri ,Ada-
na’yı, bırakıp İstanbul’a gideceğim.







11. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir anlatım bozukluğu yapılmıştır?

A) Ehliyet alabilmeniz için lise öğretiminizi
tamamlamanız gerekir.
B) Unutmayın, gelecek de bir gün gelecek.
C) Yarın Siirt’ten Batman’a gidiyorum.
D) Kral da dilenci de aynı iştahla acıkır.
E) Ülkeler kılıçla alınır; adaletle korunur.




12. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yanlış yapılan- dırılmış bir sözcükten kaynaklanan anlatım bozuklu -ğu vardır?

A) Affetmek ve unutmak iyi insanların intikamıdır.
B) Yolsuzluk yapanlara gereken ceza verilmelidir.
C) Uzun süredir bu mahallede kasapçılık yapan Levent
Efendi, dün vefat etti.
D) Düşmanımın düşmanı benim dostumdur.
E) Yazımını bilmediğiniz bir kelime olursa, İmla
Kılavuzu’na bakınız.




13. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir anlatım bozukluğu vardır?

A) Kimi insanlar odaya girdiğinde aydınlatır, kimisi
çıktığında.
B) İnsanlar, birçok kez ölümden kaçmak isterken ölüme
sürüklenmişlerdir.
C) Bırakın hayat ilkbahar gibi, ölüm de dökülen sonba-
har yaprakları gibi olsun.
D) Birçok insanın değeri hayattayken değil;ancak öldük-
ten sonra anlaşılır.
E) Ayakta ölmek ,diz çöküp yaşamaktan daha iyidir.




14. “Bu civarda bayan pantolon satan bir dükkan yok
mu?”

Bu cümledeki anlatım bozukluğu aşağıdakilerin hangisinden kaynaklanmaktadır?

A) Gereksiz sözcük kullanımı
B) Anlamca çelişen sözcüklerin bir arada kullanılması.
C) Özne eksikliği
D) İyelik eki eksikliği
E) Çatı uyuşmazlığı





15.Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “yaşamı boyunca” sözü gereksiz kullanılmıştır?

A) Adamcağız, yaşamı boyunca çocuklarına iyi bir
gelecek sağlamak için çalıştı durdu.
B) Yaşamın boyunca bu vicdan azabını çekeceksin.
C) Karısını ve çocuklarını öldüren adam yaşamı
boyunca müebbet hapse mahkum oldu.
D) Yaşamım boyunca bu yaptıklarını hatırlaya -
cağım.
E) Çocuklarınızın yaşamı boyunca mutlu olmasını
istiyorsanız onlara iyi bir eğitim veriniz.





16. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “geri” sözcüğü cümleden çıkartıldığında cümlenin anlamında herhangi bir daralma ya da bozulma olmaz?

A) Sendeki bütün kitapları geri alacağım.
B) Fabrika işçileri geri işe alındı.
C) Bende sana ait ne varsa hepsini sana geri iade
ediyorum.
D) Eğer bir karar verdiyseniz, geri adım atmayın.
E) Biraz daha geri gider misin?





17. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir anlatım bozukluğu yoktur?

A) O mahur beste çalar Müşgan’la ben ağlaşırdım.
B) Senin on yıl sonraki halini hatırladıkça üzülüyorum.
C) Çocukları çok sevdiğini ve asla zarar veremeyeceğini
söyledi.
D) Ağabeyim ders çalışıyor, ben de bağlama çalıyordum.
E) Sevmek, yalnızlığı göze alabilmektir çoğu zaman.





18. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir anlatım
bozukluğu yapılmıştır?

A) Aşk dilekleri,yüksek katlara bir türlü ulaşmazmış.
B) Her zamankinden çok farklı bir mektup okuyacaksın.
C) Divan Edebiyatı, Arap ve özellikle İran edebiyatının
etkisiyle gelişmeye başlar.
D) Çöplükten beslenenleri görünce bize anlatılan her
şeyi unutmak istedik.
E) Türkler, İslamiyet’i kabul ettikten sonra , hayata
bakış açılarında önemli değişiklikler olmuştur.



CEVAP ANAHTARI: 1) E 2) E 3) A 4) A 5) E
6) C 7) D 8) C 9) D 10) D 11) A 12) C 13) A
14) D 15) C 16) C 17) E 18) E

[Joss]

