Azmi

[Joss]

Azmi

)

Azmi (Araþtýrmacý-Þair)
Yusufeli, 27 Nisan 1907 - Ankara, 11 Kasým 1987

Yusufeli’nin Erkinis (þimdiki adý Demirkent) köyünde doðdu. Asýl adý Mustafa Adil Özder’dir.

1. Dünya Savaþý (1914-1918) döneminde ailesiyle birlikte Sungurlu’ya göçtü. Öðrenimine orada devam etti. 1920 yýlýnda ailesi yeniden Yusufeli’ne döndü. 2 yýl kadar babasýndan ders alan Azmi, daha sonra Ersis Merkez Numune Mektebi bünyesinde sýnavlara katýlarak ilkokulu bitirdi. 1923 yýlýnda ise Erzurum Dar-ül Muallimin Mektebine girip 1928 yýlýnda mezun oldu.

Halk þiirine küçük yaþlardan beri ilgisi olan Azmi, okul yýllarýnda þiir yazmaya ve aþýklýk geleneðini öðrenmeye baþladý.

60 yýla varan öðretmenliði ve Kültür Bakanlýðýnda çalýþtýðý döneminde dolaþtýðý ve görev yaptýðý her yerde halk kültürüne iliþkin araþtýrmalarýný sürdürdü.

Yüzlerce makalesi ve yazýsý deðiþik yerlerde yayýmlanan Azmi, hemen her konuda þiir yazdý. Kendi çaðdaþlarýndan Efkari, Müdami gibi birçok aþýkla karþýlaþtý ve bu karþýlaþmalarý belgeledi.

Ayrýca 16. yüzyýlda yaþamýþ Bektaþi þairlerinden bir Azmi daha bulunmaktadýr.

Azmi’nin »Yusufelili Muhibbi« (1940), »Türk Çoruh’ta Kurtuluþ ve Anavatana Kavuþma Anlamý«, »Doðu Ýllerimizde Aþýk Karþýlaþmalarý« (1965), »Yusufelili Aþýk Muhibbi ve Mevlid-i Þerif« (1968), »Yazý ve Resimlerle Çevre Ýncelemesi, Artvin Ýli 1« (Abdullah Aydýn ile birlikte, 1969), »Artvin Folkloru 1« (1970), »Artvin ve Çevresi, 1828-1921 Savaþlarý« (1971), »Tarihte Çýldýr (Ahýska) Atabeyleri ve Torunlarý« (1971), »Resimli Artvin Ýli Bilgileri 1« (1971), »Muhibbi ile Esmahan Hikayesi« (1976) adlý kitaplarý yayýmlanan Azmi’nin özellikle Artvin ve Kuzeydoðu Anadolu aþýklýk geleneðinde önemli çalýþmalarý oldu.

Yaptýðý araþtýrmalarýn çoðu yayýmlanma olanaðý bulamamasýndan ötürü ya kendi arþivinde ya da Milli Kütüphane ve HAGEM bünyesinde saklanmaktadýr.

Azmi’nin þiirlerinin bir bölümü Hayrettin Tokdemir tarafýndan »Yusufelili Azmi« (1997) adýyla yayýmlandý.