Kısa Boylu Çocuğa Yaklaşım

[Periyim]

Kısa Boylu Çocuğa Yaklaşım

Bir bebek nasıl büyür ? Bir takım belirtileri saptamak amacıyla çılgınca boy ve kilo eğrilerini inceleyen titiz ebeveynlerin korkularının aksine bebek kendisi için normal olan bir düzende büyür. Bir bebeğin gelecekteki boy ve ağırlığı büyük ölçüde döllenme anında belirlenmiştir. Doğum öncesinde içinde yaşadıkları koşulları yeterli olan, doğum sonrasında da sevgiden ve gıdadan yoksun bırakılmayan bebeklerin çoğu eninde sonunda genetik potansiyellerini gerçekleştirirler. Genellikle hayatın ilk üç yılında büyüme hızında ve boyunda sapma olması çok sık olmayıp ebeveyn boylarıyla ilgili olup sıklıkla normaldir. Ufak tefek ebeveynden olan iri bir bebeğin büyüme hızı genellikle ikinci yılın sonunda azalmaya başlayarak kendi genetik potansiyeli doğrultusunda devam eder.
Aksine iri anne babası olup sağlıklı prematüre bir bebeğin büyüme hızı özellikle ilk altı ay içinde çok hızlı bir artış gösterir. Özellikle üç yaşından sonra görülen büyüme hızındaki sapmalar anormal olup incelemeyi gerektirir. Ergenlik döneminde büyüme hızında tekrar hızlı bir artış olur. Ergenlik döneminde nihai boya ulaşılır.

Normal boy uzaması genetik, beslenme ve hormonların uygun etkileşimi sonucu olur. Hormonlar içinde özellikle büyüme hormonu önemli olup tiroid hormonu, kortizol, seks hormonları da büyüme üzerine etkileri olan hormonlardır.

Boyun genetik olarak belirlenmesi esas olarak anne ve bebek boylarının ortalamasına dayanmaktadır. Yapılan araştırmalar erkek çocukların bu ortalamanın biraz üstüne kız çocuklarının da biraz altında kaldıklarını göstermektedir.

Büyüme eğrileri doktorlara bebeğin hangi noktada normalden ayrıldığı konusunda, anne ve babanın ölçüleri ( boy ve kilo) çocuğun beslenme durumu ve genel sağlık durumu da dikkate alınarak, inceleme gerekip gerekmediği konusunda yol gösterirler. İlk yıl boyunca büyüme sıçramalar halinde gerçekleştiği için büyümenin çok az ya da çok fazla olduğunu gösteren tek bir ölçüm önemli olmayabilir. Yine de bir uyarı olarak dikkate almalıdır.
· Boyun 3. persentil altında olması
· Büyüme hızının yavaş olması (örneğin 4-10 yaş arasında yılda 5 cm altında olması)
· Boy büyüme eğrilerinde düşme olması
· Büyüme hızının
··· 2-3 yaşta yılda 8 santimetreden kısa olması
··· 3-4 yaşta yilda 7 santimetreden kisa olmasi
··· 4-9 yaş arasinda yilda 5 santimetreden az olmasi
· Anne baba boyuna göre çocuğun beklenen boyunun kısa olması
"boy kısalığı" olarak tanımlanmaktadır.


Boy kısalıkları genel olarak
*normal boy kısalıkları
*normal olmayan boy kısalıkları olarak ikiye ayrılır.

Normal boy kısalıkları ise kendi içinde genetik ve ailesel tipte boy kısalığı olarak iki şekilde görülebilir.
1- İyi beslenen kilosu normal veya normalin üstündeki çocuklarda büyümenin yavaşlaması:
Bunlar genellikle hormonal bozuklukları olan çocuklardır. Bu çocuklarda hormonal tetkiklerin yapılması gerekir.
2- Zayıf çocukta büyüme hızının yavaşlaması:
Kilosu yaşina göre düşük olan çocukta boyun kisa olmasinda tibbi durumlarin düşünülmesi gerekmektedir. Örneğin:
· Uzun süreli ishal olması
· Sindirim sistemi hastalıkları
· Böbrek hastalıkları
· Beslenme bozuklukları
· Diğer sistemik hastalıklar

· Kısa boylu ama büyüme hızı normal olan çocuk:
Bu çocuklar genellikle ailesel veya genetik olarak boy kısalığı olan çocuklardır.
· Ailesel boy kısalıklarında özellikle ilk 3 yaşta büyüme hızlarında yavaşlama olur, genellikle kilo alımı ve boy uzamasındaki azalma birbirine paralel seyreder. Ergenlik öncesi dönemde normal veya normale yakın büyüme hızı gösterirler. Bu çocuklarda kemik gelişimi ve ergenlik dönemine girme de gecikir. Ergenlikte nihai boylarına ulaşmakla birlikte ebeveyn boyundan daha kısa olurlar. Bu çocuklarda başka hiçbir tıbbi anormallik yoktur. Ailelerinde de benzer büyüme özelliği saptanır. Erkeklerde daha sık olmak üzere kız çocuklarında da görülür.
· Genetik boy kısalıklarında çocukların doğumda boyu ve kilosu normal olup bunlarda büyüme hızı ilk 2 yaşta azalıp daha sonra genetik potansiyellerine uygun büyüme eğrisine paralel gider. Nihai boyları anne baba boylarına uygundur. Ergenlik başlama yaşı normal olup kemik gelişimleri yaşlarına uygun seyreder.


Nihai boy için formül:

Sonuç olarak büyüme sürekli bir olay olup bir çok faktör boyun uzamasına etki eder. Tek bir ölçüm yerine en az 6 aylık periyotlarla aynı yerde ve kişi tarafından yapılan ölçümlerde , büyüme hızında veya boy eğrilerinde sapma varsa ileri tetkik ve araştırmaların, çocuk endokrinoloji uzmanınca değerlendirilmesi gerekir