ANLATIM BOZUKLUKLARIYLA İLGİLİ KARMA CÜMLELER:* Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Yaban adlı romanında, Yunanlıların Türklere yaptığı zulmü çok ayrıntılı bir şekilde anlatmış ve bazı Türk köylülerinin Yunanlılara kucak açmasını eleştirmiştir.(çöz de görelim )
* Kalp Arapça bir sözcüktür ve bu sözcüğün sonu sert ünsüzle bitmektedir. (çöz çözebilirsen )
* Ağlayan kadın, yaşlı gözlerle kendisine sorulanları cevaplıyordu. (çöz çözebilirsen)
*Zaman zaman şiir yazıyor ve yayımlıyorum; ama ben şiiri hiçbir zaman köşe yazarlığı olarak görmüyorum. (Çöz çözebilirsen)
*Yeni yapılan bir müze törenle hizmete açıldı. ( Çözermiş )
*Adana'da otobüs bileti fiyatları yeniden ayarlandı. (çöz çözebilirsen )
*Bütün gün anlattığın o işi düşündüm.
*Mehtaplı pırıl pırıl bir gecede çiseleyen yağmur altında dolaşıyorduk.
*Sallanmaz o kalkışta ne mendil ne de bir kol.
*Birçok seneler geçti dönen yok seferinden
*Seçim döneminde her çeşit siyasal etkinliklerin yasaklanması gerekir.
*Bahçe sahibi gelince yavaş yavaş kaçıverdik.
*Son yazdığı romanına, isim bulmakta bir hayli zorlandı.
*Bu ayrılık hasreti canıma yetti.
*Politikacıların çoğu taraftarlarının oylarını cepte keklik sayıyorlar.
*Ankara, bir zamanlar surlarla kaplı bir şehirdi.
*Televizyon bize çok ucuza patladı.
*İşlediğin cezaların sonucuna katlanman gerekiyor.**
*Bölgedeki yangınların sabotaj sonucu çıktığı öngörülüyor.
*Takımlar son final maçının hazırlıklarını tamamladı.
*Bu konuda değişik alternatiflerimiz de vardı.
*Deriden yapılmış meşin bir çanta vardı elinde.
*Giyiminize ve kuşamınıza dikkat edin.
*Evleri denize karşıydı; fakat güzel bir evdi.
*Sergideki resimlerimin hepsi benim eserimdir.
*Geçen hafta kaybolan Ahmet'in kalemi bulundu.
*Babası istedi diye başka bir semte taşınan komşularına yardım ediyordu.
*Ağır ağır uzandığı yerden kalkarak balkon kapısını araladı.
*Her zaman için açıkça düşündüklerini ifade eder.
*Bu yemeğin kokusu fırında pişmiş köfteyi andırıyor.
*Seni kardeşim kadar seviyorum.
*Bana benziyordu oğlumun gözleri.
*Ekmek bulamıyorlarsa pasta yesinler.
*Bu adam ortanca oğluna benziyordu.
*Annem ve babam aynı gün evlenmiş.
*Öldüğü günden beri onu hiç görmedim.
*Elleri bir yılanınki kadar soğuktu.
*Kitabımı komşunun oğluna verecektim ;ama onu evde bulamadım.
*Çocuklar üstlerini başlarını batırmışlar ,onları yıkamalıyım.
*Arkadaşımla gezerken babam telefon açtı,işim olduğunu söyleyip ondan özür diledim. (çöz çözebilirsen)
*İnsanlık, deprem ve sel gibi beşeri afetlerden çok zarar gördü.
*Yemekler yenildi çaylar içildi.**
*Benim buraya geldiğimi kimse istemiyor.
*Olay, arkadaşlarının ters davrandığından kaynaklandı.
*İki yılda şirketin karını dört kat arttırdık.
*Kadının saçları ağarmış olmasına rağmen hala güzeldi.
* Tavanın sapı çıktığı için artık kullanılamıyor.
*Herkes içeri girsin dışarı çıkmasın.
*Ay bir yandan sen bir yandan sar beni.**
*Çok çalışmaktan yorgun düşmüş ,sağlığım bozulmuştu.
*Saksı 2. kattan aşağı düştü.
*Kardeşini bulmak için bir aşağı bir yukarı çıkıyor.*
*Suçlunun evini bastılar yakalayıp polise teslim ettiler.
*Bu adamların ve kadınların çocuğu da bizim okuldaydı.
*Dayımın üç kız çocuklarından biri liseye gidiyor.
*Dün yağan yağmur ekinlere zarar verdi.
*Araba çekilmeye çalıştıkça daha da batıyordu çamura.
*Marmara'da ölmüş bir kadın cesedi bulundu.
*Yüzme en iyi denizde öğrenilir. Msn Öğretmen össkpssGazeteler Sohbethazır mesajlarders izleBelirli Gün ve Haftalar Çanakkale savaşışiir
*Hem kendinde hem de arabada epey hasar varmış.
*Parayı önemserim ;ama gereğinden fazla da değer vermem.
*Bana unut dediler seni, unuttum.(çöz çözebilirsen)
* Bu şehrin üç yerinde üç ayrı gözyaşım var: Biri seni ilk gördüğüm yerde, biri beni ilk öptüğün yerde, biri de ya beni terk edip gideceğin ya da daima seveceğin yerde.
*Dünyaya yoksul geldim, yoksul gideceğim.
*Kimi insanlar odaya girdiğinde aydınlatır kimisi çıktığında
*Yıllar sonra doğduğu kasabaya gitmeyi hiçbir zaman istemedi.
*Hangi işe elimi atsam yüzüme gözüme bulaştırıyorum.
*Sen doğdun herkes güldü, bir tek sen ağladın.Öyle yaşa ki sen öldüğünde herkes ağlasın ,yalnız sen gül.
*Senin gibi çok duyarlı bir insanın aşk ile sevgi
arasındaki farkı anlamaması beklenemezdi.
* Türkler, İslamiyet'i kabul ettikten sonra , hayata bakış açılarında önemli değişiklikler olmuştur.
*Meyveler çok dolapta kaldığı için tatları değişmiş.
*Sen bunca zorluğa nasıl dayandın,nasıl başa çıktın?
*Bu durumda karşıdan gelen araçlar bizi,biz de onları görürüz.
*Sanatçı eserlerine duygularını katarak ölümsüzleştirebilir.
*Komisyon başkanının açıklamaları hiç şüphesiz olayın aydınlanmasına yardımcı olabilir.
*Koltuğuna oturmuş soğuk kanlı bir biçimde heyecanla maçı izliyordu.
*Bu tür kazalar ölüme hatta yaralanmalara yol açabilir.
*Konuyu çok değişik farklı kaynaklardan araştırdım.
*İnsanlar arasında sevgi tohumları dikmek için uğraşıyor.
*Herkes birbirini tanıyor;ama birbiriyle konuşacak konu bulamıyordu.
*Bu olay hepimizin ilgisini çekti ve derinden sarstı.
*Türk ve yabancı basında sinema üzerine yazıları ilk kez 1947 yılında yayımlandı.
*Her kuruluş bu konuda gereken önlemi alması gerekir.
*Ali'yi top oynarken gördüm.(çöz çözebilirsen )
*Kimi rüyalar insanların gelecekleri hakkında önemli ipuçları verebilirler.
*Eski eserlere önem vermeli,gelecek kuşaklara tanıtmalıyız.
*Kitapçıdaki sorular incelendi ve öğrencilere dağıtıldı.*
*Herkes bu davanın çok uzayacağına inanıyor ,kısa sürede sonuçlanacağına ihtimal vermiyordu.
*Onları görmek istemediğini dolaylı yoldan ima etti.
*Galiba hepimiz güncel hayatın karmaşası içinde sevdiklerimizi ihmal ediyoruz.
*O yıllarda evimizin bütün gerekli ihtiyacını amcam karşılıyordu.
*Bundan sonra ek ilave önlemlerin alınmasını sağlamalıyız.
*Boş vakitlerimde korku romanları okumasını çok seviyorum.
*Büyük şairlerin eserleri ne düşünce dünyasıyla ne de hayal dünyasıyla tam olarak bağdaşmaz.
*Öğretmenin yüksek sesle bağrışı,sınıfta bir sessizlik yarattı.
*Hayat herkes için kıymetlidir ;fakat anlamı kişiye göre değişir.
*Henüz uçak kazasından daha hiçbir haber alınmadı.
*Bu uçsuz bucaksız çölün ortasında bir atım ,bir de ben varım.
*Evin balkonundan akan insan selini büyük bir dikkatle izliyordu.
*Bir topluluk olarak onlar bizi ,biz de onları önemsemiyoruz.
*Pencereden uçan kuş sürülerini seyrediyorum.
*Bazı olayları sıcağı sıcağına hiç bekletmeden aktarmak gerekir.
*Bizimle birlikte sinemaya gelenler el kaldırsın.
*Bahçeye çam fidanı ,tarlaya buğday ekeceğiz.
*Bu lekeler çiçek hastalığının ilk belirtileriydi.
*Öğrencisinin başarısını övmek için yaptığı konuşmada sözünü esirgemedi.
*Çocukları aşağılık duygusuna iten ve güvensizlik veren davranışlardan sakınmalıyız.
*Annem sokağa çıkarken eşarbını ve yakası kürklü mantosunu giyer ,öyle çıkardı.
*Seni uyarmamın nedeni çok sevdiğimdendir.
*Bu sorunları sosyal ve hukuk devleti kurallarıyla çözümleyeceğiz.
*Ekmeğini ve suyunu içtiğim bu insanlara ihanet edemem.
*Yaşamı boyunca ülkesini tanıtmak ,yararlı olmak amacıyla çalıştı.
*Sanatçı yazın yaşamına şiirle başlamış ,romanla sürdürmüştür.
*O ,iş dönüşünde bize uğrar, beş on dakika sohbet ederdi.
*Hiçbiri düzenli çalışmamış,bu nedenle de sınıfta kalmıştı.
*Bazı öğrenciler bahçede toplanmışlardı.
*El dokuması kilimlerimiz,dünyanı n büyük müzelerinde sergilenmesi beni mutlu ediyor.
*Şairin şiir yazdığı ortam rahatsa daha güzel şiirler yazar.
*Onunla ilgili yaşadığım anıları hatırladıkça kendimi gülmekten alıkoyamıyordum.
*Ben ansiklopedileri,arka daşım da bilim teknik dergilerini inceliyordu.
*Birçok okuyucu bana bu konuda katılıyorlar.
*Seni bu kadar sevdiğimi bu kadar bağlandığımı bilmiyordum.
*Hazırlıksız öğrencilerin karşısına çıkmak yeni bir öğretmeni zor durumda bırakır.
*Yaşlı kadın kapıdaki çocuğa senden büyük ağabeyin var mı diye sordu.
*Gazetedeki çalışan herkes aylığının az olmasından şikayetçiydi.
*Çocuğu yönlendirirken sık sık öğüt vermek yanlıştır.
*Bana yanlış ithamlarda bulunuyorsunuz.
*Haberi hem gazetelerden hem de televizyondan izledim.
*Koca salonda ben ve bir yabancı kalmıştı.
*Ülkemizi yarın ziyarete gelen Fransa devlet başkanı iki gün sonra geri dönecek.
*Herkes sorumluluğunun bilincinde olması gerekir.
*Ülkemizdeki oto yedek parçalarının büyük bir kısmı yurt dışından ithal ediliyor.
*Ülkemizde çıkarılan bor mineralleri yurt dışına ham olarak ihraç ediliyor.
*Öğretmenler bilgiye ulaşmada öğrencilere rehber olup yol gösterendir.
*Uzanıp tutuver elimi, ne olur geri dön.(Sezen Aksu)
*Bir çizik attın gönlüme, kanattın(Tarkan)
*Eğer yazdığım şiirler tarafsız bir gözle incelenirse gerçek değeri anlaşılır.
*Bu küçük çantadan tomar tomar paralar çıktı.
*Yarışmada hepinize bol şanslar diliyorum.*
*Gerektiğinde susmasını bilmek gerekir.*
*Eldeki verilere bakarak eğitimin daha da kötüye gideceğini savundu.
*Ülkemizdeki enerji yetersizliğinden, bazı yörelerimizde elektrik kısıntısı başlayacak.
*Yaptığı resimleri ve karikatürleri bize gösterdi.
*Yazar bu romanda köy gerçekliğini ele almış.
*Testleri bizim öğretmenler hazırlamış, bir kurul tarafından da denetlenmiş.
*Eski dostları ara sıra aramak ve sohbet etmek iyi oluyor.
*Dün konuştuklarımızı anlattığını sanmıştım.
*Futbolda ortaya çıkan bu skandal nedeniyle birçok futbolcuların takımdan uzaklaştırılacağı söyleniyor.
*Bütün eski kitapların ciltlerini yeniledikten sonra raflara dizdik.
*Ben şiiri senden daha çok severim.
*Müdürümüz, sizin ve yeni işe başlayan Aslı Hanımın raporunu çok beğendi.
*Mahalledeki fakirlerle ilgilenen ,yardım eden bu adamı kimse tanımıyordu.
*Depremin olacağını herkes biliyor ama önlem almayı düşünmüyordu.
*Yemeğe arkadaşını da yanında getirdi.
*Arkadaşım eve ben sinemaya gittim.
*Başkaları için de olsa çalışmak bize zarar getirmez ,aksine yüceltir.
*Onların Orhan adında bir çocukları doğdu.
*Beğendinizse herkese, beğenmedinizse hiç kimseye söylemeyin.
*Ülkemiz giderek, Batı'ya yaklaşıyor mu, uzaklaşıyor mu bu bir tartışma konusu.
*Bilime ne denli önem verirseniz, o ölçüde yararlanırsınız.
*Dinleyicileri coşturdu,neşeli dakikalar yaşattı.
*Adlaşmış sıfat ve zamirlerden sonra virgül kullanılır.
*Yeni evleri biter bitmez taşınacaklarmış.
*Adamı tanımadığım birine benzettim.
*Müdür beyin sinirleri bir hayli bozulmuş ve ziyadesiyle üzülmüştü.
*Çocuğun elindeki balonlar patladılar.
*Sanatçı Avrupa kültürüne hayran olmuş, yakından tanımıştı.
*Türkçede sayı ve belgisiz sıfatlardan sonra gelen adlar çoğul eki almaz.
*Herkese başarılarını anlatır, kendine hayran olmasını isterdi.
*Geçirdiğim rahatsızlığı büyük bir başarıyla ameliyat ederek sağlığıma kavuşturdu.*
*O kurumda eğitim görmüş herkes,saygılı ,hoşgörülü ve esnek olmak gibi çok önemli erdemler kazanmışlardır.** öss
*Yaptıklarını kendi ağzıyla itiraf etti.öss
*Ozan, 1940 yıllarında yeni şiirimizin başta gelen adlarından biriydi.*öss
*Ekonomileri daha çok, yetiştirdikleri hayvancılığa dayalı.*öss
*Birçok okullarda on yıl süreyle öğretim görmüştü.
*Bu tembellik onun sınıfta kalmasına hatta zayıf almasına sebep olacak.
*Ne sen onu ne o seni anlıyor.
*Ne sen beni unut ne de ben seni.
*Ne onlar beni aldattı ne de ben onları.
*Otobüs yoğun sis yüzünden karşıdan gelmekte olan kamyonla çarpıştı.
*Sanır mısın ki bu sözleri millet dinler ve inanır.
*Genç yabancıya doktorun evini tarif etti.
*Üç saat süreyle görüştükten sonra basına bir açıklama yaptılar.
*Seni ömür boyu seveceğim ve değer vereceğim.
*Yaklaşık olarak tam üç yıl kaldık o şehirde.
*Yeni kurulan üniversite rektörleri cumhurbaşkanınca atanır.
*Onun tanıklığı ticari itibarımı sarsabilir, belki de hapse attırabilir.
*İyi romanlar yazmak isteniyorsa, bu romanların dil ve anlatımına özen gösterilmelidir.
*Bir işin yapılmasını istiyorsan kendin ,yapılmasını istemiyorsan başkasını gönder.
*İnsanlığın nefretine yol açan nükleer silahsızlanma görüşmeleri çıkmaza girdi.**
*Fen ve askeri liselere hazırlık kurslarımız başlamıştır.
*Spor kulübünün en iyi ciritçisi ,kulübünde branşının en iyisi olmaya çalıştığını söyledi.
*Gençlik sorunlarını iyi biliyor.
*Genel Kurul, bu kararı 68'e karşı 59 oyla almıştır.
*Arkadaşını kutladı ve tebrik etti.
*Siyasal düşüncelerinde ısrarlı ama inatçı değildi.
*Onu ne gördüm ne de bir şey söyledim.
*Arkadaşını çağırdı ve teşekkür etti.
*Asıl yanılgısı romanla öykü arasındaki ayrıcalığı göremeyişinden doğuyor.
*Sorumluluğunu kötüye kullanıp kullanılmadığı araştırılıyor.
*Üniversitelerimizin durumu düzelmedikçe, çağdaş üniversite olma niteliklerini büsbütün yitirebilir.
*Görevliler halka hizmet etmeli ve hor görmemelidir.
*İşveren, işçilerin bu çok haklı itirazlarına da göz yummuştu.
*Yazarın yetişmesine elverişli ekonomik ve kültür ortamı hazır mıdır?
*Anne ve çocuk ölümlerinde büyük ilerlemeler kaydedildi.
*Biz okula, onlar eve gidecekler.
*Harf devrimi 3 Kasım 1928 yılında yapıldı.
*Kar yağışının durması üzerine ulaşıma kapanan köy yolları açıldı.***
*Pislikten ve her türlü sağlık koşulundan yoksun olan lokanta kapatıldı.
*Çocuğu ailesi serbest bırakırsa ,çevresindeki kötü kişilerle arkadaş olabilir.
*Bu yıl ÖSS sınavı iptal edildi.
*Arkadaşım bir ,bense iki tost yedim.
*Yokuşa gelince trenin hızı yavaşlar.*
*Bu yüzden hepimiz yorgun düşer,çoğumuzun sağlığı bozulurdu.
*Tehlikenin boyutları kavranmış ve alınan tedbirlerle önlenmişti.
*Bazı gıda maddelerinin fiyatları gün geçtikçe artıyor ,önlenemez oluyor.
*Kıldığımız namazları ve oruçları kabul et,dedi.
*Çocuğu bir süre bekleyip gitti. (çöz çözebilirsen )
*Arkadaşımla, tiyatroya gitmek için akşam 20.30'da buluşacağız.**
*Kardeşim, toplantıdan hemen ayrılmak istediğini kulağıma yavaşça fısıldadı.
*Bu yıl da yine sınıfta kaldı.
*Ne engel ne sınır tanımaz.
*Uzun yıllardan bu yana bu köyde yaşardı.
*Giderken ders notlarını da yanında götürdü.
*Bundan böyle artık evin içinde sigara içmeye ve kitap okumak için daha çok zaman ayırmaya karar verdim.
*Korkunç bir patlama sesi duyuldu.
*Çok yetenekli bir çocuk ama bir o kadar da yetenekli.
*Fedakar öğretmenimiz, öğrencilerine tüm bildiklerini ve bilmediklerini öğretmeye çalışıyordu.
*Burada gördüklerini sen birine anlatmadığın sürece aramızda bir sır olarak kalacaktır.
*Bu çocuk eninde sonunda bu işi başaracak.
*Ne kadar ayrılık şarkısı varsa bu gece benim için çal.
*Bu bizim için önemli bir başarıdır ,öteki partiler de bundan ibret almalıdır.
* Tarihte bu uluslar, öteki ulusların arasına kaynaş¬mışlardır. ( ÖSS 2004)
* Çok çalıştığımız için başarı grafiğimiz ister istemez yükseliyor. (ÖSS 2004)
*Çayı demledikten sonra biraz bekletirseniz, ham olmaz.
*Nöbetçiyi çağır da şu bulaşık bardakları yıkayıversin.
*Seni üzen ve acı çektiren herkesten hesap soracağım.
*Başarılı bir öğretmen ,öğrencilerine bilgi verir ve başarabilecekleri alanlara yönlendirir.
*İddiaları yersiz ve bence pek doğru da değil
*O yaz birlikte birçok seyahat , birçok konser izlemiştik.
*Bütün sebzeler iki günde ,sanırım soğuktan, kurudular.
*Tam olmasa da altı yıl kadar orada çalıştım.
*Hem işi bırakmış hem de üstüne üstlük adamı mahkemeye vermiş.
*Dün de benimle bir buçuk saat süreyle görüştüler.
*Elimizdeki mevcut bilgiler bu işi halletmemiz için yeterli.
*Bugün ülkemizde yeni yeni insanlar sporun yararına inanıyor.
*Bu sanatçımız kendisinden on üç yaş küçük komşusunun oğluyla evlenmiş.
*Güzel güzel konuşuyor biz de onu dinliyorduk.
*Hafta sonlarında değil sadece bayram ve özel günlerde dinleniyordu.
*Gözlerinde büyük bir korkunun tedirginliği var.
*Öğleden sonra 15.45'te okulda mı yoksa daha önceden gittiğimiz çay bahçesinde mi buluşalım?(çöz çözebilirsen )
*Bayatlamış olan ekmeklerinizi de inek sahiplerine vererek ziyan etmemiş olursunuz.**
*Hasta olanlarla yaşlı olanlar bu kaplıcaya mutlaka gitmeliler bence.*
*Hükümetin deniz kenarında fabrikalar kurulması eleştiriliyor.
*Bu soruyu ne sen ne de ben çözebilirim.
*Türkler en zor koşullarda bile gülmesini ihmal etmiyor.
*Sanki birileri engellemeye çalışıyorlar bizi.
*Ağzından çıkan dumanlar gökyüzüne doğru yukarılara yükseldi.
*İnsanlar şu sıralarda çok satan kitaplara yöneliyorlar.
*Onun bu söylediklerini kulaklarımla duymasam kesinlikle inanmazdım.
*Ne kadar ayrılık şarkısı varsa bu gece benim için çal!..
*Meydanın kenarına kurulmuş olan kürsüye çıkan birinin işaret vermesi üzerine,yüz binlerce işçi, bir dakika ölen çocukların anısına saygı duruşuna geçiyor.
*Bütün bildiklerimi ve bilmediklerimi oğluma öğreteceğim.
*Kaderde bir köşe başında ölü olarak uyanmak da var.
*Baharın en güzel aylarından biridir nisan, mayıs.
*Beni duymayan arkadaşlar lütfen ellerini kaldırsın.
*Trafik kazasında hayatını kaybedenlere baş sağlığı dilendi.
*Cenazede sayıları on binin üzerinde yedi bin güvenlik görevlisi vardı.
*Galatasaray 2 - 0 yenilgiden 3 - 0 öne geçti.
*Geçtiğimiz hafta otelin toplantı salonunda saatlerce süren bir toplantı yapıldı;ancak arkadaş-
larımdan hiçbiri katılmamıştı. (çöz çözebilirsen )
*Bu yıl karınızı ortaklarınızla paylaştınız mı?
* Arabada hava yastığı varsa hiçbir şey olmaz.
*Dün hastalandığımda arkadaşlarımın hiçbirisi bu duruma aldırmamıştı. (çöz çözebilirsen )
*Küllük, Tekin'in birbiri ardınca yaktığı sigara izmaritleriyle dolmuştu.(çöz çözebilirsen )
*Kısaca öğrendiklerimi beni dinleyenlere anlatacağım.
*Müzikli toplantıların düzenlendiği yerlerde gençlerden çok orta yaşlı insanlara daha fazla rastlarsınız

[Joss]

*Genel kurul Doğu Karadeniz'in bölgesel sorunlarını gündeme getirdi.
*Derginin ikinci cildi 12. sayfadan itibaren başlıyor.
*Herhalde hiçbirimizin başka çaresi yok gibi görünüyor.
*Onun çekimser yapısı, ilk gözümüze çarpan özelliğiydi.
*Birçok kişiler çevre sağlığı konusunda bilinçli değil.
*Bucağın beş sınıflı bir ilkokulu, bir mescidi, sayısız hocaları vardı.
*Çalıkuşu, Yaban, Vurun Kahpeye romanı Kurtuluş Savaşı yıllarını yansıtır..
*Bunlar aslında pek basit, çözümlenmesi oldukça kolay problemlerdi.
*Ne yalan söyleyeyim, biraz senden kuşku ettim.
*Arkadaşımla, tiyatroya gitmek için akşam 20.3'da buluşacağız.
*Kardeşim, toplantıdan hemen ayrılmak istediğini kulağıma yavaşça fısıldadı.
*Ahmet,hiç dersine çalışmıyor,bu yıl da yine sınıfta kaldı.
*Ne engel ne sınır tanımaz.
*Uzun yıllardan bu yana bu köyde yaşardı.
*Giderken ders notlarını da yanında götürdü.
*Bundan böyle artık evin içinde sigara içmemeye ve kitap okumaya daha çok zaman ayırmaya karar verdim.
*Her sağlığına önem veren insan,her gün spor yapmalıdır.
*Çocuğu bir süre bekleyip gitti. (çöz çözebilirsen )
*.Amaç ve ereklerini saptamış bilinçli gençler yetiştirmeliyiz.
*Yaşlı,düşen çocuğun yüzüne baktı ve onu ellerinden tutarak yerden kaldırdı.
*Genç bakkal amcasının bütün şekerlemelerini yiyip bitirmişti.
*Yabancı diller arasında İngilizce dilini hep merak etmişimdir.
*İçinizden hiçbirinizin bu duygularımı anlayabileceğini zannetmiyorum.
*Suçlu olduğuna öylesine emindim ki;bütün hareketlerinden kuşku duymuyordum.
*Daha ilk yanıma geldiğinde kafasının bozuk olduğunu anlayabilmiştim.
* Korkunç bir patlama sesi duyuldu.
*1983'te kurulan azınlık hükümetine başbakan olarak görev yapmıştı.
*Ola ki senin düşüncelerine belki katılmaz,sen yine de ısrar et.
*Kadın misafirlerine Hoş geldiniz!dedikten sonra kolonya tuttu.
*Küçük yaramaz,dün ağaca tırmanayım derken merdivenden aşağı düştü.
*Müdür,bayan memurları odasında toplayıp onlara işyerinde nasıl giyinmelerini anlattı.
*Senin buraya geldiğini eminim ki o da duymuş olmalıdır.
*Bu sözlerini ciddiye alsaydım elbette böyle olmazdı.
*Takımımızın aldığı mağlubiyet ve yenilgiler taraftarları çileden çıkarıyor.
*Marmara, nüfus sayısı bakımından Türkiye'nin en kalabalık bölgesidir.
*Bana armağan edilenler benden çok, kardeşlerimin işine daha fazla yaradı.
*İnsan bir haksızlık karşısında ister istemez elinde olmadan tepki gösteriyor.
*Üzerimdeki pantolonu geçen ay çarşıdaki pazardan satın almış.
*Bu konuyu birbirimizle görüşerek halletmeliyiz.
*Her cuma yaklaşık sabah on sularında Atike'yle ders yaparız.
*Adana'da ilk defa başlattığımız bu kampanya ile ürünlerimizi beş taksitle vereceğiz.***
*İnsanı konu edinmeyen yapıtların gelecekte yaşama şansı yoktur. (çöz çözebilirsen )
*Bu romanların hepsi farklı türde yazılmış eserlerdir.***
*Onur,başını çevirdi,sisli gökyüzüne baktı,iri iri kar tanecikleri ağır ağır,döne döne sanki birbirleriyle dans ediyormuşçasına yağıyordu. (çöz çözebilirsen )
*Arkadaşımla üç saat süresince anılarımızdan bahsettik.
*Bakanımız bir hafta içinde petrol üreten ülkeleri gezecek
*Sınav tarihi yaklaştıkça ailelerin heyecanı artıyordu.
*Son zamanlarda durmaksızın,devamlı çalışıyor sınıfını geçmek için uğraşıyordu.
*Tsunami faciasında ölenlerin sayısının çok olması bizi düşündürüyor.
*Yaşadığı bunca olaydan sonra anasından doğduğuna pişman oldu.
*Sanat adına bir yenilik getirmeyen,eskiden beri alıştığınız biçimdeki bir yapıtı uğraşmaksızın anlamakla yetiniyorsanız sanatı gerçekten sevmiyorsunuz demektir. (çöz çözebilirsen )
*Yirmi katlı bu bina, çevredeki küçük binaların yanında dağ gibi kalıyordu
*Arkadaşıma Cağaloğlu'nda bir kitapçıda tesadüfen rastladım.
* Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Yaban adlı romanında, Yunanlıların Türklere yaptığı zulmü çok ayrıntılı bir şekilde anlatmış ve bazı Türk köylülerinin Yunanlılara kucak açmasını eleştirmiştir.(çöz de görelim )
* Kal Arapça bir sözcüktür ve bu sözcüğün sonu sert ünsüzle bitmektedir. (çöz çözebilirsen )
* Ağlayan kadın, yaşlı gözlerle kendisine sorulanları cevaplıyordu. (çöz çözebilirsen)
*Zaman zaman şiir yazıyor ve yayımlıyorum; ama ben şiiri hiçbir zaman köşe yazarlığı olarak görmüyorum. (Çöz çözebilirsen)
*Yeni yapılan bir müze törenle hizmete açıldı.
*Adana'da otobüs bileti fiyatları yeniden ayarlandı. (çöz çözebilirsen )
*Bütün gün anlattığın o işi düşündüm.
*Mehtaplı pırıl pırıl bir gecede çiseleyen yağmur altında dolaşıyorduk.
*Sallanmaz o kalkışta ne mendil ne de bir kol.
*Birçok seneler geçti dönen yok seferinden
*Seçim döneminde her çeşit siyasal etkinliklerin yasaklanması gerekir.
*Bahçe sahibi gelince yavaş yavaş kaçıverdik.
*Son yazdığı romanına, isim bulmakta bir hayli zorlandı.
*Bu ayrılık hasreti canıma yetti.
*Politikacıların çoğu.taraftarlarının oylarını cepte keklik sayıyorlar.
*Ankara, bir zamanlar surlarla kaplı bir şehirdi.
*Televizyon bize çok ucuza patladı.
*İşlediğin cezaların sonucuna katlanman gerekiyor.**
*Bölgedeki yangınların sabotaj sonucu çıktığı öngörülüyor.
*Takımlar son final maçının hazırlıklarını tamamladı.
*Bu konuda değişik alternatiflerimiz de vardı.
*Deriden yapılmış meşin bir çanta vardı elinde.
*Giyiminize ve kuşamınıza dikkat edin.
*Evleri denize karşıydı; fakat güzel bir evdi.
*Sergideki resimlerimin hepsi benim eserimdir.
*Geçen hafta kaybolan Ahmet'in kalemi bulundu.
*Babası istedi diye başka bir semte taşınan komşularına yardım ediyordu.
*Ağır ağır uzandığı yerden kalkarak balkon kapısını araladı.
*Her zaman için açıkça düşündüklerini ifade eder.
*Bu yemeğin kokusu fırında pişmiş köfteyi andırıyor.
*Seni kardeşim kadar seviyorum.
*Bana benziyordu oğlumun gözleri.
*Ekmek bulamıyorlarsa pasta yesinler.
*Bu adam ortanca oğluna benziyordu.
*Annem ve babam aynı gün evlenmiş.
*Öldüğü günden beri onu hiç görmedim.
*Elleri bir yılanınki kadar soğuktu.
*Kitabımı komşunun oğluna verecektim ;ama onu evde bulamadım.
*Çocuklar üstlerini başlarını batırmışlar ,onları yıkamalıyım.
*Arkadaşımla gezerken babam telefon açtı,işim olduğunu söyleyip ondan özür diledim.
*İnsanlık, deprem ve sel gibi beşeri afetlerden çok zarar gördü.
*Yemekler yenildi çaylar içildi.
*Benim buraya geldiğimi kimse istemiyor.
*Olay, arkadaşlarının ters davrandığından kaynaklandı.
*İki yılda şirketin karını dört kat arttırdık.
*Kadının saçları ağarmış olmasına rağmen hala güzeldi.
* Tavanın sapı çıktığı için artık kullanılamıyor.
*Herkes içeri girsin dışarı çıkmasın.
*Ay bir yandan sen bir yandan sar beni.
*Çok çalışmaktan yorgun düşmüş ,sağlığım bozulmuştu.
*Saksı 2. kattan aşağı düştü.
*Kardeşini bulmak için bir aşağı bir yukarı çıkıyor.
*Suçlunun evini bastılar yakalayıp polise teslim ettiler.
*Bu adamların ve kadınların çocuğu da bizim okuldaydı.
*Dayımın üç kız çocuklarından biri liseye gidiyor.
*Dün yağan yağmur ekinlere zarar verdi.
*Araba çekilmeye çalıştıkça daha da batıyordu çamura.
*Marmara'da ölmüş bir kadın cesedi bulundu.
*Yüzme en iyi denizde öğrenilir.
*Hem kendinde hem de arabada epey hasar varmış.
*Parayı önemserim ;ama gereğinden fazla da değer vermem.
*Bana unut dediler seni, unuttum.
* Bu şehrin üç yerinde üç ayrı gözyaşım var: Biri seni ilk gördüğüm yerde, biri beni ilk öptüğün yerde, biri de ya beni terk edip gideceğin ya da daima seveceğin yerde.
*Dünyaya yoksul geldim, yoksul gideceğim.
*Kimi insanlar odaya girdiğinde aydınlatır kimisi çıktığında
*Yıllar sonra doğduğu kasabaya gitmeyi hiçbir zaman istemedi.
*Hangi işe elimi atsam yüzüme gözüme bulaştırıyorum.
*Bir yalan ne kadar hızlı olursa olsun, hakikat ona yetişip geçer.
* S. D. in vücudunda estetik (ameliyat) var mı?
*80 bin civarında göz taramasından geçirilmiş ( ) hastamız var.
*Alkollü araç kullanmayın. (Aracı, alkollü kullanmayın.)
*En doğal vatandaşın ( ) hakkını koruyamıyorlar.*
*Mobilyalarınız ücretsiz evinize ( ) teslim edilir.
*Y. Dershanesi herkesi ücretsiz üniversite sınavına ( ) hazırlıyor.
*Su gibi şarapların ( ) içildiği düğünde olay çıktı
*Yeni eve ( ) geldim. (evin sıfatı söylenmek istenmiyorsa)
*Çırılçıplak gazetecilere ( ) yakalanan M.U. olay çıkardı. (gazeteciler çırılçıplak değilse)
*Mazeretsiz sınava ( ) girmeyenler az değildi.
*Dünyanın ilk üç bıçaklı ( ) tıraş makinesi
* Komutan gidince askerler kafasız kaldı. (baş)
*Küllük, Tekin'in birbiri ardınca yaktığı sigara (-ların) izmaritleriyle dolmuştu. (Tamlayan eki kullanılmazsa yakılan, sigara izmaritleri olur.)
*Allah misafiri. (Tanrı misafiri)
* Beni de düş kırıklığına uğrattın. (hayâl)
*Ne hayâllerle başlamıştık bu işe. Birlikte az mı çile paylaştık. (çektik)
*Reklâm aramız var şimdi onu izleyelim.
*Talihsiz bir kaza sonucu araba devriliyor.
*Çok üzgün bir haberle bültenimizi sonluyoruz.
*Mehmet Âkif ölümünün 15. yılında törenlerle kutlandı.
*Dinleyicilerimiz bu programları tepkileriyle desteklesinler.
*Tevfik Fikret yaşantısının son dönemlerini bunalım içinde geçirmiştir.
*Bu olay onun hasta olmasını sağladı.
*O gece şehrin ortasında bir ölü ölmüştü.
*Atalarımız zaman, nakittir demişler. (vakit)
*Sütten dili yanan ayranı üfleyerek içer. (yoğurdu, yer)
*Matematikten geçtiğini öğrenince etekleri tef çalmaya başladı.(zil)
*Kurt kocayınca ayının maskarası olurmuş. (köpeğin)
*Anlayana sivrisinek az. (Anlayana sivrisinek saz, anlamayana davul zurna az.)
*Hoşça kalın diyorum size.
*Bir cümle daha söylemek isteyeyim. (Bir cümle daha söyleyeyim.)
*Kurumuş olan çiçekleri vazodan çıkardım.
*Ne kadar ayıp, kulaklarımla duymasam inanmazdım.
*Karşılıklı selâmlaşıyoruz.
Fazlalık, genellikle eş anlamlı kelimelerin bir arada kullanılmasından kaynaklanır:
Yarı karanlık, loş bir yerde oturdular.
Henüz sınava daha var.
Size bir örnek daha vereyim meselâ.
İptal edilen sınav yinelenecek ve tekrarlanacak.
Hayat bir yaşam mücadelesidir.
Problemi çözebilecek alternatif seçenekler sunulabilir aslında.
Çocukların eğitim ve terbiyesiyle ilgilenmeliyiz.
Eğer merak etmezseniz anlatmayayım.
Yaklaşık iki yıla yakın bir zamandır Konya'da oturuyorlar.
Sorunlarımızı çözmeden meselelerimizi halledemeyiz. İşte bütün problemimiz bu!.
Kısaltmalardan sonra, kısaltmaya dahil kelimenin tekrar söylenmesi fazlalıktır: ÖSS sınavı (Öğrenci Seçme Sınavı sınavı), ÖSYM merkezi (Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Merkezi merkezi), GAP projesi (Güneydoğu Anadolu Projesi projesi), TBMM meclisi (Türkiye Büyük Millet Meclisi meclisi), ÜNTV televizyonu (Üniversite Televizyonu televizyonu) gibi.
Geçen Ramazan Bayramında Oktay'ı, Oktay'ın köydeki amcasını ve Oktay'ın büyük kardeşini de ziyaret ettik.
Bu yıl okuyacağımız dersler arasında ortak dersler denen dersler de varmış.
Televizyon kanallarında yeni program arayışı, aslında programlardan değil program içeriklerinden kaynaklanmaktadır.
Burkay'ın dayısının oğlunun çantasının fiyatı.
Selçuk Üniversitesinin Fen-Edebiyat Fakültesinin Doğu Dilleri ve Ede¬biyatları Bölümünün Urdu Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalının öğretim üyesi.
Merdiveni dayayıp, kayısı ağacına çıkıp, kalınca bir dala oturup, kayı¬sıları koparıp, sepetine doldurup, sepeti aşağı sarkıtıp yerdeki kovayı istedi.
Sekretere sormadan, izin almadan, kapıyı vurmadan içeri girdi.
Yerinden hızla kalkarak, pencereyi açarak, aşağıya bağırarak kardeşini çağırdı.
Biraz önce hışımla içeri giren, müdür yok mu diye bağıran, masaya vuran, yerinde tepinen sen değil miydin?
Bütün bildiklerimi ve bilmediklerimi oğluma öğreteceğim.
Kaderde bir köşe başında ölü olarak uyanmak da var.
Baharın en güzel aylarından biridir nisan, mayıs.
Beni duymayan arkadaşlar lütfen ellerini kaldırsın.
Trafik kazasında hayatını kaybedenlere baş sağlığı dilendi.
Cenazede sayıları on binin üzerinde yedi bin güvenlik görevlisi vardı.
Galatasaray 2 0 yenilgiden 3 0 öne geçti.
Geçtiğimiz hafta bir toplantı yapıldı. (Zaman yerinde duruyor biz mi geçiyoruz yoksa geçen zaman mı? Doğrusu geçen hafta olmalıdır.)
İfade kesinliği de bazen cümlelerin düşünce veya bilgi bakımından yanlışlığına yol açar:
Yahya Kemal'in Han Duvarları adlı şiir kitabı çok güzeldir. (Han Duvarları Faruk Nafiz Çamlıbel'in bir şiir kitabıdır.)
Selçuk Üniversitesinde 75.000 öğrenci (?) okuyor.
Arabada hava yastığı varsa hiçbir şey olmaz.
Kesin olarak bilinmeyen durumların veya olayların ifadesinde galiba, yanılmıyorsam, herhalde, zannedersem gibi ihtimal anlamı taşıyan bir kelime söylenirse yalancı durumuna düşülmez: Selçuk Üniversitesinde, yanılmıyorsam, 75.000 öğrenci okuyor. gibi.
Konunun olumlu ve olumsuz yönleri göz önünde bulundurularak bütün, daima, en çok, hepsi, herkes, hepsi, her zaman, hiç, hiç kimse gibi genel anlamlı kelimeler dikkatli kullanılmalıdır:
Herkes müzik dinlemekten hoşlanır.
Okulda başarılı olan herkes hayatta da başarılı olur.
Sen beni hiç dinlemezsin ki.
Dilimize Arapçadan çokluk biçimiyle giren beyanat (beyanlar), efkâr (fikirler), erzak (rızıklar), enbiya (nebiler, peygamberler), evliya (veliler), maruzat (arz edilenler) gibi kelimeler zaten çokluk olduklarından bunların Türkçe çokluk ekiyle (-lar, -ler) tekrar çokluk yapılması yanlıştır.
Dilde olmayan gramer biçimleriyle kelimeler oluşturmak da yanlıştır:
abicim (ağabeyciğim), alıkoyulan (alıkonulan), alolaşırız (telefonlaşırız), ayıpsın (ayıp ediyorsun), bakkalcı (bakkal), bi drink aliim (bir şey içeyim), bissürü (bir sürü), cep to cep (-), cepleşiriz (-), cevaplamak (cevaplandırmak), çekilebilinir (çekilebilir), çirkinletmek (çirkinleştirmek), demincek (demin), dolayında (dolaylarında), erdemliği (erdemliliği), free takıl- (-), fulle, ful yap (doldur, tamamla), geçebilemedi (geçemedi), gidebilemedi (gidemedi), güzel¬letmek (güzelleştirmek), hacın (haccın), hanımdan muhtar (hanım muhtar), haremlik (harem), icad ol- (icad olun-, icad edil-), iptal ol- (iptal edil-), kaçtı¬rıldı (kaçırıldı), kardeşâne (kardeşçe), kasapçı (kasap), koktur- (kokut-), madden (maddeten), manavcı (manav), napcaz (ne yapacağız), ne ki (ne var ki), özelliklen (özellikle), pahalılatmak (pahalılaştırmak), redetti (reddetti), sericen (sereceksin), sordu kine (sordu ki), sormiyyim (sormayayım), sorurdur (sorar), takıl bana (benimle gel), tayin ol- (tayin olun-, tayin edil-), vericeyiz (verece¬ğiz), verilebilinir (verilebilir), yaparaktan (yaparak), yeyildi (yenildi) gibi.
Hâl eklerinden birini diğerinin yerine kullanmak da yanlıştır: beni bi çay yap (bana bir çay yap), Selçuklu mağazamız saata kadar açıktır., nereyesun (neredesin) gibi.
ayar yap-( ayarla-), bekleme yap- (bekle-), bülten yap- (bülten çıkar-), dersini yap- (dersini ver-), etki et- (etkile-), film yap- (film çevir-), gecikme yap- (gecik-), kuşku et- (kuşkulan-), şüphe et- (şüphelen-), umut et- (um-) gibi.
Son zamanlarda bilhassa batı dillerinden yapılan yanlış çev